ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ «Έκανα ό,τι μπορούσα»

Το Μονπαρνάς δεν είναι πια αυτό που ήταν ­ θύμα και αυτό μιας πιο σύγχρονης
«αντιπαροχής» που φύτεψε στην καρδιά του έναν τερατώδη ουρανοξύστη και γύρω
του άλλα μικρότερα τέρατα. Μάταια αναζητάς εκεί εικόνες από τις νεανικές
φαντασιώσεις σου. Άσε που και το άλλο ρίγος της ιστορικής σου μνήμης, η
Καταλωνία, μετατράπηκε εκεί στο όνομα μίας πλατείας («μουσολινικής έμπνευσης»,
όπως λέει και ο συνοδός μας) που μοιάζει με ταψί…

Κρύο, βροχή, χιόνι, χαλάζι ­ κάθε δύο ώρες αλλαγή καιρού ­ και πώς να
συνηθίσεις την ιδέα της Αφροδίτης που δεν μπορεί να δει από τις τεράστιες
τζαμαρίες του μουσείου ηλιόλουστα ελληνικά ακρογιάλια.

Λίγο πιο πέρα, το σπίτι τού Λουί Παστέρ ­ γι’ αυτό ήρθα εδώ. Όλη του η
φιλοσοφία συμπυκνώνεται σε τρεις λέξεις: Φαντασία, υπομονή, ταπεινοφροσύνη.
«Κρατήστε τον ενθουσιασμό σας, λέει στους νέους, αλλά δώστε του για σύντροφο
έναν αυστηρό έλεγχο». Και συμβουλεύει τους φιλόδοξους νέους ερευνητές:

«Όποια και αν είναι η σταδιοδρομία σας, μην αφήσετε να σας προσβάλει ο
αρνητικός και στείρος σκεπτικισμός, μην αφήσετε να σας αποθαρρύνει η θλίψη και
η απογοήτευση που κάποιες στιγμές διατρέχουν ένα έθνος. Αναρωτηθείτε: “Τι έχω
κάνει για τη μόρφωσή μου;”. Και έπειτα, αν θέλετε να προχωρήσετε: “Τι έχω
κάνει για τη χώρα μου;”. Έως τη στιγμή που θα νιώσετε, ίσως, αυτή την απέραντη
ευτυχία να σκεφθείτε ότι έχετε συμβάλει στην πρόοδο και το καλό της
ανθρωπότητας. Αλλά, είτε οι προσπάθειές σας έχουν επιβραβευθεί πολύ από τη ζωή
είτε λίγο, πρέπει, όταν πλησιάζετε τον μεγάλο σκοπό, να έχετε κερδίσει το
δικαίωμα να πείτε: “Έκανα ό,τι μπορούσα”. Εκατό χρόνια πριν.