ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το πιο ακριβό εισιτήριο

Ποια ήταν η μεγαλύτερη γκάφα του 20ού αιώνα; Πολιτικοί, επιχειρηματίες,
ιστορικοί και διανοούμενοι καταθέτουν τις επιλογές τους.

Ο γάμος του Κάρολου με την Νταϊάνα. Η πρόσληψη του Νικ Λήσον από την τράπεζα
Μπάρινγκς. Το ότι ο πλοίαρχος του Τιτανικού δεν μείωσε ταχύτητα όταν πλησίαζε
τη ζώνη των παγόβουνων. Το παιχνίδι του πούρου που έπαιξε ο Κλίντον με τη
Μόνικα. Όλα τα παραπάνω συνιστούν ασφαλώς μεγάλες γκάφες, η σημασία τους όμως
δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ιστορική. Όσοι συναντήθηκαν εκείνο το βράδυ του
περασμένου Γενάρη στο περιθώριο της συνόδου του Νταβός και κουβέντιασαν αυτό
το θέμα ήθελαν κάτι πιο εντυπωσιακό, ένα λάθος που σημάδεψε και επηρέασε
αποφασιστικά αυτόν τον αιώνα. Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: με ποιο κριτήριο θα
πρέπει να γίνει αυτή η επιλογή; Τις προθέσεις εκείνου που διαπράττει το σφάλμα
ή τις συνέπειές του για τον υπόλοιπο κόσμο; Η εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης το
1941 από τον Χίτλερ, για παράδειγμα, ήταν κακή γι’ αυτόν, αφού εξαιτίας της
έχασε τον πόλεμο, αλλά καλή για τους Δυτικούς, εν τέλει δε και για τους
Γερμανούς. Η επίθεση της Ιαπωνίας στο Περλ Χάρμπορ ήταν καταστροφική για τη
χώρα αυτή, αλλά ευεργετική για την Ευρώπη αφού ενέπλεξε την Αμερική στον
πόλεμο. Ο αποκλεισμός του Βερολίνου από τον Στάλιν το 1948 και η εισβολή στο
Αφγανιστάν από τον Μπρέζνιεφ το 1979 ήταν γκάφες των Σοβιετικών ηγετών, αλλά
είχαν θετικά αποτελέσματα για την υπόλοιπη ανθρωπότητα.

Βλαντίμιρ Ίλιτς Ουλιάνωφ: αν δεν υπήρχαν οι μπολσεβίκοι ίσως να μην υπήρχε ούτε Χίτλερ, ούτε κομμουνιστική Ανατολική Ευρώπη, ούτε Ψυχρός Πόλεμος, ούτε Κούβα, ούτε Κίνα για να κάνει ο Μάο τη μεγαλύτερη ίσως «γκάφα» του αιώνα…

Η επιλογή της «γκάφας» του αιώνα είναι έτσι κατ’ ανάγκην αυθαίρετη και
υποκειμενική. Για τον υπουργό Οικονομικών της Νότιας Αφρικής Τρέβορ Μανουέλ,
το top three αποτελείται από το απαρτχάιντ, τον Ψυχρό Πόλεμο και την ανάπτυξη
των όπλων μαζικής καταστροφής. Ο Τζην Σπέρλινγκ, οικονομικός σύμβουλος του
Κλίντον, ξεχώρισε το σχέδιο νόμου Σμοτ-Χόουλυ, που ψηφίστηκε μετά το κραχ και
επέβαλε υψηλή φορολογία στις εισαγωγές. Άλλοι θεωρούν ως μεγαλύτερη γκάφα της
τελευταίας εκατονταετίας το Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός και την Πολιτιστική
Επανάσταση του Μάο: αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι οι μισοί από τους θανάτους που
αποδίδονται στον κομμουνισμό σημειώθηκαν στην Κίνα.

Παρών στην άτυπη αυτή συνάντηση του Νταβός και υπεύθυνος του σχετικού
ρεπορτάζ, ο Τίμοθυ Γκάρτον Ας παρουσιάζει τις τρεις δικές του επιλογές. Η
πρώτη είναι η ανάμειξη των Ηνωμένων Πολιτειών στο Βιετνάμ, που δεν κατάφερε να
αποτρέψει τη διάδοση του κομμουνισμού. Η δεύτερη είναι η άρνηση της Βρετανίας
και της Γαλλίας να αντιδράσουν αποφασιστικά στην επαναστρατιωτικοποίηση της
Ρηνανίας από τον Χίτλερ, το 1936. Η γκάφα που προτιμά, όμως, ο Βρετανός
ιστορικός είναι η απόφαση της γερμανικής κυβέρνησης να δώσει άδεια στον
Βλαντίμιρ Ίλιτς Ουλιάνωφ (γνωστότερο ως Λένιν) να διασχίσει το 1917 με τραίνο
την κατεχόμενη Κεντρική Ευρώπη, από τη Ζυρίχη ως τη Φινλανδία, και να φτάσει
στο σταθμό Finlandia της Πετρούπολης. Ήταν το πιο ακριβό σιδηροδρομικό
εισιτήριο της ιστορίας.