Πολυεθνική μάχη για ένα Πατριαρχείο

Τιμόθεος: Η Ρωσία επιθυμεί διακαώς να πάρει τη θέση του Διoδώρου (δεξιά)

Έντονο διπλωματικό παρασκήνιο αναπτύσσεται τον τελευταίο καιρό γύρω από τη
διαδοχή του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Διοδώρου. Εκτός της Ελλάδος, της
Παλαιστίνης, του Ισραήλ και της Ιορδανίας, πρωτοβουλίες έχουν αναλάβει η Ρωσία
και η Αμερική.

Ανάλογες κινήσεις γίνονται και από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την Εκκλησία
της Ελλάδος, αλλά και το Πατριαρχείο της Μόσχας. Κυβέρνηση και Εκκλησία της
Ρωσίας προσπαθούν με δυναμικές παρεμβάσεις (στη γιορτή του Ιωβηλαίου
παραβρέθηκε ο ίδιος ο Γιέλτσιν) να εκλεγεί ο Μητροπολίτης Βόστρων Τιμόθεος, ο
οποίος έχει σπουδάσει στο Λένινγκραντ (νυν Αγία Πετρούπολη). Αν και όλοι
αναγνωρίζουν ότι είναι από τους πλέον ικανούς, ουδείς, τουλάχιστον σε Ελλάδα,
Αμερική και Κωνσταντινούπολη, επιθυμεί την εκλογή του αντιπροτείνοντας τον
Έξαρχο του Παναγίου Τάφου στην Αθήνα, Μητροπολίτη Ιεραπόλεως Ειρηναίο.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν θα είχε αντίρρηση και στην εκλογή τού σημερινού
Μητροπολίτη Ελβετίας Δαμασκηνού, ο οποίος πρόσφατα απέκτησε και την ιορδανική
υπηκοότητα που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εκλογή. Από την πλευρά τους
οι Αμερικανοί, επειδή δεν θέλουν διείσδυση της Ρωσίας στην περιοχή, συμφωνούν
στο πρόσωπο που θα επιλεγεί από το Φανάρι, αλλά και την Ελλάδα. Το Ισραήλ,
όπως έκανε και στην προηγούμενη εκλογή, τηρεί στάση αναμονής. Όμως σε κάθε
περίπτωση δεν θέλουν να αλλάξει το σημερινό καθεστώς. Άλλωστε, με τον Διόδωρο
έχουν πάρα πολύ καλές σχέσεις. Οι Παλαιστίνιοι δεν μπορούν να αντιταχθούν σε
πρόταση για Έλληνα αρχιερέα και λόγω των καλών σχέσεων με την Αθήνα.

Η Ρωσία έχει δείξει τις προθέσεις της εδώ και αρκετά χρόνια με αποκορύφωμα την
γιορτή που έγινε για τα δύο χιλιάδες χρόνια από τη γέννηση του Χριστού στη
Βηθλεέμ, όπου έφθασε στην Ιερουσαλήμ ο Γιέλστιν. Μάλιστα τότε τα αποκλειστικά
δικαιώματα της τηλεοπτικής κάλυψης είχε αναλάβει η ρωσική τηλεόραση. Σύμφωνα
με παράγοντες του υπουργείου Εξωτερικών, οι Ρώσοι προσπάθησαν και τα κατάφεραν
με την παρουσία του Γιέλστιν να κερδίσουν της εντυπώσεις, αν και η
εκκλησιαστική τους παρουσία δεν είναι σημαντική.

Δαμασκηνός: Οικουμενικό Πατριαρχείο και Ιορδανία τον υποστηρίζουν

Η κίνηση αυτή της Ρωσίας ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια της Μόσχας να ενισχύσει τα
ερείσματά της στην ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Αφού εκτιμά ότι το
Πατριαρχείο εκτός από τον θρησκευτικό του ρόλο μπορεί να έχει και ουσιαστικό
λόγο στα πολιτκά. Ανάλογο ρόλο βλέπει βεβαίως και η Ελλάδα. Όπως εκτιμούν στην
αρμόδια Διεύθυνση του υπουργείου Εξωτερικών, τα Βαλκάνια είναι ζωτικός χώρος
για τη χώρα μας, ο οποίος μπορεί και πρέπει να επεκταθεί και στη Μέση Ανατολή
με αιχμή και την Ορθοδοξία.

