Στα βαριά χαρτιά τράπεζες, θεσμικοί

Με επιλεκτικές αγορές μετοχών εταιρειών μεγάλης και μεσαίας κεφαλαιοποίησης,
υψηλής ρευστότητας και επενδύσεις σε μετοχικές αξίες που «κρύβουν» υπεραξίες,
συνθέτουν την επενδυτική στρατηγική που θα ακολουθήσουν στη Σοφοκλέους
θεσμικοί επενδυτές και τράπεζες.

Αυτές οι κινήσεις εκτιμάται από χρηματιστηριακούς αναλυτές ότι μπορεί να
τονώσουν το επενδυτικό ενδιαφέρον για μετοχικές αξίες και να κρατήσει σε
ικανοποιητικά επίπεδα το γενικό επίπεδο τιμών στη Σοφοκλέους. Η ενίσχυση της
εγχώριας ζήτησης για επενδύσεις στο Χρηματιστήριο μπορεί να αντισταθμίσει την
αγοραστική απραξία που χαρακτηρίζει την επενδυτική στρατηγική των ξένων
θεσμικών απέναντι στην ελληνική χρηματιστηριακή αγορά.

Οι τράπεζες

Δύο διαφορετικές βασικές επενδυτικές οδούς ακολουθούν οι τραπεζικοί όμιλοι σε
ό,τι αφορά τη χρηματιστηριακή τους παρουσία. Η πρώτη εντοπίζεται στη
δημιουργία υπεραξιών, μέσω της χρηματιστηριακής αγοράς, η οποία και αποτελεί
μία από τις βασικές προτεραιότητες των πιστωτικών ιδρυμάτων. Για τον σκοπό
αυτό και φέτος, όπως και πέρυσι, πρόκειται να αξιοποιηθούν κυρίως θυγατρικές
εταιρείες των ομίλων αυτών, οι οποίες εκτιμάται ότι «κρύβουν» έναν σημαντικό
αναξιοποίητο πλούτο στα χαρτοφυλάκιά τους. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το
τελευταίο διάστημα δίνεται ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα από τις διοικήσεις
των τραπεζών στην αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων, προκειμένου να ενισχυθούν
τα οικονομικά αποτελέσματα των ομίλων στο τέλος του έτους.

Επισήμως, τα κορυφαία διοικητικά τους στελέχη όταν ερωτώνται σχετικά
διαψεύδουν αυτή την πολιτική, τονίζοντας σε κάθε ευκαιρία ότι «τα έσοδα
προέρχονται από λειτουργικές εργασίες». Στην πραγματικότητα, όμως, οι
υπεραξίες που «εγγράφηκαν» πέρυσι, μέσω της Σοφοκλέους, ενίσχυσαν σημαντικά τα
οικονομικά αποτελέσματα που παρουσιάσθηκαν κατά το προηγούμενο δίμηνο και
αναφέρονταν στη χρήση του 1999. Το ίδιο πρόκειται να γίνει και φέτος, μολονότι
αναμένεται ότι οι διαστάσεις του εγχειρήματος θα είναι μικρότερες. Ο λόγος
είναι προφανής: για να ενισχυθούν σημαντικά οι υπεραξίες, θα πρέπει και το
χρηματιστηριακό κλίμα να είναι κάτι παραπάνω από θετικό. Από τις έως τώρα
ενδείξεις, όμως, το κλίμα στη Σοφοκλέους μόνον «εύκρατο» δεν θα μπορούσε να
χαρακτηρισθεί.

