ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η Αμαζονία που χάνεται

Ωραίοι τύποι είμαστε: πρώτα καταστρέφουμε το περιβάλλον κι έπειτα, για να
ξεπλύνουμε τις τύψεις μας, βραβεύουμε εκείνους που προσπαθούν να το
προστατεύσουν.

Ραμόν Πιαγκουάχε. Ο καλλιτέχνης από τον Ισημερινό φιλοτεχνεί μια ελαιογραφία του

Ήταν ο διαγωνισμός με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στην ιστορία. Το θέμα του ήταν
«Η χώρα μου το 2000», οργανωτής ήταν ο ΟΗΕ και έλαβαν μέρος σ’ αυτόν ζωγράφοι
από 51 χώρες. Υπεβλήθησαν συνολικά 22.500 έργα, αλλά η Επιτροπή με πρόεδρο τον
πρίγκιπα Κάρολο εξέτασε τα 253 που νίκησαν στους διάφορους εθνικούς
διαγωνισμούς. Η επιλογή της ξάφνιασε τους πάντες, και πρώτον απ’ όλους τον
νικητή. Έναν άνθρωπο που μέχρι τώρα δεν τον γνώριζαν παρά οι Ινδιάνοι Σεκόγια
και ο Αμερικανός ανθρωπολόγος που μελετά τη φυλή αυτή τις τελευταίες
δεκαετίες. Έναν άνθρωπο που όσο κι αν ψάξει κανείς στο Internet, δεν βρίσκει
γι’ αυτόν περισσότερες από τρεις καταχωρήσεις.

Όταν ήταν μικρός, ο Ραμόν Πιαγκουάχε διέτρεχε τη ζούγκλα του Ισημερινού
σκιαγραφώντας στον αέρα με τα δάκτυλά του δένδρα, σύννεφα και πουλιά. Έπειτα
γύριζε στην καλύβα του και σχεδίαζε στην άμμο αυτά που είχε αποθηκεύσει στην
καταπληκτική του μνήμη. Το χαρτί, το μολύβι, η τίντα, και πολύ περισσότερο το
λάδι, ήλθαν πολύ αργότερα. Το 1993, για την ακρίβεια, όταν ο ανθρωπολόγος
Ουίλιαμ Βίκερς, που τον είχε προσέξει είκοσι χρόνια νωρίτερα και είχε
διαγνώσει το ταλέντο του, του χάρισε ένα κουτί με ελαιοχρώματα. Ο Πιαγκουάχε
άλλαξε τότε δρομολόγιο. Έφευγε στη ζούγκλα, έβρισκε ένα δένδρο και το
παρατηρούσε για ώρες. Έπειτα γύριζε στο σπίτι κι ανακάτευε τα χρώματα πάνω σ’
ένα κομμάτι ξύλο μέχρι να φτάσει το πράσινο που θεωρούσε φυσικότερο. Υπολόγιζε
το κομμάτι της ζούγκλας που χωρούσε σ’ έναν πίνακα και άρχιζε από τον ουρανό.
Εύκολο; Όχι και τόσο, αν σκεφτεί κανείς ότι ο Πιαγκουάχε ήταν αυτοδίδακτος.
Κανείς δεν του έμαθε, για παράδειγμα, τα μυστικά της προοπτικής. Ούτε την
ιστορία του σουρεαλισμού, όπου παραπέμπει ο πίνακάς του «Αιώνια Αμαζονία» που
κέρδισε την καρδιά της Επιτροπής.

Εγκατεστημένοι κοντά στον ποταμό Αγκουαρίκο, έναν παραπόταμο του Αμαζονίου, οι
Σεκόγια αποτελούσαν μια κοινότητα απομονωμένη και αφοσιωμένη στις τελετές της
μέχρις ότου τους ανακάλυψε μια ομάδα ευαγγελιστών ιερασποστόλων, το 1955. Μισό
αιώνα αργότερα, ζουν σ’ έναν καταυλισμό στην καρδιά του εθνικού πάρκου του
Κουγιαμπένο. Αλλά η φρενήρης αναζήτηση πετρελαίου, ζωτική για την οικονομία
του Ισημερινού, δεν μπορούσε παρά να τους επηρεάσει. Όπως λέει ο Πιαγκουάχε
στην «Ελ Παΐς», οι μαυροπίθηκοι και τα αγριογούρουνα κοντεύουν να εκλείψουν.
Αυτόν τον εύθραυστο πνεύμονα προσπαθεί να συλλάβει η «Αιώνια Αμαζονία». Τα
δένδρα, που απεικονίζονται μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, διαλέχτηκαν με
προσοχή από τον καλλιτέχνη για τις ιδιότητές τους και τις υπηρεσίες που
προσφέρουν στην κοινότητα τα φρούτα, το ξύλο και τα φύλλα τους. «Δεν θέλω να
αποτελέσει η ζούγκλα ανάμνηση, γι’ αυτό έλαβα μέρος στον διαγωνισμό», λέει ο
Πιαγκουάχε. «Ας είναι ο πίνακάς μου μια προειδοποίηση για την καταστροφή που
έρχεται».