Από την πλευρά τους οι εκρόσωποι των Εκκλησιών έχουν τους δικούς τους λόγους
να θέλουν να επιβάλουν τους δικούς τους ανθρώπους. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο,
έτσι κι αλλιώς, βρίσκεται σε κόντρα με τη Μόσχα και τον Πατριάρχη Αλέξιο για
τον έλεγχο των νέων Εκκλησιών που δημιουργήθηκαν μετά την κατάρρευση του
σοσιαλισμού και σε καμία περίπτωση δεν θέλει να έχει τον κύριο λόγο (με την
πιθανή εκλογή Πατριάρχη) στην Ιερουσαλήμ. Από το Φανάρι επικαλούνται και
λόγους παράδοσης: «Δεν είναι δυνατόν επί αιώνες να έχουμε Έλληνα Πατριάρχη και
ξαφνικά όλα να αλλάξουν. Μίλα πιθανή αλλαγή στα Ιεροσόλυμα θα σημάνει αυτόματα
αλλαγές, ως προς την επιρροή και στα Βαλκάνια και θα ενισχύσει άλλα κέντρα
πέραν του Φαναρίου», έλεγε στα «ΝΕΑ» Μητροπολίτης του Οικουμενικού Θρόνου.

Για την Εκκλησία της Ελλάδος είναι αυτονόητο ο επόμενος Πατριάρχης να είναι
Έλληνας. Όχι μόνο για να συνεχιστεί η παράδοση, αλλά και γιατί στις νέες
συνθήκες που διαμορφώνονται στην περιοχή θέλει να έχει λόγο, συμβαδίζοντας
απόλυτα με τις θέσεις του υπουργείου Εξωτερικών.

Μπροστά στον κίνδυνο της Ρωσίας, η Αμερικανοί δεν δείχνουν ιδιαίτερες
προτιμήσεις σε πρόσωπα, αλλά σε ουδεμία περίπτωση θέλουν τον εκλεκτό της
Μόσχας, αφού θεωρούν πως στην περιοχή η όποια αναθάθμισή της δεν θα τους
διευκολύνει και πολύ στις κινήσεις της. Η κυβέρνηση του Ισραήλ δείχνει ότι
κρατάει αποστάσεις. Δεν παίρνει θέση και όπως εκτιμούν στο υπουργείο
Εξωτερικών, προσπαθεί οι περαμβάσεις της να μην προκαλέσουν κανέναν. Με τον κ.
Διόδωρο έχουν άριστες σχέσεις σε τέτοιο σημείο που στο παρελθόν ο Πατριάρχης
κατηγορήθηκε πως πούλησε παράνομα εκτάσεις σε Ισραηλινούς.

Η Ιορδανία έχει εκφράσει έμμεσα την προτίμησή της στο πρόσωπο του Μητροπολίτη
Ελβετίας. Ήδη ο κ. Δαμασκηνός έγινε Ιορδανός υπήκοος. Ωστόσο, δεν πρόκειται να
έχει ουσιαστικό ρόλο στην εκλογή, αφού δεν ελέγχει ικανό αριθμό μελών της
αγιοταφικής κοινότητας.

Ιερώνυμος: Είμαι καλά…

Τον τελευταίο καιρό για τη θέση του Πατριάρχη ακούστηκε και το όνομα του
Μητροπολίτη Θηβών Ιερωνύμου. Όμως ο ίδιος δηλώνει ότι «είναι καλά στην
περιφέρειά του». Η δυσκολία για τον κ. Ιερώνυμο είναι διπλή: δεν είναι μέλος
της αγιοταφικής αδελφότητας και βεβαίως δεν έχει την ιορδανική υπηκοότητα.
Όμως εάν θα μπορούσε να θέσει υποψηφιότητα το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα τον
στήριζε, αφού τον θεωρεί ιδιαίτερα ικανό.