Η δεύτερη επενδυτική οδός, που ακολουθούν οι τραπεζικοί όμιλοι, έχει να κάνει
με τις έμμεσες μετοχικές τοποθετήσεις τους, κατόπιν σχετικών επιλογών που
έχουν γίνει από εταιρείες τους οι οποίες έχουν αυτήν τη δυνατότητα. Ο λόγος
αφορά τις Εταιρείες Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου των τραπεζικών ομίλων ή τις ΑΕΔΑΚ
ή ακόμα και στις χρηματιστηριακές τους εταιρείες. Στα χαρτοφυλάκιά τους, κατά
κανόνα, συναντώνται αξιόλογα «πακέτα» μετοχών εταιρειών από όλους τους
κλάδους, της μεγάλης, της μεσαίας, ακόμη και της μικρής κεφαλαιοποίησης. Οι
υπεραξίες που «γράφουν» οι παραπάνω, θυγατρικές των τραπεζών, εταιρείες, μέσω
της επενδυτικής πολιτικής που ακολουθούν, «μετράνε» στο τέλος του έτους στα
οικονομικά αποτελέσματα που ανακοινώνουν για λογαριασμό τους, αλλά ταυτόχρονα
προστίθενται και στα οικονομικά αποτελέσματα του ομίλου, τα οποία παρουσιάζουν
κατ’ αυτόν τρόπο και την υπερδιόγκωση των τελευταίων ετών.

Οι ξένοι

Στα τέλη Φεβρουαρίου και στις αρχές Μαρτίου εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από ξένους
θεσμικούς επενδυτές για αγορές μετοχών του ελληνικού Χρηματιστηρίου. Οι αγορές
αυτές αφορούσαν κυρίως μετοχές των εταιρειών ΟΤΕ και Panafon. Μεγάλο
ενδιαφέρον έδειξαν και για άλλες μετοχές μεγάλων εταιρειών, και κυρίως
τραπεζών.

Σήμερα, υπολογίζεται ότι έχουν απομείνει πολύ λίγα κεφάλαια ξένων που
επενδύουν σε αναδυόμενες αγορές, ενώ τα ξένα χαρτοφυλάκια τα οποία
τοποθετούνται σε ανεπτυγμένες αγορές έχουν διακριτική παρουσία στη Σοφοκλέους.
Όπως εκτιμούν τραπεζικά στελέχη, οι εισροές από την αναβάθμιση θα ανέλθουν σε
10-12 δισ. δολάρια. Τα κεφάλαια αυτά θα τοποθετηθούν με την επίσημη ανακοίνωση
της αναβάθμισης της Σοφοκλέους.

Πάντως, στο μικροσκόπιο των ξένων, όπως προκύπτει από εκθέσεις, βρίσκονται
μετοχές εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης, όπως του ΟΤΕ, της Panafon, των
Ελληνικών Πετρελαίων, της Alpha Τράπεζας Πίστεως και της Εθνικής Τράπεζας.
Στις μετοχές αυτές εξετάζουν την πορεία τους και βάζουν τιμές στόχους.
Ταυτόχρονα, συγκρίνουν τις τιμές των μετοχών με την κερδοφορία τους, το
μέγεθός τους και τις προοπτικές τους. Επίσης, σε πρόσφατες εκθέσεις της
Γκόλντμαν Σακς και της Σοσιέτ Τζενεράλ προτείνονται οι μετοχές των εταιρειών
Alpha Τράπεζα Πίστεως και Τιτάν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ενδιαφέρον των ξένων θεσμικών επενδυτών, που
εκδηλώθηκε προς τα μέσα του προηγούμενου μήνα, είχε να εμφανιστεί στην οδό
Σοφοκλέους αρκετούς μήνες. Και αυτό, διότι οι ξένοι επενδυτές σταδιακά
πωλούσαν μετοχές όσο οι τιμές τους ανέβαιναν. Εκτιμάται ότι το μεγαλύτερο
μέρος των μετοχών τους πωλήθηκε το καλοκαίρι και, κυρίως, το φθινόπωρο. Έτσι,
το ποσοστό τους μειώθηκε από 12% τον Μάιο του 1999 σε 8% τον Οκτώβριο του 1999
και σε λιγότερο από 4% τον Ιανουάριο του 2000.

Όπως εξηγούν χρηματιστές και Έλληνες θεσμικοί επενδυτές, οι ξένοι αυτοί οι
οποίοι έφυγαν από την οδό Σοφοκλέους ήταν χαρτοφυλάκια που επενδύουν σε
αναδυόμενες αγορές. Έτσι, κάθε φορά που αυξάνονταν οι τιμές των μετοχών
εγκατέλειπαν τη Σοφοκλέους εν όψει της αναβάθμισής της και της μετάταξής της
στις ώριμες αγορές. Με τον τρόπο αυτό, όπως λένε οι ίδιοι χαρακτηριστικά,
έδιναν τη θέση τους στους ξένους θεσμικούς επενδυτές που τοποθετούνται σε
ανεπτυγμένες αγορές.

