ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η μεταμόρφωση του Ιράν

Αυτόπτες μάρτυρες ορκίζονται ότι είναι αλήθεια: στο Ισπαχάν, τρίτη σε
μέγεθος πόλη του Ιράν, νεαρά κορίτσια εθεάθησαν προχθές να χορεύουν χωρίς να
φορούν πέπλο. Πανηγύριζαν έτσι για την επιστροφή της επανάστασης στον λαό.

Το αποτέλεσμα των εκλογών στο Ιράν δεν αποτελεί νίκη του προέδρου Χαταμί, αλλά
του πνεύματος των μεταρρυθμίσεων. Διότι αν το Κόμμα της Συμμετοχής που
πρόσκειται στον πρόεδρο κατήγαγε περιφανή νίκη εξασφαλίζοντας 141 από τις 195
έδρες του Κοινοβουλίου που έχουν μέχρι τώρα κατανεμηθεί, πολλοί άνθρωποι του
Χαταμί από την τάση των «θρησκευομένων μαχητών» απέτυχαν να εκλεγούν. Οι
ψηφοφόροι τιμώρησαν όλους εκείνους που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο,
υπενθύμιζαν το παρελθόν ή υποστήριζαν τη συνέχιση του στάτους κβο. Και
υπερψήφισαν με ενθουσιασμό όσους ενσάρκωναν το νέο και την αλλαγή. Την 25χρονη
Φατμέ Χατζιγάτου, για παράδειγμα, υπεύθυνη για τη νεολαία στο κόμμα του
προέδρου, ή τον θεατρικό σκηνοθέτη Μπεχρούζ Αφγανί.

Περίοδος ηλιοφάνειας (του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

Το Ιράν μεταμορφώνεται. Και στην πρώτη γραμμή, όπως είναι φυσικό, βρίσκονται η
νέα γενιά και οι διανοούμενοι. Η λέξη-κλειδί, σημειώνει στη «Μοντ» ο καθηγητής
κοινωνικών επιστημών Φαρχάντ Χοσροχαβάρ, είναι «ανοχή». Η ανοχή είναι σήμερα
τόσο της μόδας στο Ιράν, ώστε υπάρχουν έξι ή επτά λέξεις που την περιγράφουν:
ανοχή απέναντι στους άλλους, άνοιγμα, αμφισβήτηση της απόλυτης αλήθειας. Οι
νέοι έχουν συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορείς να αλλάξεις την κοινωνία με το
μαγικό ραβδί μιας επανάστασης. Ότι ο εκδημοκρατισμός θα είναι βαθμιαίος και
δύσκολος. Κι ότι δεν μπορείς να επιρρίπτεις διαρκώς την ευθύνη για τα λάθη σου
στη «διεφθαρμένη Δύση».

Η πρόοδος είναι τεράστια. Και οι εξηγήσεις, λέει ο Χοσροχαβάρ, είναι πολλές.
Σημαντική είναι καταρχήν η επιρροή της διασποράς (ένα εκατομμύριο άνθρωποι
στην Αμερική, λιγότεροι στον Καναδά, την Αυστραλία και την Ευρώπη) στη μεσαία
τάξη. Αποφασιστικό ρόλο έπαιξε η κατάρρευση των μαζικών ουτοπιών σε διεθνή
κλίμακα, ενώ δεν πρέπει να υποτιμώνται και οι αλλαγές στην ιρανική κοινωνία σε
ό,τι αφορά την οικογένεια: οι νέοι δεν ανταγωνίζονται πλέον τους ηλικιωμένους,
όπως απαιτούσε η επανάσταση. Έπειτα υπάρχουν τα μέσα ενημέρωσης: στο Ιράν
κυκλοφορούν σήμερα περισσότερα από χίλια περιοδικά και εφημερίδες και πολλοί
από τους νεοεκλεγέντες μεταρρυθμιστές είναι δημοσιογράφοι (όπως η γυναίκα που
ήλθε δεύτερη σε ψήφους στην Τεχεράνη), διευθυντές απαγορευμένων εφημερίδων και
υπερασπιστές της ελευθερίας του Τύπου. Τέλος, αν τα τρία τελευταία χρόνια ο
Μοχάμαντ Χαταμί δεν έχει κάνει πολλά πράγματα για τη βελτίωση του βιοτικού
επιπέδου των Ιρανών, οι τελευταίοι εκτιμούν τα ανοίγματά του στο πολιτικό και
πολιτιστικό πεδίο.

Ένας από τους πιο ένθερμους οπαδούς των μεταρρυθμίσεων, ο υπουργός Πολιτισμού
Αταολά Μοχαγερανί, υπενθυμίζει πάντως κάτι σημαντικό: ότι η ελευθερία για την
οποία μιλούν στο Ιράν δεν έχει σχέση με την ελευθερία της Δύσης. Στη χώρα αυτή
δεν θα επιτραπεί ποτέ η έκδοση πορνογραφικού εντύπου ή η προβολή πορνογραφικής
ταινίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα είναι λιγότερο ελεύθερη.