Γολγοθάς η Ιερουσαλήμ

Η Ιερουσαλήμ. Το τελικό καθεστώς της αποτελεί καυτό ζήτημα για Ισραηλινούς και Παλαιστινίους

Από όλα τα εκκρεμή θέματα που χωρίζουν Ισραηλινούς και Παλαιστινίους, αυτό της
Ιερουσαλήμ και του τελικού καθεστώτος που θα διέπει την ιστορικής σημασίας
πόλη, είναι το πιο καυτό. Το πιο ευαίσθητο και το πιο περίπλοκο. Ισραηλινοί
όλων των πολιτικών αποχρώσεων αρνούνται να δεχτούν για την Ιερουσαλήμ
οτιδήποτε λιγότερο από τον χαρακτηρισμό αυτής ως «αιώνιας και αδιαίρετης
πρωτεύουσας του εβραϊκού κράτους». Με την ίδια επιμονή οι Παλαιστίνιοι
απαντούν ότι θέλουν το ανατολικό τμήμα της πόλης να γίνει η πρωτεύουσα του
μελλοντικού τους κράτους. Και οι θέσεις αυτές μοιάζουν αδιαπραγμάτευτες.
Γεγονός που δυσκολεύει πολύ τις συνομιλίες ανάμεσα σε εκπροσώπους και από τις
δύο πλευρές, που προσπαθούν να καταλήξουν ως τις 13 Φεβρουαρίου σε ένα πλαίσιο
συμφωνίας το οποίο με τη σειρά του θα πρέπει να εξελιχθεί, σε επτά μήνες ­ ως
την 13η Σεπτεμβρίου ­ στην τελική συμφωνία.

Ωστόσο κάτι φάνηκε να αλλάζει τις τελευταίες ημέρες προς την κατεύθυνση του
συμβιβασμού. Ο Εφρέμ Σνεχ, ανώτατος αξιωματούχος του ισραηλινού υπουργείου
Άμυνας και συχνά η φωνή του πρωθυπουργού Εχούντ Μπαράκ, τόνισε πρόσφατα, σε
συνέντευξή του, ότι τα όρια του δήμου της Ιερουσαλήμ θα μπορούσαν να
επεκταθούν ανατολικότερα, στην περιοχή δηλαδή όπου ζει η πλειοψηφία των
Παλαιστινίων. Στο θρησκευτικό επίπεδο, πρόσθεσε, θα μπορούσε να δοθεί ειδικό
καθεστώς στους ιερούς τόπους. Σύμφωνα με Άραβες διπλωμάτες, μεταξύ των
προτάσεων ήταν να μπορεί να κυματίζει η παλαιστινιακή σημαία σε ορισμένα
παλαιστινιακά κτίρια στο ανατολικό τμήμα της πόλης, σε μουσουλμανικά
θρησκευτικά μνημεία και στο Όριεντ Χάουζ, την ανεπίσημη έδρα της
παλαιστινιακής κυβέρνησης. Επίσης, να έχουν τη δυνατότητα οι Παλαιστίνιοι να
εκλέγουν τον δικό τους δήμαρχο.