Στελέχη της ελληνικής κεφαλαιαγοράς εκτιμούν ότι ακόμη τα κεφάλαια αυτά, τα
οποία υπολογίζονται σε 10-12 δισ. δολάρια, δεν έχουν έρθει ακόμη. Οι ίδιοι
πιστεύουν ότι περιμένουν την επίσημη ανακοίνωση της αναβάθμισης του ελληνικού
Χρηματιστηρίου για να ξεκινήσουν οι τοποθετήσεις.

Οι θεσμικοί

Διαφορετική όψη έχει το νόμισμα της πρόσφατης χρηματιστηριακής κρίσης για κάθε
θεσμικό επενδυτή. Διαχειριστές Αμοιβαίων Κεφαλαίων (Α/Κ) αναγνωρίζουν την
ύπαρξη «φθηνών» μετοχών στο ΧΑΑ, ιδιαίτερα στους κλάδους των τραπεζών, της
πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών.

Όμως, η ανανέωση των χαρτοφυλακίων τους περιορίζεται από το ενδεχόμενο μαζικών
εξαγορών μεριδίων που μπορεί να αντιμετωπίσουν στο βραχυπρόθεσμο μέλλον, αν η
κρίση στην οδό Σοφοκλέους συνεχιστεί στους ίδιους ρυθμούς. Πάντως, σύμφωνα με
εκτιμήσεις στελεχών του κλάδου, η συνολική ρευστότητα που διαθέτουν σήμερα τα
Α/Κ μετοχικά εσωτερικού ξεπερνάει τα 250 δισ. δραχμές.

Εταιρείες Επενδύσεων

Οι Εταιρείες Επενδύσεων Χαρτοφυλακίου (ΕΕΧ) δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα
διαθέσιμης ρευστότητας, καθώς τα χαρτοφυλάκιά τους ανήκουν «εξ αδιαιρέτου» σε
όλους τους μετόχους τους. Πάντως, προς το παρόν, οι ΕΕΧ δεν φαίνεται να
τοποθετούν μεγάλο μέρος της διαθέσιμης ρευστότητάς τους, η οποία κυμαίνεται
σήμερα στο επίπεδο του 15%-17% της αξίας του ενεργητικού τους, σε νέες αγορές
μετοχών. Επισημαίνεται ότι, λόγω πολλών πρόσφατων αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου
στον κλάδο, η ρευστότητα των ΕΕΧ ξεπερνάει το 36%, όπως στην περίπτωση της
Αιολικής ΕΕΧ. Τα νέα κεφάλαια που επενδύουν οι ΕΕΧ προέρχονται κυρίως από το
«ξεκαθάρισμα» του χαρτοφυλακίου τους από μετοχές, οι οποίες τις ημέρες της
κρίσης έχασαν μεγάλο μέρος της αξίας τους και εμφάνισαν μικρή εμπορευσιμότητα
(«κλείδωσαν» γρήγορα). Η επανεπένδυση των ρευστοποιημένων κεφαλαίων οδηγείται
κυρίως στις τράπεζες, στις εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και στη ναυτιλία.

