Η Ευρώπη κόβει τη δύναμη των Τούρκων στρατηγών

Πανίσχυροι μέχρι σήμερα, οι Τούρκοι στρατιωτικοί βλέπουν με δυσφορία ότι η
Ε.Ε. απαιτεί να μειωθεί ο ρόλος τους στην πολιτική ζωή της χώρας.

Τούρκοι στρατηγοί. Αυτόκλητοι φρουροί του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους, οι στρατιωτικοί είναι απρόθυμοι να δεχθούν τον υποβιβασμό που τους επιφυλάσσει η υποψηφιότητα της Τουρκίας στην Ε.Ε. Τόσο στην πατρίδα τους, όσο και στην ταραγμένη γειτονιά τους, που περιλαμβάνει τα Βαλκάνια, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή, οι στρατηγοί της Τουρκίας συνήθισαν να περνάει το δικό τους.

Τα τρία τελευταία χρόνια, απάλλαξαν τη χώρα τους από μία κυβέρνηση υπό τους
ισλαμιστές, συνέτριψαν την εξέγερση των Κούρδων αυτονομιστών, απέτρεψαν τους
Ελληνοκύπριους να αναπτύξουν ρωσικής κατασκευής πυραύλους στο έδαφός τους,
συνήψαν αμυντική συνθήκη με το Ισραήλ και άρχισαν να αγοράζουν μανιωδώς άρματα
μάχης και μαχητικά ελικόπτερα.

Ενοχλημένοι

Σύμφωνα με τις δικές τους εκτιμήσεις, οι απειλές κατά της ασφάλειας της
Τουρκίας βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών. Τώρα,
όμως, οι διοικητές του δεύτερου σε μέγεθος συμβατικού στρατού του ΝΑΤΟ
αντιμετωπίζουν ενοχλημένοι τον πιο ασυνήθιστο διεκδικητή της εξουσίας τους:
την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποδέχτηκαν την Τουρκία ως υποψήφια
προς ένταξη χώρα στην Ε.Ε. και περιμένουν τώρα από τους Τούρκους στρατιωτικούς
να εγκαταλείψουν τον αποφασιστικό ρόλο που έπαιζαν εδώ και 76 χρόνια, ως
αυτόκλητοι φρουροί του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους. Πρόκειται για
έναν υποβιβασμό, που οι διοικητές του τουρκικού στρατού είναι απρόθυμοι να
δεχτούν.

Κυβερνούν

Με το επιχείρημα ότι οι εκλεγμένοι πολιτικοί ηγέτες της Τουρκίας δεν δείχνουν
συχνά αρκετή αποφασιστικότητα στην αντιμετώπιση τω Κούρδων αυτονομιστών και
των φανατικών ισλαμιστών, οι στρατιωτικοί ασκούν τη συνταγματική εξουσία να
αναμειγνύονται στη διακυβέρνηση του κράτους. Λόγω της στρατηγικής αξίας της
Τουρκίας, ο πιο ισχυρός σύμμαχός της ­ οι Ηνωμένες Πολιτείες ­ ανέχτηκε αυτή
την παρέμβαση. Οι Ευρωπαίοι, όμως, επιδιώκουν τον τερματισμό της.

Οι διαπραγματεύσεις για την πλήρη ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. αναμένεται να
διαρκέσουν χρόνια και να περιλάβουν χιλιάδες νόμους και κανονισμούς σε θέματα
που κυμαίνονται από την παιδική εργασία μέχρι το μέγεθος των μπανανών.

Αλλά, απ’ όλες τις αλλαγές που απαιτεί η Ε.Ε. καμία δεν θα μεταβάλει τόσο
βαθιά την Τουρκία όσο η υποταγή των στρατηγών στην πολιτική εξουσία.

«Θα υπάρξει πλήρης αναθεώρηση του δόγματος ασφαλείας, της ανάπτυξης και και
της δομής των ενόπλων δυνάμεων της Τουρκίας, η εδαφική ακεραιότητα της οποίας
θα τεθεί υπό ευρωπαϊκή εγγύηση», έγραψε πρόσφατα στην εφημερίδα «Σαμπάχ» ο
αρθρογράφος Τσεγκίζ Καντάρ, ο οποίος είχε διωχθεί στο παρελθόν επειδή είχε
αμφισβητήσει τον στρατό.

Το όραμα του Ατατούρκ

Δημόσια, οι στρατιωτικοί διατείνονται ότι υποστηρίζουν την ένταξη της Τουρκίας
στην Ε.Ε., γιατί θα εκπληρώσει το όραμα του ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας
Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, που ήταν η εγκαθίδρυση ενός κοσμικού κράτους
προσανατολισμένου στη Δύση. Αλλά δεν θέλουν να αποκλειστούν, τη στιγμή μάλιστα
που η Ευρώπη θα ιδρύσει αμυντικούς οργανισμούς ανεξάρτητους από το ΝΑΤΟ. Μόνο
τις τελευταίες βδομάδες, όμως, οι στρατηγοί άρχισαν λεπτομερή μελέτη για το
πώς θα επηρεαστούν από τον όρο της Ε.Ε. ότι τα επίδοξα μέλη πρέπει να πετύχουν
«σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα
ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό των μειονοτήτων».

Τα σημάδια της οργής και της αντίστασης ήταν ορατά στα σχόλια ανώτατων
αξιωματικών και σε ένα υπόμνημα του Γενικού Επιτελείου προς τις μονάδες, τον
περασμένο Δεκέμβριο, πριν η Ε.Ε. αποδεχθεί την Τουρκία ως υποψήφια προς ένταξη
χώρα.

Το υπόμνημα επικεντρωνόταν στους δύο όρους που συχνά διατυπώνουν οι Ευρωπαίοι
ηγέτες: την κατάργηση του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, όπου μετέχουν πέντε
ανώτατοι διοικητές του στρατού, και την υπαγωγή του Γενικού Επιτελείου στο
υπουργείο Άμυνας.

«Άγνοια»

«Αυτές οι προσπάθειες για την αλλαγή της διοικητικής δομής της Τουρκίας
πηγάζουν είτε από άγνοια της ιστορίας, είτε ακόμα χειρότερα από την επιδίωξη
της εξασθένισης των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων», υπογραμμιζόταν στο υπόμνημα.

Κατά την άποψη των στρατιωτικών, «ουσιαστικά τα πάντα στη δημόσια ζωή
συνδέονται με την εθνική ασφάλεια», τονίζει ένας πολίτης, ο οποίος εργάζεται
στο κέντρο χάραξης πολιτικής του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο
παρομοιάζει με παράλληλη κυβέρνηση.