ΔΡΟΜΟΙ

Η διαχωριστική γραμμή…

… ανάμεσα σε επιχειρήσεις και χώρες γίνεται ολοένα και πιο ακαθόριστη. Όσο
περισσότερο χαμηλώνουν τα τείχη σε όλο τον κόσμο τόσο περισσότερο μεγαλώνουν
οι επιχειρήσεις. Είναι πολλές φορές εντυπωσιακό το μέγεθός τους. Μα τι γίνεται
με τη δημοκρατία, όταν οι επιχειρήσεις γίνονται ολοένα και πιο μεγάλες και οι
δημοκρατικοί θεσμοί ολοένα και πιο μικροί; Μεγάλες δουλειές, μικρή δημοκρατία
­ αυτό τουλάχιστον πιστεύει ο Τόμας Φρίντμαν και το γράφει στους «Τάιμς της
Νέας Υόρκης». Η αντιμονοπωλιακή νομοθεσία είχε από την αρχή ένα διπλό στόχο:
να εμποδίσει τα μονοπώλια να σαρώσουν τους καταναλωτές και τη δημοκρατική
διακυβέρνηση. Αυτή η νομοθεσία επιβλήθηκε όταν οι μεγάλες επιχειρήσεις άρχισαν
να ξεφεύγουν από τον έλεγχο του κράτους και των θεσμών. «Τώρα, οι επιχειρήσεις
αποκτούν παγκόσμια διάσταση, αλλά οι κυβερνήσεις παραμένουν εθνικές», λέει ο
Μάικλ Σάντελ, πολιτικός επιστήμονας του Χάρβαρντ. «Για άλλη μια φορά, οι
κυβερνήσεις τρέχουν για να προλάβουν».

Σε έναν κόσμο…

… χωρίς τείχη, χρειάζονται νέες μορφές διακυβέρνησης που θα τιθασεύσουν την
εξουσία των παγκοσμιοποιημένων πολυεθνικών επιχειρήσεων. Άραγε θα προλάβουν οι
κυβερνήσεις πριν οι επιχειρήσεις εξαγοράσουν τη δημοκρατία; Το δημοκρατικό
έλλειμμα είναι διπλό. Η παγκοσμιοποιημένη αγορά γιγαντώνεται χωρίς θεσμούς
δημοκρατικού ελέγχου. Τα εθνικά κράτη συντρίβονται από υπερεθνικούς
οργανισμούς χωρίς αντιπροσωπευτικά δημοκρατικά όργανα.

Ο Γιεργκ Χάιντερ…

… δεν είναι πολύ διαφορετικός από τον Ζαν-Μαρί Λεπέν της Γαλλίας, τον Πατ
Μπιουκάναν των ΗΠΑ, τον Τζανφράνκο Φίνι της Ιταλίας και τους Ρεπουμπλικάνους
της Γερμανίας. Είναι και αυτός το ίδιο ενοχλητικός. Όμως, το ίδιο ενοχλητική
είναι και η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που απλώς κουβαλάει νερό στο μύλο
του Χάιντερ. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα είναι πλημμυρισμένα από ανθρώπους που
δεν εκλέγονται από κανέναν και που έχουν πέσει με τα μούτρα στο πλούσιο παχνί
των Βρυξελλών. Έχοντας επίγνωση αυτής της κακής εικόνας και των κινδύνων που
εγκυμονεί, οι Ευρωπαίοι ηγέτες μιλούν ακατάπαυστα αυτές τις μέρες για
δημοκρατία, με την ευκαιρία του Χάιντερ. Η υπερβολική αντίδρασή τους στα
γεγονότα της Αυστρίας θα μπορούσε να ερμηνευτεί σαν μια προσπάθεια ενίσχυσης
των προβληματικών δημοκρατικών διαπιστευτηρίων τους.

Όσο θα υπάρχουν…

… ακόμη δημοκρατικά εθνικά κράτη, οι λαοί τους θα πρέπει να έχουν το
δικαίωμα να εκλέγουν τις κυβερνήσεις τους, έστω και αν οι επιλογές τους
μοιάζουν σε άλλους αποκρουστικές. Κάθε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της
Αυστρίας απλώς ενισχύει την καχυποψία των οπαδών του Χάιντερ ότι οι ξένοι
είναι αναξιόπιστοι ­ ιδιαίτερα οι ξένοι που μιλούν δημοκρατικά, αλλά πράττουν
αυταρχικά κάθε φορά που κάτι δεν τους αρέσει. Πόσο είναι σοβαρή όμως αυτή η
αντίδραση; Όσο είναι σοβαρός και ο Χάιντερ. Αμέσως μετά το «πάγωμα» των
ευρωπαϊκών σχέσεων με την Αυστρία, η πορτογαλική προεδρία καλεί Αυστριακούς
υπουργούς για συνάντηση εργασίας και ανακοινώνει ότι οι υποθέσεις της
Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αυστρία θα προχωρήσουν κανονικά. Από την πατρίδα της,
τη Βιέννη, η οπερέτα μετακομίζει στις Βρυξέλλες. Οπερετικές αντιδράσεις, για
έναν οπερετικό χιτλερίσκο.