Στο σκαμνί ο «Πινοσέτ της Αφρικής»

Χισένε Χάμπρε. Ο «Πινοσέτ της Αφρικής» θα λογοδοτήσει για τα εγκλήματά του

«Πινοσέτ της Αφρικής» αποκαλούν οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων τον
Χισένε Χάμπρε, πρώην δικτάτορα του Τσαντ. Και εμπνεόμενες από το παράδειγμα
του Πινοσέτ, επιδιώκουν να παραπέμψουν τον Χάμπρε σε δίκη στη Σενεγάλη, όπου
ζει εξόριστος από το 1990.

Οι οργανώσεις αυτές θέλουν να διαπιστώσουν έτσι κατά πόσον το νομικό
προηγούμενο που έθεσε η Βρετανία εξετάζοντας το αίτημα έκδοσης του Πινοσέτ
στην Ισπανία έχει γενικότερη εφαρμογή. Και η περίπτωση της Αφρικής παρουσιάζει
ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού στην ήπειρο αυτή ο κύκλος της βίας συνεχίζεται λόγω
της ανυπαρξίας κρατών δικαίου που θα μπορούσαν να τη σταματήσουν.

«Οι αρχές της διεθνούς δικαιοσύνης ισχύουν άραγε μόνο στην Ευρώπη ή έχουν
εφαρμογή και στην Αφρική;», διερωτάται ο Ριντ Μπρόντι από την αμερικανική
οργάνωση Human Rights Watch, η οποία ξεκίνησε τη νομική διαδικασία κατά του
Χάμπρε. «Μπορεί μια αφρικανική χώρα όπως η Σενεγάλη να μιμηθεί τη στάση που
κράτησαν η Ισπανία, η Ελβετία, το Βέλγιο, η Γαλλία και η Αγγλία στην περίπτωση
του Πινοσέτ;». Κατά τη διάρκεια της οκταετούς διακυβέρνησης του Τσαντ από τον
Χάμπρε, η μυστική αστυνομία υπολογίζεται ότι σκότωσε δεκάδες χιλιάδες
ανθρώπους και βασάνισε κάπου 200.000. Άγνωστος αριθμός ανθρώπων εξαφανίστηκαν.
Και αυτά, σε μια χώρα με πληθυσμό μόλις 6 εκατομμυρίων.

Όπως καταγγέλλει ο 53χρονος Σαμουέλ Τογκότο, στα δύο χρόνια που έμεινε στη
φυλακή, τον είχαν δέσει χειροπόδαρα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ώστε
έμεινε παράλυτος. Μία ημέρα του έδεσαν τα μάτια, τον οδήγησαν σ’ έναν ανοιχτό
τάφο και απείλησαν να τον ρίξουν μέσα αν δεν ομολογήσει ότι πολεμά το καθεστώς
τού Χάμπρε. Ο Τογκότο κέρδισε τελικά την ελευθερία του όταν ο Χάμπρε έφυγε από
τη χώρα. «Αυτά που είδα στη φυλακή είναι υπεράνω της ανθρώπινης φαντασίας»,
δηλώνει. Ο Τογκότο βρίσκεται αυτές τις ημέρες στο Ντακάρ, την πρωτεύουσα της
Σενεγάλης, όπου μαζί με άλλους έξι συμπατριώτες του από την Ένωση Θυμάτων της
Πολιτικής Καταστολής στο Τσαντ έχουν καταθέσει αγωγή εναντίον του Χάμπρε. Στην
αγωγή, που κατατέθηκε την περασμένη Τρίτη, καταγγέλλονται 97 πολιτικές
δολοφονίες, 142 περιπτώσεις βασανισμού και 100 εξαφανίσεις. Οι ενάγοντες
ζητούν από τις αρχές της Σενεγάλης να συλλάβουν τον Χάμπρε, ο οποίος διέφυγε
στη χώρα αυτή με 11 εκατομμύρια δολάρια στην τσέπη και ένα αεροπλάνο που ανήκε
στη χώρα του. Παρά τις εκτεταμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ή
μήπως ακριβώς γι’ αυτό;) ο Χάμπρε έχαιρε της αμέριστης αμερικανικής
υποστήριξης επειδή ήταν αντίπαλος του Μουαμάρ Καντάφι. Ανετράπη το 1990 από
τον σημερινό πρόεδρο του Τσαντ, Ιντρίς Ντεμπί, ο οποίος ετέθη στην αρχή
επικεφαλής στρατιωτικής κυβέρνησης και στη συνέχεια διενήργησε εκλογές, τις
οποίες κέρδισε.

Θέλουν να δουν στη φυλακή και τον Αμίν Νταντά

Ένας άλλος πρώην δικτάτορας, τον οποίο οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων
ελπίζουν να δουν στη φυλακή, είναι ο Ίντι Αμίν, «αυτοκράτορας» της Ουγκάντας
κατά τη δεκαετία του ’70 και υπεύθυνος για 300.000 πολιτικές δολοφονίες. Ο
Αμίν ζει σήμερα στη Σαουδική Αραβία.

Ο Βρετανός δημοσιογράφος Μαρκ Έρμπαν, διπλωματικός συντάκτης του BBC2,
προσθέτει όμως σε άρθρο του στην «Εξπρές» και μια άλλη διάσταση του θέματος.
Κατά την άποψή του, για τις επιπτώσεις του «συνδρόμου Πινοσέτ» δεν ανησυχούν
μόνο οι Αφρικανοί δικτάτορες, αλλά και η Μάργκαρετ Θάτσερ, ο Τόνι Μπλερ, ο
Τζωρτζ Μπους (ο πρεσβύτερος) και ο Μπιλ Κλίντον. Η πρώην Σιδηρά Κυρία της
Βρετανίας φέρεται μάλιστα να έχει ζητήσει τις συμβουλές έγκυρων νομικών σε
σχέση με ταξίδια που πραγματοποιεί στο εξωτερικό. Ένας δικηγόρος της
Αργεντινής, για παράδειγμα, θα μπορούσε να ζητήσει τη σύλληψη της Θάτσερ για
τη βύθιση του καταδρομικού «Μπελγκράνο», το 1982. Οι Λίβυοι θα μπορούσαν να
προσφύγουν εναντίον της για την απόφασή της να επιτρέψει σε αμερικανικά
μαχητικά να βομβαρδίσουν τη χώρα τους από το έδαφός της τέσσερα χρόνια
αργότερα.

Ο φόβος να βρεθούν σε μια χώρα που έχει υπογράψει συνθήκες έκδοσης με άλλες
«ανεπιθύμητες» χώρες έχει αναγκάσει και Αμερικανούς πολιτικούς να
συμβουλεύονται τους δικηγόρους τους πριν ταξιδέψουν. Μεταξύ των πολιτικών
αυτών είναι ο Χένρι Κίσινγκερ και ο Τζωρτζ Μπους. Ο πρώτος είχε διατάξει τον
βομβαρδισμό της Καμπότζης, κρατώντας το Κογκρέσο στο σκοτάδι. Ο δεύτερος
διέταξε την εισβολή στον Παναμά το 1989, χωρίς να τηρήσει ακριβώς τους
διεθνείς κανόνες.