Η Τσιλέρ πίσω από τη Χεζμπολάχ

Τα κρησφύγετα της Χεζμπολάχ που ανακαλύπτονται το ένα μετά το άλλο στην
Τουρκία προκαλούν υποψίες για κυβερνητική συνενοχή και αφήνουν να φανούν οι
επικίνδυνες σχέσεις του τουρκικού κράτους με την ισλαμική τρομοκρατία.

Τανσού Τσιλέρ. Κρυβόταν πίσω από τις επικίνδυνες σχέσεις του τουρκικού κράτους με την τρομοκρατία

Εδώ και δύο μήνες, η Τουρκία ζει με το σοκ της Χεζμπολάχ, μιας εξτρεμιστικής
οργάνωσης που αναπτύσσει δράση στο τουρκικό Κουρδιστάν και ειδικεύεται στις
απαγωγές και στις δολοφονίες αντιφρονούντων. Μέχρι τώρα, σε διάφορα κρησφύγετα
της οργάνωσης έχουν ανακαλυφθεί τα πτώματα 59 θυμάτων της. Πρόκειται κυρίως
για Κούρδους επιχειρηματίες ή για μετριοπαθείς ισλαμιστές.

Οι αστυνομικές αρχές προέβησαν σε συλλήψεις μελών της Χεζμπολάχ και πρόσφατα
έγινε αστυνομική επιχείρηση στην πόλη Βαν του Κουρδιστάν, που κόστισε επτά
νεκρούς. Ο λαός είναι συγκλονισμένος. Όμως, ένα μέρος του Τύπου αλλά και του
πολιτικού κόσμου επικρίνουν το τουρκικό κράτος ότι ενθάρρυνε τη δημιουργία της
Χεζμπολάχ για να τη χρησιμοποιήσει στον αγώνα του κατά του Εργατικού Κόμματος
του Κουρδιστάν (ΡΚΚ).

Πώς αλλιώς θα μπορούσε ποτέ να συγκροτηθεί μια τέτοια εξτρεμιστική οργάνωση το
1980 στην κουρδική περιοχή του Ντιγιαρμπακίρ, σε μια εποχή που ­ μετά το
στρατιωτικό πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980 ­ «δεν μπορούσε να πετάξει
ούτε πουλί» χωρίς την άδεια των αρχών; «Άραγε το κράτος ήταν εκείνο που
διείσδυσε στη Χεζμπολάχ ή μήπως συνέβη το αντίστροφο», αναρωτιόταν προχθές
ειρωνικά Τούρκος πολιτικός. Δεν ήταν ο πρώτος. Το 1992, ο σοσιαλδημοκράτης
υπουργός Πολιτισμού Φικρί Σαλγκάρ αναρωτιόταν επίσης: «Ποιος άλλος, εκτός από
την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία, ίδρυσε, χρηματοδότησε, ενίσχυσε και
χρησιμοποίησε τη Χεζμπολάχ στη Νοτιοανατολική Τουρκία;».

Στο βιβλίο τους που επιγράφεται «Κωδικός Χεζμπολάχ», ο Φαΐκ Μπουλούτ και ο
Μεχμέτ Φαράτς λένε: «Η οργάνωση με αυτή την ονομασία άρχισε να εμφανίζεται το
1990 στη διάρκεια της πρώτης σύγκρουσης με το ΡΚΚ, στο Ιντίλ (κουρδική περιοχή
της Νοτιοανατολικής Τουρκίας). Τότε, οι αρχές της περιοχής, που είχαν πλήρη
επίγνωση της αναποτελεσματικότητας του συστήματος αστυνόμευσης των χωριών (μια
κουρδική πολιτοφυλακή που εξοπλιζόταν και ενισχυόταν από την Άγκυρα για τον
πόλεμο κατά του ΡΚΚ), άρχισαν να χρησιμοποιούν τους ανθρώπους της Χεζμπολάχ
κατά του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν». Ποιοι ήταν άραγε αυτοί οι
φονταμενταλιστές ισλαμιστές, που υπολογίζονταν σε 20.000 το 1990; «Επρόκειτο
κυρίως για νέους άνεργους που σύχναζαν στα τζαμιά. Ήταν θαρραλέοι αλλά και
δολοφόνοι».

