ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Έστω στο παραπέντε…

Πέντε μέρες μείνανε μέχρι τις εκλογές. Χρόνος αντικειμενικά λίγος, αρκετός
όμως για να διευκρινιστούν ορισμένες «εσωτερικές» πτυχές λειτουργίας και
προοπτικής που καθιστούν ευάλωτο το ΠΑΣΟΚ και την κυβέρνησή του.

Καίτοι ως πολίτης

υπήρξε υπάκουος ψηφοφόρος

την κρίσιμη στιγμή

­ ανατρέποντας τις προβλέψεις ­

ορθώθηκε και άρθρωσε το λόγο

/της ψυχής του

Δ. Κοσμόπουλου, «Ως πολίτης»

Αναφέρομαι κυρίως στις διεργασίες απεμπλοκής και μετεξέλιξης, διεργασίες
άλλοτε συμβατές κι άλλοτε συγκρουόμενες. Ας αρχίσουμε από την απεμπλοκή.
Πρέπει να αρνηθούμε οποιονδήποτε συμφυρμό με διασημότητες ύποπτης προέλευσης
και αμφίβολης πολιτικής ηθικής, οποιαδήποτε υπακοή-υποταγή σε κέντρα αποφάσεων
που δεν εκφράζουν την ιστορία και τους πόθους του λαού, οποιαδήποτε ανοχή σε
πολιτική ή οικονομική εκμετάλλευση θέσεων και σχέσεων από τους ποντικούς της
εξουσίας, οποιαδήποτε αναγνώριση προνομίων σε (τάχα υπερκομματική)
νομενκλατούρα.

Μας έχουν πνίξει οι επώνυμες παρεούλες, η υποκριτική κοινωνική ευαισθησία των
πλουτο(σοσιαλ)κρατών, τα μεγάλα λόγια και η επικοινωνιακή καθαγίαση των
μεγάλων έργων, των μεγάλων εργολάβων, των μεγάλων «κοινών (;) ταμείων».

Μας προσβάλλει και μας ταπεινώνει η διάκριση των Ελλήνων σε «ανθρώπους με
πρόσβαση» και «ανθρωπάκια». Κανένα enter σε υπουργικά γραφεία, σε τράπεζες,
στο Internet ή στα διεθνή χρηματιστήρια δεν επιτρέπεται ­ τουλάχιστον στις
δημοκρατίες ­ να υποκαθιστά την ισότητα των Ελλήνων. Βαρεθήκαμε τους «ομίλους»
και τις κινήσεις που κάθε δύο ή τέσσερα χρόνια κάνουν μια δήλωση υποστήριξης
και τον υπόλοιπο καιρό ροκανίζουν τα αγαθά της παρα-κυβερνητικής τους
λειτουργίας. Αρκετά με τους radical chic που τυγχάνουν ασυλίας και
καθοδηγούμενης προβολής, ενώ παραπαίουν ανάμεσα στην πολιτικά ορθή σκέψη, τα
ταμπού και τον κομφορμισμό.

Το πρώτο λοιπόν βήμα για την απεμπλοκή είναι η «αυτοκάθαρση», η «απολύμανση»,
η «απαλλαγή» του ΠΑΣΟΚ από τέτοιου είδους φαινόμενα και άτομα ή δομές. Μια
δημόσια δήλωση του Πρωθυπουργού και προέδρου του ΠΑΣΟΚ Κώστα Σημίτη ότι στο
περιβάλλον του κυβερνώντος κόμματος δεν ενδημούν «ιοί διαπλοκής» θα αυξήσει
στον μέγιστο βαθμό τόσο τη συσπείρωση όσο και τη δυναμική του χώρου.

Από την άλλη πλευρά, η μετεξέλιξη δεν πρέπει να ταυτίζεται ούτε με την
αποϊδεολογικοποίηση (ως προϋπόθεση εκλογικής νίκης) ούτε με την ισοπέδωση.
Πρέπει να πάψει η ιστορία του ΠΑΣΟΚ να τρομάζει και η νέα νομιμότητα να
θέλγει. Το μέτρημα των κουκιών, η εύνοια του Αρχηγού, η ξύλινη διγλωσσία και η
κομματική πειθαρχία δεν αντιπροσωπεύουν πλέον τίποτα. Απωθούν τον ρομαντικό –
ιδεολόγο και ενθαρρύνουν μόνο τους ευλύγιστους.

Αναζητούμε (και πάλι) δημόσια πρόσωπα με ιδιωτική εντιμότητα, με νηφάλια ­
αριστερή και ριζοσπαστική ­ σκέψη, ανεξάρτητα, χωρίς κάρτα διεθνών λεσχών ή
μυστηριώδεις προσβάσεις και επαφές.

Το ‘χω ξαναγράψει: ο ενταφιασμός του πολιτικαντισμού, του επαγγελματισμού, του
νεποτισμού, του αναρριχισμού και της αυλομανίας είναι αναγκαίος και
απαραίτητος όρος για την ιδεολογική διαμόρφωση και τη θεσμική λειτουργία της
νέας γενιάς των πολιτικών.

Η χώρα έχει ανάγκη από θεσμούς, θεσμοφύλακες και πολίτες. Δεν της χρειάζονται
κλειδοκράτορες, μυστικοσύμβουλοι και πιόνια. Τούτο σημαίνει, κόμματα με
διαφορετική πολιτική νοοτροπία. Η μετεξέλιξη του ΠΑΣΟΚ και της αυριανής
κυβέρνησής του δεν πρέπει να συνίσταται σε ένα επιλεκτικό (άρα αυθαίρετο)
μπόλιασμα με εκτός ΠΑΣΟΚ προσωπικότητες (της αριστεράς ή της ευρωδεξιάς) αλλά
με έναν κώδικα τιμής και δεοντολογίας δράσης, προσφοράς και αξιοποίησης που ν’
αφορά κατ’ αρχήν όλα τα άξια στελέχη του. Άλλο το κοινό πρόγραμμα της
Αριστεράς κι άλλο «οι σκόρπιοι αριστεροί». Και στο σημείο αυτό μια καθαρή
δήλωση του Κώστα Σημίτη θα είναι χρήσιμη (για πολλούς, ίσως, και κρίσιμη για
την τελική ψήφο τους).

Η αναζήτηση «των χαμένων συντρόφων» (και όχι βέβαια των «χαμένων ψήφων») θα
στεφθεί με επιτυχία αν προηγηθεί δημόσια αναγνώριση λαθών, δημόσια
αποκατάσταση των αδικηθέντων ιστορικών στελεχών, εξυγίανση του δημοκρατικού
χώρου, απαγκίστρωση από τους ευκόλως «προσαρμοζόμενους» συν-εταίρους. Το ΠΑΣΟΚ
πρέπει ν’ αλλάξει «πολιτικό παράδειγμα» και όχι ν’ απαρνιέται συνεχώς την
ιστορική του διαδρομή εξαγγέλλοντας συνεχώς ένα «άλλο ΠΑΣΟΚ», «άλλων» ιδεών,
με «άλλους» εκφραστές. Αν το ΠΑΣΟΚ είναι, στη φάση τουλάχιστον αυτή, ένα,
ενιαίο και αδιαίρετο, τότε αξίζει να κερδίσει τις εκλογές. Αν το ΠΑΣΟΚ είναι
δισ- ή τρισ- υπόστατο και τρισδιάστατο, τότε η μοίρα του είναι άγνωστη. Αυτό
ας είναι ­ έστω και στο παραπέντε ­ το δικό μας μήνυμα προς την ηγεσία του.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.