ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Βιογενετική χωρίς σύνορα

Λάθος; Παρεξήγηση; Ή μια προσεκτικά σχεδιασμένη στρατηγική για να παραδοθεί
η βιογενετική στις πολυεθνικές;

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας. Μέλη της Γκρηνπής αποκλείουν την είσοδο του Ευρωπαϊκού Γραφείου Ευρεσιτεχνιών

«Μας συγχωρείτε, λάθος»: έτσι αντέδρασε το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών
(ΕΡΟ) στην αποκάλυψη της οργάνωσης Γκρηνπής ότι εγκρίθηκε μια τεχνική που
επιτρέπει, μεταξύ άλλων, την κλωνοποίηση και καλλιέργεια ανθρωπίνων κυττάρων.
Το «λάθος» αυτό, όμως, δεν είναι το πρώτο. Το Γραφείο Ευρεσιτεχνιών, μια
διεθνής υπηρεσία που ιδρύθηκε πριν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και είναι
ανεξάρτητη από την Επιτροπή, είχε απολογηθεί και το 1998 επειδή χορήγησε σε
μια εταιρεία το δικαίωμα εκμετάλλευσης των γονιδίων που σχετίζονται με το
στρες, με βάση μια τεχνική που περιλάμβανε και πάλι τη γενετική επέμβαση στον
άνθρωπο. Τον Ιούνιο του 1999, το ίδιο Γραφείο προσπάθησε να τροποποιήσει τον
κανονισμό εφαρμογής των ευρωπαϊκών συμβάσεων στον τομέα αυτόν, αλλά επενέβησαν
η Ιταλία, η Ολλανδία και η Νορβηγία. Πολλοί πιστεύουν, έτσι, ότι δεν πρόκειται
για μια σειρά λαθών, αλλά για μια σιωπηρή στρατηγική που θα επιτρέψει στις
πολυεθνικές να επενδύουν στη βιογενετική χωρίς σύνορα ­ και, βέβαια, χωρίς
έλεγχο. Ακόμη κι αν το ΕΡΟ έκανε όμως για άλλη μια φορά λάθος, το σχετικό
αίτημα της αυστραλιανής εταιρείας Stem Cell Sciences σε συνεργασία με το
Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου ήταν απολύτως συνειδητό. Η εταιρεία αυτή
συμμάχησε τον περασμένο Αύγουστο με την Aventis, που προέκυψε με τη σειρά της
από τη συγχώνευση της Rhone-Poulenc και της Hoechst και αποτελεί σήμερα τη
μεγαλύτερη πολυεθνική εταιρεία βιοτεχνολογίας στον κόσμο, για να αναπτύξουν
«θεραπείες αναγέννησης που στηρίζονται σε κυτταρικές καλλιέργειες». Πρόκειται
για μια τεχνική που χρησιμοποιεί το γενετικό υλικό του κυττάρου ενός ασθενούς
για τη δημιουργία ενός κλωνοποιημένου ανθρωπίνου εμβρύου και, στη συνέχεια,
την καλλιέργεια κυττάρων που θα επιτρέπουν τη μεταμόσχευση ιστών χωρίς τον
κίνδυνο της απόρριψης.

Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, το αίτημα αποκλειστικής
εκμετάλλευσης αυτής της τεχνικής υπεβλήθη το 1993 και ο σάλος που προκλήθηκε
είναι αδικαιολόγητος αφού ο Βρετανός επιστήμονας Ώστιν Σμιθ που το
συνυπογράφει χρησιμοποιεί αποκλειστικά ποντίκια στα πειράματά του. Το
Ινστιτούτο Ρόσλιν του Εδιμβούργου, που δημιούργησε την περίφημη Ντόλυ, έχει
άλλωστε ήδη αποσπάσει από τις βρετανικές αρχές την «πατέντα» για την
κλωνοποίηση ανθρωπίνων εμβρύων και έχει υποβάλει το ίδιο αίτημα και στο ΕΡΟ. Η
Γκρηνπής μπορεί να διαμαρτύρεται, ο Αμερικανός οικονομολόγος Τζέρεμυ Ρίφκιν
μπορεί να προειδοποιεί ότι η ανθρώπινη ζωή κινδυνεύει να γίνει πνευματική
ιδιοκτησία κάποιων εταιρειών, οι πολίτες μπορεί να ανησυχούν, αλλά ο
διευθυντής του Ινστιτούτου Χάρυ Γκρίφιν εκφράζει την πεποίθηση ότι η
κλωνοποίηση ανθρωπίνων εμβρύων για θεραπευτικούς σκοπούς αργά ή γρήγορα θα
νομιμοποιηθεί. Η πρόκληση είναι μεγάλη, λέει στη «Ρεπούμπλικα»: μια τέτοια
τεχνική θα επιτρέψει τη θεραπεία ασθενειών όπως η λευχαιμία, ο διαβήτης και η
νόσος Αλτσχάιμερ, όπου η φαρμακευτική αγωγή αποδεικνύεται μάταιη.

Ο Βρετανός επιστήμονας είναι πάντως σαφής: η κλωνοποίηση του ανθρώπου, ώστε να
αποκτήσει για παράδειγμα παιδί ένα στείρο ζευγάρι, είναι δύσκολη, επικίνδυνη
και ηθικά απαράδεκτη.