Οι συγγραφείς του βιβλίου θυμούνται πως οι δημοσιογράφοι Χαλίτ Γκουνγκέν (του
περιοδικού «2000 Ντογρού») και Χαφίζ Οζντεμίρ (της φιλοκουρδικής εφημερίδας
«Οζγκούρ Γκιντέμ»), ανάμεσα σε άλλους, είχαν δολοφονηθεί όταν δημοσίευσαν
ρεπορτάζ για το πώς εκπαιδεύονταν οι μαχητές της Χεζμπολάχ μέσα σε στρατόπεδα
των τουρκικών ειδικών δυνάμεων στο Κουρδιστάν. Αυτές οι δολοφονίες ήρθαν να
προστεθούν στον κατάλογο με τις «ανεξιχνίαστες δολοφονίες» ­ 1.964 άνθρωποι
έχασαν έτσι τη ζωή τους από το 1989 μέχρι το 1999 (το 80% στη Νοτιοανατολική
Τουρκία, στις περιοχές όπου κατοικούν Κούρδοι), σύμφωνα με την Τουρκική Ένωση
για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Οι 1.333 από αυτές τις 1.964 δολοφονίες έγιναν
όσο η Τανσού Τσιλέρ ήταν επικεφαλής της κυβέρνησης.

Η αλήθεια είναι ότι η «σιδερένια κυρία» δεν είχε κρύψει ποτέ τις προθέσεις
της. «Έχουμε λίστες με εκείνους που χρηματοδοτούν το ΡΚΚ και θα λογαριαστούμε
μαζί τους», προειδοποιούσε αμέσως μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης της
χώρας, το 1993. Ο τουρκικός Τύπος υποψιάζεται ότι τα όπλα που κατασχέθηκαν
πρόσφατα στα κρησφύγετα της Χεζμπολάχ (443 αυτόματα τουφέκια, 115 ρουκέτες και
1.450 χειροβομβίδες) προέρχονται από τις αποθήκες του τουρκικού στρατού. Ο
πρώην νομάρχης του Μπατμάν (ένα από τα προπύργια της Χεζμπολάχ) Σαλίχ Σαρμάν
ομολόγησε στην εφημερίδα «Χουριέτ» της 11ης Φεβρουαρίου ότι είχε παραλάβει
όπλα, σε πλήρη συνεννόηση με την Τανσού Τσιλέρ, προκειμένου να αγωνιστεί κατά
της τρομοκρατίας: «Από τα 1.800 όπλα που παρελήφθησαν, τα 600 εξαφανίστηκαν».

«Σφραγισμένα» τα μυστικά

Μολονότι περισσότερα από χίλια μέλη της Χεζμπολάχ έχουν συλληφθεί μέχρι
σήμερα, ελάχιστες είναι οι πιθανότητες να φωτιστούν οι άνομες σχέσεις αυτής
της τρομοκρατικής οργάνωσης με το τουρκικό κράτος. Τώρα που έχει γίνει
λιγότερο απαραίτητη, μετά τη σύλληψη του Κούρδου ηγέτη Αμπντουλάχ Οτζαλάν,
φαίνεται πως τα μυστικά της οργάνωσης θα μείνουν για πάντα στον τάφο του
ιδρυτή της Χουσεΐν Βελίογλου. Ο άνθρωπος που εθεωρείτο το «μαύρο κουτί» της
οργάνωσης όσον αφορά τις μυστικές σχέσεις της με το τουρκικό κράτος, σκοτώθηκε
σε έφοδο της αστυνομίας στην Κωνσταντινούπολη. Η Τανσού Τσιλέρ δεν φοβάται πια
μήπως μιλήσει.

Συλλήψεις δημάρχων

Οι τουρκικές αρχές ασφαλείας κρατούν τον τρίτο στη σειρά δήμαρχο στη
Νοτιοανατολική Τουρκία, ο οποίος ανήκει στο φιλοκουρδικό κόμμα HADEP.
Πρόκειται για τον δήμαρχο της πόλης Μπίνγκιολ, Φεϊζουλάχ Καράασλαν, ο οποίος
συνελήφθη το βράδυ της Παρασκευής στο αεροδρόμιο του Ντιγιάρμπακιρ, κατά την
επιστροφή του από τη Γερμανία. Νωρίτερα, η τουρκική αστυνομία είχε συλλάβει
τον Μεχμέτ Σαλίμ Οζάλπ, δήμαρχο της πόλης Σίιρτ, και τον Φεριντούν Τσελίκ,
δήμαρχο του Ντιγιάρμπακιρ, της μεγαλύτερης κουρδικής πόλης στην Τουρκία.