Αλλαγή στρατηγικής

Η χρηματιστηριακή κρίση των τελευταίων ημερών οδηγεί σε αλλαγή της στρατηγικής
των θεσμικών επενδυτών. Όπως αναφέρει στα «ΝΕΑ» στέλεχος της Εργασίας ΑΕΔΑΚ,
το περασμένο καλοκαίρι, όταν στο ΧΑΑ επικρατούσαν συνθήκες ευφορίας και
συνεχούς ανόδου των τιμών των μετοχών, οι θεσμικοί επενδυτές έχτιζαν
μακροπρόθεσμα χαρτοφυλάκια, τα οποία σε μεγάλο ποσοστό περιελάμβαναν και
τίτλους εταιρειών μικρής κεφαλαιοποίησης, που πλέον καταλαμβάνουν μικρότερο
ποσοστό των θεσμικών χαρτοφυλακίων. Όσον αφορά στην Εργασίας ΑΕΔΑΚ, είχε ήδη
πραγματοποιήσει εκτενή αναδιάρθρωση του χαρτοφυλακίου της κατά το πρόσφατο
επίπεδο των 5.000 μονάδων του Γενικού Δείκτη Τιμών του ΧΑΑ, με αποτέλεσμα η
ρευστότητά της να κρίνεται, από τα ίδια τα στελέχη της, «επαρκής» στο σημερινό
της επίπεδο. Επισημαίνεται όμως ότι τις τελευταίες ημέρες η αναλογία εξαγοράς
προς πώληση μεριδίων του Α/Κ μετοχικού εσωτερικού που διαθέτει, έφθασε μέχρι
και στο 4:1.

Η Alico-Eurobank ΑΕΔΑΚ βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες αντιμέτωπη με
ρευστοποιήσεις μεριδίων 2,5 δισ. δρχ., κυρίως στο Α/Κ μετοχικό εσωτερικού της.
Παρ’ όλα αυτά, η εταιρεία δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα ρευστότητας, η οποία
σήμερα ξεπερνάει τα 40 δισ. δρχ. Η επενδυτική πολιτική της Alico-Eurobank έχει
αλλάξει προσανατολισμό από το περασμένο καλοκαίρι μέχρι σήμερα, καθώς πλέον οι
μετοχικές επενδύσεις της στο ελληνικό Χρηματιστήριο περιλαμβάνουν περισσότερες
εταιρείες μεγάλης κεφαλαιοποίησης που εμφάνισαν υψηλά λειτουργικά κέρδη κατά
τη διάρκεια της εταιρικής χρήσης του 1999.

Ρευστοποιήσεις αξίας τουλάχιστον 2,5 δισ. δρχ. πραγματοποιήθηκαν την περασμένη
εβδομάδα στα Αμοιβαία Κεφάλαια της Εγνατίας ΑΕΔΑΚ που επενδύουν στο ελληνικό
Χρηματιστήριο, αλλά η ρευστότητα της εταιρείας κυμαίνεται κατά μέσον όρο στο
επίπεδο του 10% της αξίας του ενεργητικού της. Όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ»
στέλεχος της Εγνατίας ΑΕΔΑΚ, οι κλάδοι τραπεζών και τηλεπικοινωνιών
παρουσιάζουν ανανεωμένο ενδιαφέρον και θα προσελκύσουν νέα κεφάλαια της
εταιρείας μετά το τέλος της «νευρικότητας» που παρουσιάζει η κεφαλαιαγορά τις
τελευταίες δύο εβδομάδες.

Με την αγορά μετοχών κυρίως του τραπεζικού κλάδου απάντησε η Διεθνική ΑΕΔΑΚ
στον άνεμο απαισιοδοξίας που πνέει τις τελευταίες ημέρες στην οδό Σοφοκλέους.
Παρά το γεγονός ότι αυτήν την εβδομάδα σε ένα από τα μεγαλύτερα Α/Κ μετοχικά
εσωτερικού της πραγματοποιήθηκαν εξαγορές μεριδίων αξίας τουλάχιστον 3,5 δισ.
δρχ., η ρευστότητα που διαθέτει (38 δισ. δρχ.) κρίνεται «επαρκής», όπως
αναφέρει στα «ΝΕΑ» στέλεχος της εταιρείας.

Σε ριζική αναδιάρθρωση του χαρτοφυλακίου της έχει οδηγήσει την ΕΤΒΑ Π&Κ
ΑΕΔΑΚ η πρόσφατη χρηματιστηριακή κρίση, το οποίο σήμερα έχει επενδυθεί σε
ποσοστό 50% της αξίας του αποκλειστικά σε μετοχές τραπεζών και υψηλής
τεχνολογίας, ενώ το υπόλοιπο μισό σε μετοχές μεγάλης και μεσαίας (επιλεκτικά) κεφαλαιοποίησης.

