Η αριστερή πολιτική δεν ταυτίζεται με την άκριτη αποδοχή «κεκτημένων»

Όσοι στρατευτήκαμε στην ανανεωτική αριστερά της μεταπολίτευσης, με τις ιδέες
του ΚΚΕ Εσωτερικού και του Ρήγα Φεραίου, έχουμε κάθε λόγο να είμαστε περήφανοι
για την παράδοσή μας. Όχι γιατί είχαμε δίκιο σε όλα, αλλά γιατί συμβάλαμε στη
διαμόρφωση μιας αριστεράς που θέλει να σκέπτεται πολιτικά χωρίς δογματισμούς
και βεβαιότητες από το παρελθόν. Μιας αριστεράς, πάνω απ’ όλα, με αρχές.

Αυτή η παράδοση αντιμαχόταν τόσο τον σταλινισμό όσο και τον λαϊκισμό. Για μας
σοσιαλισμός και δημοκρατία ήταν έννοιες αδιάσπαστα συνδεδεμένες. Μάθαμε ότι
τις δικτατορίες πρέπει να τις πολεμάμε, άσχετα αν είναι μαύρες ή κόκκινες.
Είδαμε την πορεία της Ελλάδας προς την πρόοδο άρρηκτα συνδεδεμένη με τη
σύγκλιση της χώρας προς την Ευρώπη. Υποστηρίξαμε έναν πολιτικό λόγο που είναι
αντίθετος με την ιδέα ότι, αν ο αντίπαλος λέει Α, εμείς πρέπει να πούμε Ω.
Καταλάβαμε από νωρίς ότι η αριστερή πολιτική δεν ταυτίζεται με την άκριτη
αποδοχή «κεκτημένων».

Η πολιτική μας κληρονομιά έδινε την αίσθηση ότι είχαμε διαμορφώσει μια
ξεχωριστή φυσιογνωμία, μια στάση απέναντι στα πράγματα που ξεπερνούσε την
εκάστοτε συγκυρία και παρέπεμπε σε μια κοινή πολιτική κουλτούρα.

Για όσους γνώρισαν την εμπειρία της ανανεωτικής αριστεράς, τα παραπάνω μπορεί
να μοιάζουν αυτονόητα. Αλλά δεν είναι. Καθώς πλησιάζουμε στις εκλογές, κάποιοι
μας προτρέπουν να ψηφίσουμε Συνασπισμό στο όνομα της κοινής ανανεωτικής μας
κουλτούρας. Μιας κουλτούρας, ωστόσο, απόλυτα αυτονομημένης και μάλιστα σε
ευθεία αντίθεση με την πολιτική σκέψη και παράδοση που τη γέννησαν. Μας
καλούν, θα έλεγε κανείς, να αποφασίσουμε την ψήφο μας στο όνομα κάποιου
«αριστερού lifestyle».

Τα τελευταία χρόνια η πολιτική της ηγεσίας του Συνασπισμού ελάχιστη σχέση είχε
με την πολιτική παράδοση της ανανεωτικής αριστεράς. Δεν υπήρξε «κεκτημένο» που
να μην το υπερασπιστεί, προσπάθεια μεταρρύθμισης που να μην την καταγγείλει. Η
θέση για τις αγροτικές κινητοποιήσεις, για την επετηρίδα των εκπαιδευτικών, η
εναντίωση σε κάθε προσπάθεια ιδιωτικοποίησης, το μαρτυρούν. Ακόμα και η πορεία
προς την ΟΝΕ, με την οποία υποτίθεται ότι συμφωνούσε ο Συνασπισμός, συνάντησε
την κριτική του σε κάθε βήμα, και μάλιστα σε μια κατεύθυνση που ακύρωνε τη
σύγκλιση με την Ευρώπη.

Το μέτωπο στον σταλινισμό βαθμιαία υποχώρησε. Δεν είναι μόνο οι εκκλήσεις για
κοινό μέτωπο των δυνάμεων της «αριστεράς». Δέκα χρόνια μετά την κατάρρευση του
κομμουνισμού, οι δύο ευρωβουλευτές του κόμματος συμμετέχουν ακόμα στην ίδια
ομάδα του Ευρωκοινοβουλίου με όλα τα σταλινικά κατάλοιπα. Και ενώ περίσσευαν
οι καταγγελίες ενάντια στις πολιτικές του Μπλερ και του Σρέντερ, ο ΣΥΝ ήταν
ευτυχής να συνεργάζεται με κάθε κομματικό υπόλειμμα των δικτατορικών
καθεστώτων στις Ανατολικές χώρες.

Τα θέματα εξωτερικής πολιτικής και αντιεθνικισμού, η θέση του ΣΥΝ ήταν γενικά
συνεπέστερη. Αλλά και εδώ η επιδείνωση ήταν ραγδαία. Ας θυμηθούμε τη στάση
στην υπόθεση Οτζαλάν, τους δισταγμούς στην υποστήριξη του Ελσίνκι, τις
επιπολαιότητες και τις ανακολουθίες με την επίσκεψη Κλίντον. Και δύσκολα
δέχεται κανείς, με βάση τις αρχές μας, τη χειραψία του Ν. Κωνσταντόπουλου με
τον τελευταίο (ας ελπίσουμε) δικτάτορα στην Ευρώπη, τον Μιλόσεβιτς.

Όποιος λοιπόν παίρνει στα σοβαρά την παράδοση της ανανεωτικής αριστεράς, δεν
μπορεί παρά να απορρίπτει τις εκκλήσεις για υποστήριξη μιας πολιτικής που
ακυρώνει ακριβώς αυτή την παράδοση. Και μάλιστα, στο όνομα, υποτίθεται, της
ίδιας της ανανεωτικής μας κουλτούρας.

Πολλοί από μας αποφασίσαμε να υποστηρίξουμε κριτικά το ΠΑΣΟΚ του Κ. Σημίτη σε
αυτές τις εκλογές και ιδρύσαμε την Πρωτοβουλία Πολιτών της Ανανεωτικής και
Δημοκρατικής Αριστεράς και της Οικολογίας. Γιατί η πολιτική και η πρακτική της
σημερινής κυβέρνησης πλησιάζουν κάποιες σημαντικές πολιτικές επιλογές που ήταν
και είναι και δικές μας. Και μάλιστα την ίδια στιγμή, και αυτό είναι το
τραγικό, που κάποιοι που κόπτονται για την παράδοση της ανανεωτικής αριστεράς
κάνουν ό,τι περνά από το χέρι τους για να τις υπονομεύσουν.

Ο Σταύρος Ιωαννίδης είναι επίκουρος καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.