Το πλεονέκτημα αυτού του σχήματος, σχολιάζουν πολιτικοί αναλυτές, είναι ότι θα
μπορούσε να παρουσιαστεί από τις ηγεσίες και των δύο πλευρών ως νίκη. Ο κ.
Μπαράκ θα μπορεί να πει ότι, όπως υποσχέθηκε, διατηρείται η κυριαρχία των
Ισραηλινών σε πόλη που παραμένει «ενωμένη». Ο Γιάσερ Αραφάτ, ότι ύψωσε την
παλαιστινιακή σημαία στα ιερά μουσουλμανικά μνημεία και σε παλαιστινιακά
κτίρια στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Η ενδεχόμενη εφαρμογή όμως τέτοιων προτάσεων δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς
αντιδράσεις, τουλάχιστον όχι στη Μέση Ανατολή. Στους κόλπους των Ισραηλινών
φανατικοί ακροδεξιοί αντιτίθενται σε όποιες παραχωρήσεις στους Παλαιστινίους.
Στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας οι Παλαιστίνιοι ανησυχούν ότι ο Γιάσερ
Αραφάτ θα δεχτεί μια συμφωνία για την Ιερουσαλήμ που θα τους επιτρέπει απλώς
μια συμβολική παρουσία. «Στην πράξη», δήλωσε ένας διπλωμάτης, «οι Παλαιστίνιοι
θα έχουν την κυριαρχία του λαού τους της Ιερουσαλήμ, όχι όμως και στη γη».
Επίσης, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος των εξτρεμιστών από την παλαιστινιακή πλευρά.
«Δεν είναι αυτό για το οποίο υπέφεραν οι Παλαιστίνιοι και θυσιάστηκαν», δήλωσε
πρώην σύμβουλος του Γιάσερ Αραφάτ. «Ένας μη αποδεκτός συμβιβασμός για την
Ιερουσαλήμ θα κάνει το αίμα τους να βράζει». Μεγάλη μερίδα, όμως, των
Παλαιστινίων υποστηρίζει ότι αν δεν βρεθεί λύση, έστω και συμβιβαστική, η
κατάσταση θα εκτραχυνθεί και φοβούνται πως κάτι τέτοιο θα σημάνει επιστροφή
στις πολυαίμακτες ημέρες της Ιντιφάντα ­ της παλαιστινιακής εξέγερσης ­ που
άρχισε το 1987 κατά της ισραηλινής κατοχής.

Ιστορία χιλιάδων χρόνων

Ιερουσαλήμ. Το όνομά της παραπέμπει σε εκατοντάδες κεφάλαια της παγκόσμιας
ιστορίας. Από τις πόλεις που ενέπνευσαν τις περισσότερες και πλέον αιματηρές
μάχες. Στο πέρασμα των χιλιετιών έχει τεθεί υπό τον έλεγχο των Εβραίων, των
Ρωμαίων, των Περσών, των Βυζαντινών, των Σταυροφόρων, των Αράβων και των
Βρετανών. Υψίστης θρησκευτικής σπουδαιότητος, η Ιερουσαλήμ θεωρείται η πόλη
των τριών μεγάλων μονοθεϊστικών θρησκειών: του Χριστιανισμού, του Ισλάμ και
του Ιουδαϊσμού.

Στην παλιά πόλη της Ιερουσαλήμ βρίσκεται το Δυτικό Τείχος, το ιερότερο μνημείο
του Ιουδαϊσμού. Το τέμενος Αλ – Ακσά, τόπος ιερός για τους μουσουλμάνους. Για
τους απανταχού Χριστιανούς πόλη πανίερη, η πατρίδα που φιλοξενεί το Ναό της
Ανάστασης. Κατά τους αραβοϊσραηλινούς πολέμους ο έλεγχος του δυτικού τμήματος
της πόλης περιήλθε το 1949 στους Ισραηλινούς και το 1967 κατελήφθη η Ανατολική
Ιερουσαλήμ και η παλιά πόλη από την Ιορδανία. Όλες οι κυβερνήσεις του εβραϊκού
κράτους υπόσχονταν ότι θα διατηρήσουν την ιερή πόλη ως «την αιώνια και
αδιαίρετη πρωτεύουσά του». Το επιχείρημά τους είναι ότι οι Εβραίοι ποτέ δεν
είχαν κάποια άλλη πρωτεύουσα. Από τότε που επιλέχθηκε ως πρωτεύουσα από τον
βασιλιά Δαυίδ, πριν από 3.000 χρόνια, η Ιερουσαλήμ κατέχει θέση ζωτικής
σημασίας για την εβραϊκή ταυτότητα. Οι Παλαιστίνιοι πιστεύουν ότι θα πρέπει να
έχουν τον δικό τους έλεγχο στην πόλη.