ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ένα βλακώδες πείραμα

Ένα χρόνο μετά την έναρξη των βομβαρδισμών, είναι πλέον σαφές ότι ο νικητής
στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας δεν είναι ούτε το ΝΑΤΟ ούτε ο Μιλόσεβιτς ούτε
οι Αλβανοί ­ αλλά η εθνοκάθαρση.

Ζεύγος Μιλόσεβιτς. Θα μπορούσαν άνετα να παίζουν και στο Χόλιγουντ

Οι Σέρβοι είχαν πάντα έμμονη ιδέα με την «καθαρότητα» του Κοσσυφοπεδίου. Ήδη
από το 1937, ο ακαδημαϊκός Βάσα Τσουμπρίλοβιτς πρότεινε στο βιβλίο του «Η
εκδίωξη των Αρναούτηδων» διάφορες μεθόδους για την απαλλαγή της επαρχίας από
τον μη σλαβικό πληθυσμό της. Ένας άλλος ακαδημαϊκός, ο Ντόμπριτσα Τσόσιτς,
υποστήριξε στα τέλη της δεκαετίας του ’80 μια πιο «δίκαιη» λύση: τον χωρισμό
του Κοσσυφοπεδίου στα δύο, ώστε να αποδοθεί ο Βορράς με τα μοναστήρια και τα
μεταλλεύματα στους Σέρβους και ο εκτενέστερος πλην φτωχότερος Νότος στους
Αλβανούς. Ο Μιλόσεβιτς είχε όμως άλλα σχέδια, που εξυπηρετούσαν καλύτερα τις
προσωπικές του φιλοδοξίες. Έκτισε την εξουσία του πάνω στην υπόσχεση ότι θα
προστατεύσει τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου από τον αλβανικό εθνικισμό που
φούντωσε μετά τον θάνατο του Τίτο. «Σλόμπο, σλόμποντο» (Σλόμπο, ελευθερία),
φώναζαν πριν από δέκα χρόνια οι Σέρβοι στις διαδηλώσεις. Σήμερα ξέρουν ότι η
ελευθερία που υποσχόταν ο αρχηγός τους, το να γίνουν δηλαδή αυτοί τα μοναδικά
αφεντικά του Κοσσυφοπεδίου, χρειαζόταν πολλά πτώματα. Υπερβολικά πολλά. Τότε,
τα πτώματα ανήκαν στους Αλβανούς. Σήμερα ανήκουν στους Σέρβους.

Αφεντικά της επαρχίας σήμερα είναι χωρίς αμφιβολία οι Αλβανοί. Αυτοί μπορούν
να απολύουν τους Σέρβους από τις δουλειές τους, μπορούν ακόμη και να
αποφασίζουν ποιοι Σέρβοι θα τρώνε ψωμί και ποιοι όχι. Πρέπει να είναι κανείς
πολύ κυνικός για να θεωρεί αποκλειστικά πράξεις αντεκδίκησης τους φόνους
Σέρβων, Τσιγγάνων και Αλβανών διαφωνούντων, γράφει στην «Ελ Παΐς» η Σσέρβα
κοινωνιολόγος Μίρα Μιλόσεβιτς. Πρέπει να είναι κανείς τυφλός για να μη βλέπει
ότι στόχος των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου είναι, αν όχι η Μεγάλη Αλβανία,
τουλάχιστον ένα εθνικά καθαρό Κόσοβο. Εννιά μήνες μετά το τέλος του πολέμου
εξακολουθούν να εφαρμόζονται στην περιοχή οι νόμοι της εθνοκάθαρσης. Έχει
κανείς την εντύπωση ότι όλος ο πληθυσμός, Σέρβοι και Αλβανοί, είναι απλώς
πειραματόζωα σε ένα βλακώδες πείραμα: πώς να δημιουργήσεις και να διατηρήσεις
την κατά Χομπς «φυσική κατάσταση» (πόλεμος όλων εναντίον όλων) παρουσία του
ΟΗΕ.

Όσο στο Κοσσυφοπέδιο δεν υπάρχει άλλος νόμος από την εθνότητα, δεν είναι
δυνατή όχι μόνο η συμβίωση, αλλά και η συνύπαρξη. Η δικαιοσύνη δεν αναγνωρίζει
μόνο τα «συλλογικά δικαιώματα» που επεκαλείτο ο Τσόσιτς: απαιτεί την
αναγνώριση και ατομικών δικαιωμάτων, όπως βέβαια και υποχρεώσεων. Όσο το
Κόσοβο δεν αναγνωρίζει ίσα δικαιώματα και δεν απαιτεί ίσες υποχρεώσεις από
τους κατοίκους του, θα είναι πάντα χωρισμένο σε δύο αντίπαλες φυλές, στους
«καθαρούς» και τους «βρώμικους», κάτι που στην ορολογία των εθνοτικών
συγκρούσεων παραπέμπει στους «ανθρώπους» (εμάς) και τους «απανθρώπους» (τους
άλλους). Το θέμα είναι από ποια πλευρά της γέφυρας του ποταμού Ιμπάρ, στη
Μιτρόβιτσα, βρίσκεσαι. Γιατί, ως γνωστόν, οι βρώμικοι είναι πάντα οι άλλοι.