ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Γύριζε κι έσβηνε τα φώτα

Από τότε που άνοιξαν τα σοβιετικά αρχεία, μια σειρά ιστορικοί αναζητούν
στοιχεία για την προσωπική ζωή του Λένιν. Ματαίως: ο άνθρωπος ήταν απλώς ένας
επαναστάτης.

Βλαντίμιρ Ίλιτς Ουλιάνωφ. Η καρδιά του παραμένει ένα κλειστό βιβλίο

Ο Βλαντίμιρ Ίλιτς Ουλιάνωφ ήταν ένας άνθρωπος αφοσιωμένος. Ζούσε, μελετούσε,
δούλευε, ανέπνεε, για την επανάσταση. Δεν κάπνιζε, δεν έπινε, έτρωγε στην
καφετέρια του Κρεμλίνου και, με εξαίρεση την όμορφη Ινέσα Αρμάντ, δεν τον
ενδιέφεραν οι γυναίκες. Ζούσε με την αδελφή του και τη σύζυγό του Ναντέζντα
Κρούπσκαγια σε ένα σεμνό διαμέρισμα τριών δωματίων στο Κρεμλίνο. Η γυναίκα του
τον αποκαλούσε «Ίλιτς» κι εκείνος την έλεγε «συντρόφισσα». Παιδιά δεν έκαναν.
Δεν τους ενδιέφερε ή δεν μπορούσαν; Μάλλον το πρώτο. «Η ζωή μου είναι μια μάχη
μετά την άλλη», εξομολογήθηκε μια μέρα ο Λένιν στην Αρμάντ. Μάχη κατά των
Ποπουλιστών, των Μενσεβίκων, του Κερένσκι και της «μπουρζουαζίας», μάχη κατά
των Λευκών και της Εργατικής Αντιπολίτευσης. Οι περισσότερες βιογραφίες του
ηγέτη των Μπολσεβίκων περιορίζονται στις ιδέες του και την επιρροή που
ασκούσε. Τα στοιχεία του χαρακτήρα του, άλλωστε, διατηρούνταν καλά κρυμμένα
από όλους τους Σοβιετικούς ηγέτες μέχρι τον Γκορμπατσώφ. Ο Λένιν έπρεπε να
παραμείνει ένας Κόκκινος Άγιος, ένας άνθρωπος που δεν ηγήθηκε απλώς μιας
επανάστασης αλλά δίδαξε πώς ζει και συμπεριφέρεται ένας επαναστάτης.

Χάρις στην γκλάσνοστ, οι ιστορικοί της Δύσης απέκτησαν την περασμένη δεκαετία
πρόσβαση στα αρχεία του Λένιν. Η σοδειά όμως ήταν φτωχή. Το βιβλίο του
Αμερικανού ιστορικού Ρίτσαρντ Πάιπς με τίτλο «Ο άγνωστος Λένιν» που
κυκλοφόρησε το 1996 δεν περιείχε καινούργια στοιχεία, εκτός ίσως από τους
λογαριασμούς του Λένιν από τα πλυντήρια ρούχων. Λιτή, σύμφωνα με τον
βιβλιοκριτικό των «Τάιμς», είναι και η νέα βιογραφία του πρώτου Σοβιετικού
ηγέτη, την οποία έγραψε ο Ρόμπερτ Σέρβις και κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες στη
Βρετανία από τις εκδόσεις Macmillan. Μαθαίνουμε ότι ο Λένιν ήταν ένα πολύ
άτακτο παιδί, που όταν θύμωνε κοπανούσε το κεφάλι του στον τοίχο και έσπαγε τα
παιχνίδια των συνομηλίκων του. Ότι είχε ευαίσθητο στομάχι και στραβισμό στο
δεξί του μάτι. Ότι ήταν συναισθηματικά εξαρτημένος από τη γυναίκα του και, για
ένα διάστημα, από την Ινέσα Αρμάντ. Τι αισθανόταν όμως για την τελευταία και
πότε σταμάτησε να τη βλέπει παραμένει άγνωστο. Η καρδιά του Λένιν εξακολουθεί
να αποτελεί κλειστό βιβλίο. Ίσως και να ‘ναι καλύτερα έτσι.

Παρά ταύτα, το βιβλίο του Σέρβις περιέχει αρκετές ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες
για την προσωπικότητα του ήρωα της Οκτωβριανής Επανάστασης. Όπως η μανία του
με την τάξη: το γραφείο του ήταν πάντα τακτοποιημένο, τα βιβλία του
ταξινομημένα με αλφαβητική σειρά. Ο ηγέτης της μεγαλύτερης χώρας του κόσμου
γύριζε τις νύχτες στο Κρεμλίνο κι έσβηνε τα φώτα. Μπορούσε να γίνει αφάνταστα
σκληρός, το απαιτούσε άλλωστε η επανάσταση. «Δεν βάζω συχνά να ακούσω
μουσική», είπε κάποτε. «Με κάνει να λέω γλυκερά και βλακώδη πράγματα. Κι αυτό
που χρειάζεται εδώ είναι να τους κτυπάς κατακέφαλα».