«Αντίο στον Μπαμπά»

Ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Μπουλέντ Ετζεβίτ διαβεβαίωνε χτες ότι η ήττα
που υπέστη στο Κοινοβούλιο δεν πρόκειται να επηρεάσει την λειτουργία της
τρικομματικής κυβέρνησης συνασπισμού, της οποίας ηγείται.

Συμβολικός αποχαιρετισμός. Οι Πρόεδροι Γιοχάνες Ράου και Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ στο προεδρικό μέγαρο Τσανκάγια, στην Άγκυρα. Από τις τελευταίες επίσημες εμφανίσεις του Τούρκου Προέδρου μιας και δεν εξασφάλισε την επανεκλογή του

Με δήλωσή του, μετά την αποτυχία του να πείσει το Κοινοβούλιο να προωθήσει
συνταγματική τροπολογία που θα επέτρεπε στον πρόεδρο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ να
ανανεώσει την θητεία του, ο Μπουλέντ Ετζεβίτ είπε πως «θα δοθεί τώρα
μεγαλύτερη σημασία στην οικονομική και πολιτική σταθερότητα της χώρας». Οι
πολιτικοί σχολιαστές τώρα υποστηρίζουν ότι ο Ετζεβίτ δεν θα έπρεπε να
αναμειχθεί τόσο βαθιά στην υπόθεση της ανανέωσης της θητείας του παλιού του
πολιτικού αντιπάλου, όταν μάλιστα περισσότεροι από 50 βουλευτές, που είχαν
δεσμευτεί να υπερψηφίσουν την τροπολογία, τελικά την καταψήφισαν. Οι ίδιοι
σχολιαστές, πάντως, υποστηρίζουν ότι το γόητρο του Μπουλέντ Ετζεβίτ, πέντε
φορές πρωθυπουργού, δεν έχει τρωθεί ανεπανόρθωτα.

Εκείνος που ωστόσο δέχτηκε άμεσα το πλήγμα ήταν ο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, που είχε
εκλεγεί επτά φορές πρωθυπουργός και έχει κυριαρχήσει στην τουρκική πολιτική
ζωή επί τέσσερις δεκαετίες.

«Αντίο στον Μπαμπά» γράφει η «Σαμπάχ» στο κύριο θέμα της. Ο Ντεμιρέλ, όμως,
έχει αντίθετη άποψη υποστηρίζοντας ότι στα 76 χρόνια του έχει πολύ ενέργεια
ώστε να αποσυρθεί στη σύνταξη. Και εκφράζει την επιθυμία να επιστρέψει στην
πολιτική κονίστρα.

Οι υποψήφιοι

Τα τρία κόμματα της κυβέρνησης και τα δύο της αντιπολίτευσης θα πρέπει τώρα να
υποδείξουν τους υποψηφίους τους και ήδη έχουν ακουστεί ορισμένα ονόματα όπως
του πρώην πρωθυπουργού Μεσούτ Γιλμάζ και του σημερινού υπουργού Εξωτερικών
Ισμαήλ Τζεμ.

Στα ονόματα των υποψηφίων περιλαμβάνονται και δύο πρώην στρατιωτικών: του
πρώην γενικού επιτελάρχη, στρατηγού Γκιουρές (ανήκει στο Κόμμα του Ορθού
Δρόμου της Τανσού Τσιλέρ). Επίσης σε δημοσκόπηση εμφανίστηκε το όνομα του
πρώην υπαρχηγού του τουρκικού γενικού επιτελείου, απόστρατου στρατηγού Τσεβίκ
Μπιρ να συγκεντρώνει το 7% των προτιμήσεων. Οι υποψηφιότητες για την προεδρία
θα πρέπει να ανακοινωθούν από τις 16-26 Απριλίου, οπότε και θα αρχίσει η
διαδικασία για την επιλογή του νέου προέδρου από το τουρκικό Κοινοβούλιο. Η
διαδικασία αρχίζει ένα μήνα ακριβώς πριν από τη λήξη της θητείας του προέδρου
Ντεμιρέλ στις 16 Μαΐου 2000. Θα ακολουθήσουν τέσσερις ψηφοφορίες που θα πρέπει
να εκλέξουν πρόεδρο ώς τις 15 Μαΐου.

