ΔΡΟΜΟΙ

Το άγαλμα της ελευθερίας…

… αποτέλεσε το σύμβολο της ελπίδας για πολλές γενιές μεταναστών. Η επίσημη
ιστορία γράφει πως ήταν ιδέα του ιστορικού Εντουάρ ντε Λαμπουλέ, το 1865 ­ μια
επισφράγιση της φιλίας που συνέδεσε τη Γαλλία με τις ΗΠΑ στη διάρκεια της
αμερικανικής επανάστασης. Τώρα, οι ερευνητές εξετάζουν μια άλλη θεωρία,
σύμφωνα με την οποία το μοντέλο για το άγαλμα ήταν μια μαύρη γυναίκα. Ο Ντε
Λαμπουλέ ήταν από τους πρωτεργάτες του γαλλικού κινήματος για την κατάργηση
της δουλείας. Αυτό είναι ένα από τα δύο στοιχεία που κάνουν την ανθρωπολόγο
Ρεμπέκα Τζόζεφ να υποστηρίζει ότι το άγαλμα έγινε για να τιμήσει τη «μαύρη
γυναίκα». Το άλλο στοιχείο το ανακάλυψε στο Μουσείο της Νέας Υόρκης: μια
μινιατούρα ύψους μισού μέτρου, που φιλοτέχνησε ο δημιουργός του μεγάλου
αγάλματος Φρεντερίκ Ωγκύστ Μπαρτολντί δεκαέξι ολόκληρα χρόνια πριν το στήσει
στο βάθρο του, το 1886. Η μινιατούρα δείχνει μια γυναίκα με σπασμένα τα δεσμά
της γύρω από τα χέρια (στο άγαλμα που στέκεται στην είσοδο του λιμανιού της
Νέας Υόρκης υπάρχουν αλυσίδες μονάχα στο ένα πόδι). Ένα άγνωστο έγγραφο που
εμφανίστηκε στο Ίντερνετ έρχεται να ενισχύσει αυτή τη θεωρία, αφού αναφέρεται
σε αυτό πως «το αρχικό μοντέλο ήταν μια μαύρη γυναίκα». Η Ρεμπέκα Τζόζεφ θα
δημοσιεύσει τα συμπεράσματα από τις έρευνές της το καλοκαίρι.

Γυναίκες και άνδρες…

… μαύροι και λευκοί, γέροι και νέοι, με τους γιακάδες σηκωμένους στα αυτιά,
στέκονται σιωπηλοί στην ουρά, έξω στο κρύο, στην 70ή Οδό της Νέας Υόρκης. Η
όψη τους είναι κατηφής, σαν να πηγαίνουν σε κηδεία. Περιμένουν υπομονετικά τη
σειρά τους για να δουν την έκθεση «Μαρτυρίες», στην Γκαλερί Ροθ Χόροβιτς.
Εξήντα ασπρόμαυρες καρτ ποστάλ και φωτογραφίες – μαρτυρίες του πιο τραγικού
εγκλήματος που διαπράχθηκε ποτέ στην Αμερική. «Είναι μια τραγωδία που κλείνει
βαθιά μέσα του κάθε Αμερικανός», λέει ο γκαλερίστας Τζέιμς ΄Αλεν. «Τα μουσεία
της Νέας Υόρκης, του Λος Άντζελες, του Σικάγου και του Σαν Φρανσίσκο δεν
θέλησαν να ανοίξουν τις πόρτες τους σε αυτή την έκθεση, δεν θέλησαν να το
διακινδυνεύσουν».

Από μικρό παιδί…

… ο Άλεν είχε μανία με τις καρτ ποστάλ. Ώσπου μια μέρα, του έπεσε στα χέρια
μια με ημερομηνία 17 Αυγούστου 1915. Έδειχνε έναν άνδρα, τον Λίο Φρανκ,
κρεμασμένο από ένα δέντρο και ολόγυρά του ένα πλήθος από μαύρους και λευκούς
να παρακολουθούν τη σκηνή. Αυτά συνέβαιναν στο Ράσελβιλ του Κεντάκι. Ήταν η
εποχή που τα σχολεία του αμερικανικού Νότου έκλειναν για να μπορέσουν τα
παιδιά να παρακολουθήσουν το θέαμα ενός μαύρου κρεμασμένου, γδαρμένου,
καμένου, ακρωτηριασμένου, μαχαιρωμένου, τεμαχισμένου.

Ήταν η εποχή…

… που ήταν της μόδας οι φωτογραφίες από τέτοιες σκηνές να αποτυπώνονται σε
καρτ ποστάλ. Ήταν η εποχή που οι τοπικές εφημερίδες έγραφαν στα πρωτοσέλιδά
τους: «Νέγρος ψητός» ή «Έγχρωμος ψήθηκε ζωντανός». Δήμαρχοι, σερίφηδες και
δημόσιοι λειτουργοί παρακολουθούσαν αυτές τις εκτελέσεις που οργανώνονταν με
θεατρικό τελετουργικό. Η αφορμή ήταν συνήθως κάποιο σεξουαλικό αδίκημα. Η
«δικαιοσύνη» αποδιδόταν από τον όχλο. Από το 1882 μέχρι το 1960 έχουν
καταγραφεί 5.000 περιπτώσεις λιντσαρίσματος στην Αμερική. Ο Άλεν συνεχίζει τη
συλλογή του: οι κάρτες του έχουν φτάσει τις εκατόν είκοσι. Πόσες άλλες θα
πέσουν στα χέρια του ακόμη; Η ευχή του είναι κάποτε αυτό το μακάβριο έργο του
να τελειώσει.