ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η πτώση συνεχίζεται

Μέσα ενημέρωσης: όλα ψέματα, όλα απάτη;

Γοητευμένοι από κάθε κριτική των δυτικών μέσων ενημέρωσης (αρκεί να μην είναι
τα δικά μας), ενθουσιασμένοι από το άρθρο του με τίτλο «Γράμμα στον πρόεδρο
της Δημοκρατίας» που δημοσιεύτηκε πριν από ένα χρόνο ύστερα από μία εβδομάδα
παραμονής στο Κοσσυφοπέδιο, θα υποδεχθούμε ασφαλώς με διθυράμβους στην Ελλάδα
το νέο βιβλίο του Ρεζίς Ντεμπραί. Η νέα εκκλησία, πιο ολοκληρωτική κι από την
εκκλησία της Ρώμης, είναι σήμερα τα μέσα ενημέρωσης, υποστηρίζει ο συγγραφέας
στο βιβλίο του «Η Επιρροή» («L’ Emprise») που μόλις κυκλοφόρησε από τις
εκδόσεις Gallimard. Οι αρθρογράφοι έχουν πάρει τη θέση των επισκόπων, οι
μεγαλοδημοσιογράφοι είναι οι ιεραπόστολοι και οι συντάκτες των επαρχιακών
εφημερίδων είναι οι εφημέριοι. Χρησιμοποιώντας διάφορα άθλια στρατηγήματα, τα
μέσα ενημέρωσης επιβάλλουν στον φτωχό λαό ένα σιδηρούν δόγμα με τον μανδύα της
συναίνεσης.

Αν και καθόλου πρωτότυπη, η κριτική του Ντεμπραί ενδεχομένως να είχε κάποιο
ενδιαφέρον αν δεν παρέμενε στο στάδιο της απλής υπόθεσης. Το κακό, γράφει ο
Λωράν Ζοφρέν στον «Νουβέλ Ομπζερβατέρ», είναι ότι αυτή η εκκλησιαστική
σύγκριση δεν συνοδεύεται από καμιά απόδειξη, καμιά έρευνα, κανένα σοβαρό
συλλογισμό. Μόνο αφορισμοί. Μόνο αυθαίρετοι ισχυρισμοί. Ζούμε σε μια
δικτατορία της μονόδρομης σκέψης, που δεν επιτρέπει καμιά παρέκκλιση. Και τότε
πώς κυκλοφορούν έντυπα σαν την «Υμανιτέ», το «Μαριάν», τη «Μοντ Ντιπλοματίκ»;
Είναι δυνατόν να υποστηρίζει κανείς σοβαρά ότι όλες οι εφημερίδες λένε τα ίδια
πράγματα, όλα τα κανάλια μεταδίδουν το ίδιο δελτίο ειδήσεων, όλοι οι
δημοσιογράφοι ψεύδονται, εξαπατούν, παραπλανούν; Και τι σόι εκκλησία είναι
αυτή που στη λειτουργία των οκτώ (οκτώ παρά είκοσι, θα λέγαμε στη χώρα μας)
καλεί συχνά πιστούς από αντίθετες εκκλησίες και δίνει τον λόγο σε όλους τους
άθεους της γης;

Πέρυσι, συνεχίζει ο διευθυντής σύνταξης του «Νουβέλ Ομπζερβατέρ», ο Ντεμπραί
απέδειξε ότι είναι κακός δημοσιογράφος. Τώρα αποδεικνύει ότι είναι και κακός
θεωρητικός. Η ισοπεδωτική κριτική του για τα μέσα ενημέρωσης και τους
δημοσιογράφους είναι εξίσου σοβαρή με τον ισχυρισμό ότι όλοι οι ασφαλιστές
είναι κλέφτες, όλοι οι πυροσβέστες ήρωες, όλοι οι Αλβανοί δολοφόνοι.
Αντίστοιχη επιπολαιότητα είχε δείξει όταν βασίστηκε σ’ αυτά που είδε σε μια
πιτσαρία της Πρίστινα για να εξαγάγει γενικότερα συμπεράσματα για τις σχέσεις
ανάμεσα στις κοινότητες του Κοσσυφοπεδίου. Πηδώντας στο κενό, δεν μπορούσε
παρά να πέσει. Και η πτώση αυτή συνεχίζεται ακάθεκτη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάσταση στον Τύπο είναι ρόδινη. Το οικονομικό
ρεπορτάζ, για παράδειγμα, υπαγορεύεται πολλές φορές από τα συμφέροντα του
εκδότη-επιχειρηματία. Οι κριτικές ή κεϋνσιανές σκέψεις πνίγονται συχνά στον
βωμό του νεοφιλελευθερισμού. Η δημοσιογραφική κουλτούρα δεν αποτελεί όμως
ψευδαίσθηση, όπως ισχυρίζεται ο Ντεμπραί. Προκειμένου να κυριαρχήσει,
χρειάζεται υπομονετική και παθιασμένη δουλειά από τους δημοσιογράφους, με τη
στήριξη του μέρους εκείνου του αναγνωστικού κοινού που εξακολουθεί να πιστεύει
στη δυνατότητα μιας δημοκρατικής ενημέρωσης.