Στα… χαρακώματα της σοκολάτας

Κρίσιμη μάχη για το περιτύλιγμα, που όμως αφορά άμεσα το περιεχόμενο της
«αληθινής» σοκολάτας δίνεται σήμερα στο Στρασβούργο. Μάχη που ίσως αποδειχθεί
πρόκριμα για το μέλλον της «καθαρής» σοκολάτας στην Ευρώπη, αφού η καθεμία από
τις δύο πλευρές θα «μετρήσει» τις δυνάμεις της και θα αποκαλύψει μέσω του
αποτελέσματος τις συμφωνίες του παρασκηνίου.

Από τη μία πλευρά το λόμπι των υπέρμαχων της «καθαρής σοκολάτας που γίνεται με
100% βούτυρο του κακάο» και από την άλλη όσοι υποστηρίζουν τις σοκολάτες με
προσμίξεις φυτικών λαδιών, «τροπικής, αλλά σε καμία περίπτωση ενζυματικής
προέλευσης». Οι πρώτοι (Γαλλία, Βέλγιο) θα ήθελαν πολύ να δουν με κεφαλαία
γράμματα στο περιτύλιγμα να αναγράφεται σε σημείο «που προσελκύει την προσοχή
του καταναλωτή» το περιεχόμενο, ενώ οι δεύτεροι θα προτιμούσαν να μη γίνεται
«τέτοιου τύπου διάκριση».

Σύμφωνα τις πληροφορίες των παρατηρητών πάντως, το αποτέλεσμα της σημερινής
ψηφοφορίας θα είναι μάλλον το περιεχόμενο να αναγράφεται με ισομεγέθη γράμματα
«στα ψιλά» της πίσω πλευράς.

Στο πρόσωπο του Πολ Λενουά, ο οποίος επανεισηγείται το θέμα της σοκολάτας για
ψήφιση στην Ολομέλεια, οι υπέρμαχοι της «καθαρότητας του βούτυρου κακάο»
βρίσκουν τον ιδανικό εκφραστή. Γάλλοι και Βέλγοι, έχοντας χάσει το προνόμιο να
ονομάζεται σοκολάτα μόνο αυτή που περιέχει 100% βούτυρο κακάο αφού η Επιτροπή
κατέληξε πως «σοκολάτα» είναι και αυτή που έχει έως 5% φυτικά λάδια, παλεύουν
για τη μάχη της ετικέτας. Η Ελλάδα, που είναι η ευρωπαϊκή χώρα με τη μικρότερη
κατά κεφαλήν κατανάλωση, αν και υπέρμαχος της «καθαρής» σοκολάτας συμφώνησε ­
όπως και οι υπόλοιπες ­ με την πρόσμιξη του 5%, «αρκεί να προστατεύεται το
δικαίωμα του καταναλωτή, που πρέπει να ξέρει τι τρώει ώστε να αποφασίσει μόνος
του».

«Η μάχη της σοκολάτας είναι παλιά υπόθεση στο Ευρωκοινοβούλιο», λέει η κ. Μένη
Μαλλιώρη, μέλος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Προστασίας
του Καταναλωτή. Η ίδια, υπέρμαχος της «καθαρότητας» ­ «λόγω γεύσης όμως, να το
διευκρινίσουμε» ­ της σοκολάτας, επισημαίνει ότι «είναι ένα θέμα πόσο σωστά
πληροφορείς τον καταναλωτή για τα συστατικά του προϊόντος.

Στην ίδια Επιτροπή, ο ευρωβουλευτής Αντ. Τρακατέλλης είναι σχεδόν βέβαιος πως
θα καταψηφιστούν οι τροπολογίες του Λενουά, «αφού υπάρχει συμφωνία για το θέμα
της σοκολάτας και οι χώρες της Ε.Ε. συμφώνησαν με το 5%, κάτι που ισχύει έτσι
κι αλλιώς στην αγορά εδώ και χρόνια».

Εκτός από το θέμα της αναγραφής των συστατικών στο περιτύλιγμα της σοκολάτας,
οι ευρωβουλευτές αναμένεται να ψηφίσουν σήμερα και για το θέμα της «αναλυτικής
μεθόδου για τον καθορισμό της περιεκτικότητας των φυτικών λιπαρών ουσιών πλην
του βουτύρου κακάο».

