ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Διπλή (ανα)λογική

Τι να σημαίνει άραγε σήμερα «ενεργός πολίτης»; Ποιο είναι το περιεχόμενο
και ποια η στρατηγική της δράσης των μοναχικών πολιτών ή των διαφόρων κινήσεων
πολιτών; Τελικά ποιο είναι το κρίσιμο κριτήριο με βάση το οποίο θα διακρίνουμε
τον ελεύθερο, αδέσμευτο, ανεξάρτητο και αριστερό πολίτη από τον
συναλλασσόμενο, εξελισσόμενο, εκσυγχρονιζόμενο, διανοούμενο όλων των εποχών,
όλων των αρχηγών και όλων των υπηρεσιών;

Στο σημειωματάριο λευκές ημερομηνίες κι ένα απόκομμα εφημερίδας σε ξένη
γλώσσα

Λέτα Κουτσοχέρα, Εκεί θα είμαι

Καταρχήν ως «ενεργός πολίτης» θεωρείται αυτός που συμμετέχει στα κοινά. Πώς
όμως να συμβάλεις στη δημόσια ζωή αν δεν θέλεις να γίνεις κομματικό φερέφωνο,
μιντιακό διαπλεκόμενο, χρηματιστηριακό ομόλογο; Δεν αρκούν οι πορείες και οι
διαδηλώσεις των εκατό-διακοσίων γνωστών, ένα άρθρο, μια διακήρυξη αρχών για να
σε κατατάξουν στους ανησυχούντες, στους αμφισβητούντες, στους αντίθετους. Αν,
από την άλλη πλευρά, αποφασίσεις να ενταχθείς στις ψευδεπίγραφες
μη-κυβερνητικές οργανώσεις, γρήγορα θα συνειδητοποιήσεις ότι υπηρετείς το ίδιο
αφεντικό αλλά από διαφορετικό πόστο. Αδιέξοδο;

* «Ενεργός πολίτης» μπορείς επίσης να χαρακτηρισθείς αν σου δοθεί η ευκαιρία
να παίξεις θεσμικό ρόλο. Το greek dream σου δίνει την εντύπωση ότι, αν έχεις
τεχνογνωσία και καλές σπουδές, τότε δεν υπάρχουν περιορισμοί στην ανάληψη
δημοσίων αξιωμάτων. Οποία (αυτ)απάτη. Η αξιοκρατία στη χώρα μας συνδέεται
κυρίως με τα συμφέροντα ή τους στόχους που καλείσαι να εξυπηρετήσεις,
δευτερευόντως με τα λούκια, τις διασυνδέσεις, τις «συστάσεις» (τα non papers)
που σε προωθούν και τριτευόντως με τα ουσιαστικά προσόντα, τη διάθεση για
προσφορά, την εντιμότητα, την κοινωνική σου αναγνώριση.

* Βέβαια πάντα υπάρχει η δυνατότητα να προβληθείς «ως ενεργός πολίτης» εάν
κάνεις πολλά λεφτά. Δεν έχει σημασία πώς τα απέκτησες. Κάποτε πρέπει και σ’
αυτή τη χώρα να γραφτεί η μαύρη βίβλος των χορηγών και των ευεργετών, μήπως
και ανοίξουν τα μάτια τους όσοι δεν θέλουν να διαβάσουν την πρόσφατη ελληνική
ιστορία και ποζάρουν χαμογελαστοί και πανευτυχείς πλάι σε καταχραστές,
μαυραγορίτες, λαθρέμπορους, εγκληματίες του κοινού ποινικού δικαίου. Αυτή κι
αν είναι εθνική τύφλωση!

* Η τελευταία σου ίσως ελπίδα να νιώσεις «ενεργός πολίτης» είναι να
(αυτο)χρισθείς «αριστερός». Τότε όμως είναι που τα πράγματα «θολώνουν»
περισσότερο. Σήμερα ελάχιστοι δεν δηλώνουν «και ολίγον αριστεροί». Ποντικοί
των κρατικών επιχορηγήσεων, απορροφητήρες ευρωπαϊκών προγραμμάτων, κοράκια της
(ιδιωτικής) εκμετάλλευσης, κοινωνικοί αποκλειστές και πολιτικοί εκμαυλιστές
παρουσιάζονται σε διάφορα πάνελ ή σε κοσμικές δεξιώσεις ως αριστεροί. Δύο
αναφορές στην παγκοσμιοποίηση, μια κριτική στο «σύστημα» κι ένας υπαινιγμός
για τα μαρξικά μανιφέστα αρκούν για να καταγραφείς ως αριστερός.

* Αυτή η διπλή λογική, η διπροσωπία, μαστίζει εδώ και καιρό τον νεοέλληνα.
Μεγαλοδικηγόρος των σκοτεινών υποθέσεων και ταυτόχρονα αριστερός καθηγητής
πανεπιστημίου. Φακελάκιας γιατρός των διαφόρων Κέντρων και φανατικός
υποστηρικτής του δημοσίου αγαθού της υγείας. Συντηρητικός πολιτικός με
αναχρονιστικές απόψεις και αντιδραστικές πρακτικές που ­ λόγω υψηλής
κουμπαριάς ­ συστρατεύεται στην εμπέδωση του σοσιαλισμού. Κατά τη γνώμη μου,
ενεργός αριστερός πολίτης είναι αυτός που επιδεικνύει ενιαίες αντι-στάσεις στα
όποια κελεύσματα. Όποιος αναιρεί και ελέγχει την εξουσία, ακόμα και τη δική
του, είναι «αριστερός».

Όποιος κολακεύει ή χρησιμοποιεί την εξουσία και δηλώνει «αριστερός» είναι
απλώς υποκριτής. Επειδή λόγω επικείμενων εκλογών (αλλά και Αποκριών) θα
κυκλοφορήσουν πολλές «αριστερές μάσκες» κρίνω σκόπιμο να ξαναδιαβάσουμε τις
δηλώσεις, να ξαναδούμε τις φωτογραφίες και να εμβαθύνουμε στις αιτίες, τα
λάθη, τις υπαναχωρήσεις της τελευταίας εικοσιπενταετίας. Ίσως έτσι να
διακρίνουμε τη γυμνή, αφτιασίδωτη αλήθεια των «βασικών αρχών», τη μόνη απλή
(ανα)λογική που δεν πρόδωσε τα οράματα των λαών.

ΥΓ: Στον δικομματισμό και τα παραληρήματά του δεν πρέπει να θυσιάσουμε, να
σκοτώσουμε ή να θελήσουμε ν’ αφομοιώσουμε τους πραγματικούς αριστερούς. Αυτό
θα ‘ναι στρατηγικό ­ ίσως και εθνικό ­ λάθος. Η Ελλάδα (θα) έχει ανάγκη την
Αριστερά και τους αριστερούς, όσο ποτέ άλλοτε. Στον δρόμο, στη δουλειά, αλλά
και σε μια προγραμματική αριστερή διακυβέρνηση.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.