ΔΡΟΜΟΙ

«Σκότωσέ με…

… ή πάρε με όπως είμαι», είπε ο μαρκήσιος Ντε Σαντ, «γιατί αν ποτέ αλλάξω,
θα είμαι καταδικασμένος». Είπε και πως ήθελε να ξεχαστεί, να χαθεί ο τάφος
του, να σβηστεί από το πρόσωπο της Γης, από τη μνήμη των ανθρώπων. Μα, με τον
θάνατό του, το 1814, ο δεξιοτέχνης της διαστροφής κηδεύτηκε χριστιανικά. Και
απέτυχε εντυπωσιακά να ξεχαστεί. «Ζει» σήμερα σε χιλιάδες ιστοσελίδες του
Ίντερνετ: είναι το S στο S&Μ ­ το Μ είναι ο βαρόνος Λεοπόλδος φον
Ζάχερ-Μαζόχ. Όλοι γνωρίζουμε πως υπάρχουν εγκλήματα τα οποία είμαστε σε θέση
να διαπράξουμε, που θέλουμε να τα διαπράξουμε και ωστόσο, για κάποιο λόγο, δεν
το κάνουμε. Ο Ντε Σαντ είχε φανταστεί έναν κόσμο όπου κάθε αναστολή είχε χαθεί
και κάθε έγκλημα μπορούσε να διαπραχθεί. Ο κόσμος του ήταν η κόλασή του ­ ή το
αντίστροφο;

Η μνήμη του…

… αναβιώνει, μαζί με τη σύγχρονη παρόρμηση να βγάζει κανείς ό,τι έχει στη
φόρα, όσο και αν είναι «αυτό» αλλόκοτο και χυδαίο. Κοντός, παχύς, άσχημος,
φυλακίστηκε οκτώ φορές, καταδικάστηκε σε θάνατο δύο, παντρεύτηκε με το στανιό.
Γιατί λοιπόν επιστρέφει; Ποιος είναι πραγματικά; Και γιατί ξαναγυρίζει στη
μόδα; Φαίνεται πως μετά την κόπωση από τη στρατιωτικοποιημένη βία
Σβαρτσενέγκερ – Σταλόνε, ο βιομηχανοποιημένος κινηματογράφος ανακαλύπτει μια
νέα φλέβα χρυσού στις σεξουαλικές ακρότητες. Ο Ντανιέλ Οτέιγ και η Κέιτ
Γουίνσλετ δεν θα μπορούσαν βέβαια να αντισταθούν σε έναν πειρασμό στον οποίο
είχαν νωρίτερα υποκύψει ο Παζολίνι, η Σούζαν Σόνταγκ και ο Πίτερ Μπρουκ,
διαπιστώνει ο Μπράιαν Άπλγιαρντ σε ένα εξαίρετο άρθρο του για τον μαρκήσιο
στους «Κυριακάτικους Τάιμς».

Αν ο Ντε Σαντ…

… έβλεπε σήμερα πόσο το σεξ θυσιάζεται στην κατανάλωση, θα στριφογύριζε μέσα
στον τάφο του: διαστροφή για κάθε γούστο είναι διαθέσιμη με ένα κλικ του
«ποντικιού». Και σίγουρα θα τρόμαζε από κάτι μέρη σαν το Β&Β του Σαν
Φρανσίσκο, όπου τρυπώνουν οι μεσοαστοί για ένα γρήγορο μαστίγωμα, ύστερα από
μια πληκτική ημέρα στη δουλειά. Η «πραγμοποίηση» του σεξ αφαιρεί το πολιτικό
κεντρί από τον Ντε Σαντ. Στην κορύφωση του Διαφωτισμού, επικράτησε η άποψη πως
ο κόσμος ήταν προσιτός στην ανθρώπινη λογική. Για τον Ρουσσώ, αυτό σήμαινε
απαλλαγή από τα σκοτάδια και επιστροφή στη φύση. Για τον Βολταίρο, υπήρχε και
μια σκοτεινή πλευρά. Ο Ντε Σαντ «είδε» την πιο σκοτεινή από όλες. Ήταν η
ανάποδη του Ρουσσώ, ο πρόδρομος του Νίτσε. «Τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι
ξένο». Ο Ντε Σαντ οδήγησε αυτό το απόφθεγμα του Μονταίν στην έσχατη συνέπειά
του. «Τίμησε» τις πιο ακραίες καταστάσεις της ανθρώπινης φύσης, προείδε
πολέμους και καταστροφές να αναδύονται μέσα από το βασίλειο της λογικής.

Οι άνθρωποι…

… δεν είναι ικανοί να τα βγάλουν πέρα με την ορθολογικότητα. Σήμερα, ο
άνθρωπος θέλει να ξαναφτιάξει τη φύση, να πλάσει μωρά, να κατασκευάσει φυτά,
να εικονοποιήσει τον κόσμο. Αν ο Ντε Σαντ είχε δίκιο, όλα αυτά θα αποδειχθούν
ένα τρομερό λάθος. Το παράδοξο είναι πως θα αποδειχθούν λάθος ακόμη και αν
είχε δίκιο ο Ρουσσώ, με την έννοια πως δεν είναι παρά βεβήλωση της φύσης. Έτσι
και αλλιώς, η επόμενη επιστροφή του Ντε Σαντ δεν αποκλείεται να είναι ακόμη
πιο τρομερή.