ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ανθρώπινα συντρίμμια

Το προσδόκιμο ζωής στη Μοζαμβίκη ήταν ως τώρα τα 42-43 χρόνια. Μετά την
πρόσφατη καταστροφή, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας εκτιμά ότι θα μειωθεί κατά
μια δεκαετία…

Στο Τσιακελάνε. Μια γυναίκα ετοιμάζει φαγητό σ’ ένα προσφυγικό στρατόπεδο

Ανθρώπινα συντρίμμια. Μόνον έτσι μπορεί να περιγράψει ο απεσταλμένος της
«Ρεπούμπλικα» τα όντα που κατέφυγαν σ’ αυτόν τον αμμώδη λοφίσκο της Μασία, 150
χιλιόμετρα μακριά από το Μαπούτο, για να γλιτώσουν από τις πλημμύρες και τους
κυκλώνες που σάρωσαν τη χώρα τους. Εκατό άνθρωποι, ίσως διακόσιοι. Γυναίκες
ντυμένες με κουρέλια και σμήνη παιδιών βουτηγμένα στη σκόνη ψάχνουν για τροφή
μαζί με τους σκύλους και τις κατσίκες. Οι σκηνές τους αποτελούνται από
πασσάλους μπηγμένους στην καυτή άμμο πάνω στους οποίους έχουν τοποθετηθεί
κομμάτια μαύρου πλαστικού πιασμένα μεταξύ τους με μεγάλα αγκάθια από τις
ακακίες. Η κουζίνα τους είναι πυροστιές όπου ακουμπούν μεγάλα δοχεία γεμάτα με
το αλεύρι που τους έστειλε ο Ερυθρός Σταυρός. Μοναδικό τους καταφύγιο από την
αφόρητη ζέστη, η χλωμή σκιά που σχηματίζει ο καπνός που ανεβαίνει στον ουρανό.

Βρίσκονται εδώ από τις 9 Φεβρουαρίου, περιμένοντας να εξατμιστούν τα νερά ώστε
να μπορέσουν να γυρίσουν στα χωριά τους και να μάθουν τι απέγιναν τα σπίτια
τους, τι απέγιναν οι ηλικιωμένοι συγγενείς τους, που αρνήθηκαν να φύγουν από
τα σπίτια, έμειναν εκεί, άγρυπνοι φρουροί, για να αναζητήσουν ίσως ένα ζώο που
είχε χαθεί, αρνήθηκαν να ανέβουν ακόμη και στα ελικόπτερα, από προκατάληψη ή
από φόβο. Περιμένουν οι πρόσφυγες να ολοκληρώσει η φύση το καταστροφικό της
έργο, να τελειώσει ο κύκλος της χολέρας, της ελονοσίας και της δυσεντερίας, να
θάψουν τους νεκρούς τους, κι ύστερα, όσοι απομείνουν, να κτίσουν από την αρχή
τη ζωή τους. Μόνοι. Καταραμένοι. Παιδιά ενός κατώτερου θεού.

Κυβερνητικές πηγές ανεβάζουν τους νεκρούς σε δεκάδες χιλιάδες, τους πρόσφυγες
σε 300.000, τους πληγέντες σε ένα εκατομμύριο. Και το ερώτημα που πλανάται, το
μεγάλο παράπονο της Μοζαμβίκης, είναι γιατί η πλούσια Δύση έδειξε τέτοια
αδιαφορία. Γιατί η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών
ήταν τόσο μικρή και έφτασε τόσο αργά. «Είμαστε μόνοι μας μπροστά στην
καταστροφή», κραυγάζει η Γκράσα Μασέλ, πρώην Πρώτη Κυρία της Μοζαμβίκης και
σύζυγος του Νέλσον Μαντέλα. Η Νότια Αφρική ήταν μια από τις λίγες χώρες που
έσπευσαν να βοηθήσουν τον γείτονά τους. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι από αυτήν
φαίνεται πως ξεκίνησε το κακό. Το μεσημέρι της 24ης Φεβρουαρίου, το φράγμα του
Μασινγκίρ είχε 1.000 κυβικά μέτρα νερό. Στις 9 το πρωί της επομένης, το νερό
είχε φτάσει τα 17.000 κυβικά μέτρα. Η απότομη αυτή άνοδος, λένε οι τεχνικοί
της Μοζαμβίκης, δεν μπορεί να οφείλεται μόνο στις βροχές. Είναι βέβαιο ότι
έσπασε κάποιο φράγμα στη Νότια Αφρική. Αλλά οι αρχές των δύο χωρών
υποβαθμίζουν το γεγονός, οι σχέσεις τους θα χαλούσαν, και δεν το αντέχουν.