ΔΡΟΜΟΙ

Στο Στρασβούργο…

… με τίτλο «Σημεία των συνεργατών και της Αντίστασης» άνοιξε μια
έκθεση των σπουδαστών της Ανωτάτης Σχολής Διακοσμητικών Τεχνών. Για δύο χρόνια
μελέτησαν την εξέλιξη της προπαγάνδας των αφισών του Βισύ και τις απαντήσεις
που έδινε η Αντίσταση στο καθεστώς με τις δικές της προκηρύξεις και αφίσες.
Από το κίτρινο αστέρι μέχρι τις μεγάλες αντισημιτικές εκθέσεις του Βισύ και
την περίφημη «Κόκκινη αφίσα», ξανάρχεται στην επιφάνεια ο «πόλεμος των αφισών»
στον οποίο είχαν εμπλακεί τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα σε εκείνα τα μαύρα
χρόνια, όταν το Ράιχ είχε προσαρτήσει βιαίως την Αλσατία. Με την έκθεση, η
περιοχή ξαναστέκεται σήμερα μπροστά στο ευαίσθητο παρελθόν της.

Πλάι στο κίτρινο αστέρι…

… σημείο του διωγμού των Εβραίων, εκτίθενται τα αστέρια που έφτιαχναν
το 1942 οι Γάλλοι που δεν ήταν Εβραίοι. Χωρίς καμιά συγκεκριμένη εντολή από
την Αντίσταση, οι αντίπαλοι του ναζισμού εκδήλωναν την αντίθεσή τους με τα
δικά τους αστέρια, όπως ας πούμε οι νέοι της εποχής που ήταν τότε ξετρελαμένοι
με την αμερικάνικη τζαζ, οι «ζαζού» ­ αυτήν τη λέξη έγραφαν πάνω στα δικά τους
αστέρια, στη θέση της λέξης «Εβραίος». Πολλοί από αυτούς πέθαναν στη φυλακή.

Το καθεστώς…

… του Βισύ είχε κάνει πολλές μεγάλες εκθέσεις με αφίσες για να
καταγγείλει τους φραμασόνους, τους Εβραίους, τους μπολσεβίκους. Την αφίσα «Ο
Εβραίος και η Γαλλία» την εμπιστεύτηκε στον Ρενέ Περόν, μεγάλο καλλιτέχνη της
κινηματογραφικής αφίσας. Την ίδια περίοδο που ο Περόν σχεδίαζε την
αντισημιτική καρικατούρα, ετοίμαζε τις αφίσες για την ταινία «Νυχτερινοί
επισκέπτες». Ο δημιουργός της θλιβερής «Κόκκινης αφίσας» παραμένει ανώνυμος.
Μπόρεσε όμως να εμπνεύσει στον Λουί Αραγκόν το περίφημο ποίημά του. Η απάντηση
της Αντίστασης ήρθε με αφίσες του Χίτλερ, που θύμιζαν στον κόσμο τα θύματά
του. Πολλοί μεγάλοι καλλιτέχνες της εποχής συνεργάζονται με το καθεστώς του
στρατάρχη: Μαξιμιλιάν Βοξ, Μαξ Ποντί (ο δημιουργός της Gitane), Πολ Κολέν.
Μάλιστα, αυτός ο τελευταίος ενσαρκώνει κατά κάποιο τρόπο τη διπλή υπόσταση
εκείνης της Γαλλίας. Άνθρωπος του Λαϊκού Μετώπου, δέχεται να συνεργαστεί με το
καθεστώς του στρατάρχη Πετέν, αλλά στο τέλος γιορτάζει και αυτός την
απελευθέρωση του Παρισιού με μια «Στιγματισμένη Μαριάνα».

Μαύροι αετοί…

… αγκυλωτοί σταυροί, χιτλερικές αφίσες: αυτή είναι η εικόνα της Αλσατίας
μετά την προσάρτησή της από τη ναζιστική Γερμανία. Για περισσότερα από τέσσερα
χρόνια, ο πληθυσμός υφίσταται τον σιδερένιο νόμο του γκαουλάιτερ Βάγκνερ, που
προσπαθεί να εκγερμανίσει την αριστερή όχθη του «Άνω Ρήνου», όπως έλεγε ο
ίδιος. Οι αφίσες του καθεστώτος αναγγέλλουν ­ και της Αντίστασης καταγγέλλουν
– τη (βίαιη) στρατολόγηση εκατό χιλιάδων νέων στη Βέρμαχτ, την αναβάπτιση
ιστορικών δρόμων με γερμανικά ονόματα, κοντσέρτα και όπερες με τη γερμανική
«βούλα» ­ κυρίως «Λόενγκριν», το πιο «παιγμένο» έργο της περιόδου. Για τους
σπουδαστές που οργάνωσαν την έκθεση είναι μια ανεπανάληπτη εμπειρία μέσα στον
ωκεανό της Ιστορίας. Κάποιοι από αυτούς δεν διστάζουν να ομολογήσουν, στην
εφημερίδα «Λε Μοντ» ­ αδικώντας βέβαια έτσι τον εαυτό τους και τους Γάλλους ­
πως ύστερα από αυτό το «λουτρό» σε τόσο αντισημιτισμό και αντικομμουνισμό δεν
αισθάνονται ιδιαίτερα υπερήφανοι που είναι Γάλλοι.