Ευκολότερα δάνεια για αγορά μετοχών

Δυνατότητα σύναψης δανείων για την αγορά μετοχών με ευνοϊκούς όρους έδωσε σε
χιλιάδες επενδυτές, αλλά και επιχειρηματίες, με χθεσινή της απόφαση η Τράπεζα
της Ελλάδος.

Συγκεκριμένα, η απόφαση του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής προβλέπει τα
εξής:

1. Επιτρέπεται στις τράπεζες να χορηγούν δάνεια σε φυσικά πρόσωπα
έναντι ενεχύρου τίτλων εισηγμένων στο ΧΑΑ που προέρχονται από το υφιστάμενο
χαρτοφυλάκιο του δανειοδοτουμένου ή από νέες αγορές που πραγματοποιεί με το
προϊόν του δανείου.

Μέχρι σήμερα, τα δάνεια χορηγούνταν με ενέχυρο μόνο επί εισηγμένων στο ΧΑΑ
τίτλων που ο χρηματοδοτούμενος θα αποκτούσε με το προϊόν του δανείου. Αυτό
είχε αποτέλεσμα να περιορίζονται ασφυκτικά τα περιθώρια δανειοδότησης για
μικροεπενδυτές που είχαν «παγιδευτεί» στο Χρηματιστήριο, έχοντας αγοράσει
τίτλους των οποίων η αξία έπεσε δραματικά τους τελευταίους μήνες. Τους τίτλους
αυτούς δεν μπορούσαν ως τώρα να τους χρησιμοποιήσουν ως ενέχυρο για την σύναψη
δανείου.

Επίσης, με την απόφαση της Τραπέζης της Ελλάδος η διάρκεια των χρηματοδοτήσεων
θα καθορίζεται πλέον ελεύθερα μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών, έναντι της
ισχύουσας μέχρι σήμερα καθορισμένης διάρκειας των 18 μηνών. Αντίθετα, δεν
αλλάζει το ανώτατο όριο του χορηγούμενου δανείου, τα 15 εκατ. δρχ. Αμετάβλητη
παραμένει, επίσης, η ποσοστιαία σχέση (50%) που πρέπει να υπάρχει μεταξύ του
εκάστοτε υπολοίπου της χρηματοδότησης και της αξίας του ενεχύρου.

2. Δίνεται η δυνατότητα χρηματοδότησης φυσικών ή νομικών προσώπων για
την αγορά τίτλων, εφόσον με την αγορά αυτή εξασφαλίζεται, διατηρείται ή
προσαυξάνεται η συμμετοχή τους στο μετοχικό κεφάλαιο επιχείρησης με ποσοστό
τουλάχιστον 5%.

Μέχρι σήμερα η δυνατότητα χρηματοδότησης αυτής της μορφής περιοριζόταν μόνο σε
πρόσωπα που αποκτούσαν τον έλεγχο της επιχείρησης. Με τη νέα ρύθμιση
διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής της και σε φυσικά και νομικά πρόσωπα τα οποία
εξασφαλίζουν μεν σημαντική συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο μιας επιχείρησης,
αλλά δεν αποκτούν υποχρεωτικά την πλειοψηφία. Το ποσοστό 5% που αποφασίστηκε
δεν είναι τυχαίο, γιατί ο Νόμος 2744/99 προβλέπει ότι οποιαδήποτε μεταβίβαση
πακέτου μετοχών πάνω από το όριο αυτό πρέπει να γνωστοποιείται στις αρμόδιες
Εποπτικές Αρχές.

Η Τράπεζα της Ελλάδος αναγνωρίζει ότι η απόφασή της υπαγορεύτηκε από την
ανάγκη να αμβλυνθούν οι πιέσεις στην αγορά κεφαλαίων, αλλά προσθέτει ότι αυτό
θα περιορίσει και ενδεχόμενες συνέπειες στον χρηματοπιστωτικό τομέα και
γενικότερα στην οικονομία.

Επίσης, υποστηρίζει ότι η απόφασή της αποτελεί ένα βήμα περαιτέρω
απελευθέρωσης του τραπεζικού συστήματος εν όψει της ένταξης της χώρας στο
τελικό στάδιο της ΟΝΕ και του εντεινόμενου ανταγωνισμού στον χρηματοπιστωτικό τομέα.