ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ Μια φρένο, μια γκάζι…

Τίρανα, πριν από λίγες ημέρες. Σούρουπο στον κεντρικό δρόμο που αλλάζει
συνεχώς όνομα τα τελευταία 50 χρόνια, ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις. Οι
παρέες κάνουν τη βόλτα από τη μια άκρη του δρόμου στην άλλη και γυρίζουν πίσω,
με ρυθμό αργό και κουβέντα πολύ. Κάτι έχει αλλάξει στην ατμόσφαιρα, το
παρατηρούν και άνθρωποι που μένουν πολύ καιρό εδώ. Δεν είναι μόνον η άνοιξη
που φέρνει μυρωδιές από το βουνό και τη χαρακτηριστική υγρασία της αλβανικής
πρωτεύουσας.

Είναι κάτι περισσότερο ­ κυρίως στα μάτια των νέων. «Τα παιδιά έχουν άλλο
βλέμμα, απ’ ό,τι είχαμε εμείς στην ηλικία τους», λέει ένας παππούς που
ξεκουράζεται ακουμπώντας στον κορμό ενός δένδρου. Κι είναι αυτό το βλέμμα που
ζωηρεύει όταν ρωτάς τους φοιτητές τι θέλουν να κάνουν κι αρχίζουν να
αραδιάζουν σχέδια για το μέλλον. Κι είναι το ίδιο βλέμμα που σκοτεινιάζει όταν
παραδέχονται ότι είναι δύσκολο να τα υλοποιήσουν, ότι ναι, ίσως χρειαστεί να
φύγουν προσωρινά από τη χώρα τους, για να ψάξουν αλλού τις ευκαιρίες που
θέλουν. Όσοι πήγαν και γύρισαν, έχουν να πουν ιστορίες ­ τον έναν στη
Θεσσαλονίκη τον πέταξε έξω ο ιδιοκτήτης ενός σούπερ μάρκετ μόλις τον άκουσε να
μιλάει αλβανικά, τα ίδια στην Ιταλία, τα ίδια και στη Γερμανία, «θ’ αλλάξουν
όμως τα πράγματα, έτσι όπως σιγά σιγά αλλάζουμε κι εμείς μέσα μας», λένε τα
παιδιά στο Πανεπιστήμιο και η λάμψη γυρίζει στο βλέμμα τους. Δέκα χρόνια
κρατάνε οι αλλαγές στην Αλβανία, δέκα χρόνια και τα πράγματα πάνε μια μπρος
και μια πίσω. «Βλέπεις τους δρόμους;» με ρωτά η Εντζελίδα που έχει πάρει το
όνομά της απο μια αρχαία φυλή της Ιλλυρίας. «Οι αραμπάδες πάνε δίπλα δίπλα με
τα τελευταία μοντέλα των αυτοκινήτων. Έτσι ονειρευόμαστε κι εμείς. Μια με
φρένο, μια με γκάζι. Τουλάχιστον όμως εκεί, στα όνειρα, δεν υπάρχει κανείς να
μας πετάξει έξω».