Λιχουδιά, δίκοπο μαχαίρι

Η υπερβολική κατανάλωση σοκολάτας δεν έχει θέση σε μια υγιεινή διατροφή, ακόμα και αν αλλάξουν εν μέρει τα συστατικά παραγωγής της, υποστηρίζουν οι ενδοκρινολόγοι

Οι επιπτώσεις στον οργανισμό του ανθρώπου από την υπερβολική κατανάλωση
σοκολάτας παραμένουν οι ίδιες ακόμα και αν αλλάξουν εν μέρει τα συστατικά
παραγωγής της. Η σοκολάτα δεν έχει θέση σε μια υγιεινή διατροφή παρά τις
θεωρίες που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί περί του αντιθέτου. «Είτε με λίπη
από κακαόδενδρα είτε με λίπη και έλαια από άλλα φυτά, οι μεγάλες ποσότητες
σοκολάτας επιβαρύνουν τον οργανισμό με πολλές θερμίδες και λιπαρά», τονίζει η
ενδοκρινολόγος Έλλη Γεωργιάδου.

«Υπάρχουν πολλά για τα οποία μπορεί να κατηγορήσει κανείς τη σοκολάτα,
ιδιαίτερα αν καταναλώνει μεγάλες ποσότητες από αυτή, σαν συνέπεια της
περιεκτικότητάς της σε κεκορεσμένα λιπαρά οξέα», λέει η γιατρός. «Μπορεί να
κατηγορηθεί για λιπώδη διείσδυση στο συκώτι. Είναι υπεύθυνη για αύξηση των
λιπιδίων, της χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων. Αυξάνονται επίσης οι
πιθανότητες αρτηριοσκλήρωσης και καρδιαγγειακών παθήσεων. Έχουν βέβαια
διατυπωθεί τον τελευταίο καιρό θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες υπάρχει
ευεργετική επίδραση στις καρδιακές παθήσεις, αλλά ακόμα τουλάχιστον δεν έχει
αποδειχθεί τίποτα». Τα αρώματα και οι χρωστικές ουσίες, συστατικά των
προϊόντων σοκολάτας με γέμιση ή γεύση φρούτων, επίσης έχουν βλαβερές
συνέπειες.

Η σοκολάτα βέβαια έχει και θετικές επιδράσεις στον οργανισμό. Αποτελεί μία από
τις βασικές πηγές χαλκού και περιέχει αντιοξειδωτικούς παράγοντες και
άλφα-τοκοφερόλη, την πιο ενεργό μορφή της βιταμίνης Ε. «Επίσης προκαλεί
ευεξία. Θεωρείται ουσία αντικαταθλιπτική. Βελτιώνει τη διάθεση αυτού που την
καταναλώνει προσωρινά. Αλλά η κατανάλωσή της μπορεί να αποτελέσει δίκοπο
μαχαίρι. Συμβάλλει στην απόκτηση παραπάνω βάρους από το κανονικό. Όποιος έχει
ροπή προς την κατάθλιψη, αν δει το βάρος του να αυξάνει σίγουρα δεν αισθάνεται
πολύ καλύτερα», εξηγεί η κ. Γεωργιάδου. «Το μυστικό είναι η σοκολάτα να
αποτελεί μόνο μέρος μιας διατροφής η οποία θα βασίζεται σε ποικιλία τροφών», συμπληρώνει.

Γλυκύτητα τριών αιώνων

Ένα μεγάλο ταξίδι και μια σειρά από στάδια περιλαμβάνει η παραγωγική
διαδικασία των προϊόντων της σοκολατοποιίας. Η ιστορία της αρχίζει τρεις
αιώνες πριν, ενώ στην Ελλάδα κάνει την εμφάνισή της το 1840.