Οι ψηφοφορίες θα διεξάγονται με χρονική απόσταση τριών ημερών. Στις δύο πρώτες
απαιτούνται για την εκλογή προέδρου τουλάχιστον τα δύο τρίτα του συνολικού
αριθμού των (550) βουλευτών, δηλαδή 367 ψήφοι. Στην τρίτη ψηφοφορία – αν δεν
υπερισχύσει κάποιος στις προηγούμενες δύο – απαιτείται η απόλυτη πλειοψηφία,
τουλάχιστον 276 βουλευτές (275+1).

Αν και η τρίτη ψηφοφορία αποβεί άκαρπη, θα ακολουθήσει τέταρτη μεταξύ των δύο
υποψηφίων που υπερίσχυσαν στην προηγούμενη. Και στην περίπτωση αυτή απαιτείται
απόλυτη πλειοψηφία. Αν και σ’ αυτή την ψηφοφορία δεν εκλεγεί πρόεδρος, τότε
διαλύεται η Βουλή και προκηρύσσονται εκλογές.

Ενδεχόμενη αποτυχία εκλογής νέου προέδρου θα σημάνει τη διάλυση του
Κοινοβουλίου και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, που κανένα από τα κόμματα δεν
φαίνεται να θέλει, ένα χρόνο μετά τις εκλογές του Απριλίου 1999. Αυτό ίσως τα
υποχρεώσει να συμφωνήσουν στην ανάθεση προεδρικών καθηκόντων σε πρόσωπο κοινής
αποδοχής.

Οι πρόεδροι και η… ιστορία

Κατά την διάρκεια της περιόδου 1960-1989, όταν οι στρατιωτικοί είχαν φανερή
παρουσία στην τουρκική πολιτική ζωή, μόνο αξιωματικοί του τουρκικού στρατού
εκλέγονταν ως πρόεδροι Δημοκρατίας.

Στο Σύνταγμα που είχαν συντάξει στις 27 Μαΐου 1970, μετά το στρατιωτικό
πραξικόπημα, είχαν τεθεί νέοι όροι: ηλικία τουλάχιστον 40 χρόνων και
απαραίτητα πανεπιστημιακή μόρφωση. Η θητεία του προέδρου περιοριζόταν σε επτά
χρόνια.

Πρώτος πρόεδρος που πληρούσε τους όρους ήταν ο στρατηγός Κεμάλ Γκιουρσέλ, που
ως επικεφαλής του στρατιωτικού πραξικοπήματος είχε αναλάβει ταυτόχρονα
καθήκοντα προέδρου και πρωθυπουργού. Παρόλο που ο Γκιουρσέλ ήταν ο μοναδικός
υποψήφιος ­ ο αντίπαλός του καθηγητής Αλί Φουάτ Μπασγκίλ, είχε υποχρεωθεί από
τους στρατιωτικούς να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη χωρίς να μπορέσει να
υποβάλει υποψηφιότητα στην Άγκυρα ­ ωστόσο πήρε 434 ψήφους από τους 607 της
Εθνοσυνέλευσης.

Στις 28 Μαρτίου 1966, με απόφαση συμβουλίου ψυχιάτρων, κρίθηκε ανίκανος να
συνεχίσει τα καθήκοντά του ο Γκιουρσέλ. Τον διαδέχτηκε ο στρατηγός Σεβντέτ
Σουνάι που εκλέχτηκε με 461 ψήφους. Ο Σουνάι παρέμεινε στην εξουσία επί επτά
χρόνια. Στις προεδρικές εκλογές που ακολούθησαν έγιναν 19 ψηφοφορίες χωρίς
κάποιος από τους υποψήφιους να πάρει την απαιτούμενη πλειοψηφία.

Αυτό έδωσε αφορμή στον στρατηγό Εβρέν να παρέμβει με το στράτευμα για μια
ακόμα φορά στην πολιτική ζωή της Τουρκίας.

Το νέο Σύνταγμα του 1982 καταργεί τη Γερουσία και δίνει την ευκαιρία στον
αρχιπραξικοπηματία να εκτίσει προεδρική θητεία 7 χρόνων. Ύστερα έρχεται η
σειρά των πολιτικών με την προεδρία Οζάλ. Ο ξαφνικός του θάνατος άνοιξε τον
δρόμο για την προεδρία Ντεμιρέλ.