Για πρώτη φορά γίνεται προσπάθεια βιομηχανοποιημένης παραγωγής σοκολάτας με τη
βοήθεια ατμομηχανών το 1780 στην Κεντρική Ευρώπη. Μόλις εξήντα χρόνια αργότερα
η εταιρεία Παυλίδης ανοίγει στην καρδιά της Αθήνας, στην οδό Αιόλου, το
“γλυκυσματοκοπείο”. Εκεί οι Αθηναίοι της εποχής σπεύδουν να σχηματίσουν ουρές
για να γευτούν ένα νέο γλύκισμα που τους ενθουσιάζει. Πρόκειται για την
“τσοκολάτα”. Μέχρι και σήμερα οι σοκολάτες “Παυλίδης” αποτελούν αναπόσπαστο
μέρος της ελληνικής σοκολατοποιίας. Η εταιρεία ανήκει, εδώ και κάποια χρόνια,
κατά πλειοψηφία, στην πολυεθνική Jacobs Suchard. Το 1930 άλλη μια εταιρεία, η
ΙΟΝ, πρωτοκυκλοφορεί στη χώρα μας τη σοκολάτα αμυγδάλου, η οποία μέχρι και
σήμερα έχει την ίδια συσκευασία.

Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Ένα πλήθος σοκολατών κυκλοφορούν σήμερα
στην ελληνική αγορά. Με διάφορες γεύσεις, λευκές, με γέμιση φρούτων και με
πολλά ονόματα και συσκευασίες. «Η σοκολάτα δίνει ενέργεια και αποτελεί
αγαπημένη λιχουδιά μικρών αλλά και μεγάλων», λέει η Νοέλλα Παλιγγίνη, υπεύθυνη
στο τμήμα επικοινωνίας σε μία από τις δύο μεγάλες βιομηχανίες σοκολάτας.
«Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διατροφής μας».

Για να φτάσει όμως η σοκολάτα και να πουλιέται στο περίπτερο της γειτονιάς
έχει προηγηθεί μια μεγάλη διαδικασία. Όλα ξεκινούν από τα κακαόδεντρα, τα
οποία συναντά κανείς μόνο σε τροπικές περιοχές του πλανήτη μας. «Πρόκειται για
δέντρα ύψους 6-8 μέτρων με πυκνή φυλλωσιά που χρειάζονται τουλάχιστον 4 χρόνια
από τη στιγμή που φυτεύονται για να αποδώσουν καρπούς. Κάθε δέντρο παράγει
κατά μέσο όρο 20 με 30 καρπούς τον χρόνο, από τους οποίους συλλέγονται περίπου
2 κιλά κόκκοι κακάο», αναφέρει το ειδικό έντυπο του Ελληνικού Συνδέσμου
Βιομηχανιών Σοκολάτας.

Η συγκομιδή αυτών των καρπών γίνεται με τη βοήθεια μιας λεπίδας προσαρμοσμένης
σε κοντάρι. Οι κόκκοι του κακάο βρίσκονται τυλιγμένοι σε έναν άσπρο πολτό.
Ακολουθεί η ζύμωση των κόκκων και το άπλωμά τους στον ήλιο προκειμένου να
ξεραθούν. Αμέσως μετά συσκευάζονται και παίρνουν τον δρόμο για το εξωτερικό.

Κάποιοι από αυτούς τους σάκους έρχονται και στην Ελλάδα. Μεταφέρονται στα
ειδικά μηχανήματα που καβουρδίζουν τους κόκκους. Αυτοί αποφλοιώνονται και
τεμαχίζονται σε μικρά κομμάτια. Το επόμενο στάδιο είναι η άλεσή τους. Το
προϊόν που προκύπτει από την άλεση υφίσταται επεξεργασία προκειμένου να
αποκτήσει το επιθυμητό άρωμα. Τότε είναι που η κάθε σοκολατοβιομηχανία “βάζει
τα δυνατά της”. Επιστρατεύει τις μυστικές, σε μεγάλο βαθμό, συνταγές της. Τα
ειδικά μηχανήματα ανακατεύουν ζάχαρη, βούτυρο, φυτικό-ζωικό λίπος και ό,τι
άλλο χρειάζεται στις ανάλογες δόσεις που επιτάσσουν οι συνταγές. Το μείγμα που
προκύπτει ραφινάρεται και μεταφέρεται σε ειδικά μηχανήματα όπου χύνεται σε
φόρμες που δίνουν στη σοκολάτα το σχήμα του τελικού προϊόντος. Οι φόρμες
μεταφέρονται στα ψυγεία και η σοκολάτα στερεοποιείται.