Επιφυλάξεις για την Τουρκία

Η εποχή της ψυχρότητας ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ολλανδία έχει παρέλθει
οριστικά. Η ένταση που χαρακτήριζε συχνά τις σχέσεις των δύο χωρών ως
αποτέλεσμα της φιλοτουρκικής στάσης της Ολλανδίας ­ ποιος δεν θυμάται τα
ξεσπάσματα του πρώην υπουργού Εξωτερικών Χανς βαν ντεν Μπρουκ; ­ αποτελεί
παρελθόν. Στη συνέντευξη που παραχώρησε σε Έλληνες δημοσιογράφους με αφορμή τη
μονοήμερη επίσκεψη εργασίας που πραγματοποιεί σήμερα στην Ελλάδα, ο Ολλανδός
πρωθυπουργός Βιμ Κοκ «έσταζε μέλι» για την Ελλάδα και την πολιτική της ηγεσία
και ήταν ιδιαίτερα αυστηρός απέναντι στην Τουρκία. Όσο για την Κύπρο, την
οποία το ολλανδικό Κοινοβούλιο χαρακτήρισε πρόσφατα «ανεπιθύμητη» όσο
σταθμεύει εκεί μια ειρηνευτική δύναμη, ο κ. Κοκ τόνισε ότι δεν υπάρχει κανείς
περιορισμός για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Βιμ Κοκ. Ο Ολλανδός πρωθυπουργός δεν φείσθηκε επαίνων για την ελληνική κυβέρνηση

Ο Εργατικός ηγέτης της Ολλανδίας είχε τρεις ευκαιρίες να επαινέσει την Ελλάδα
και δεν παρέλειψε να αξιοποιήσει και τις τρεις. Η πρώτη ήταν όταν ρωτήθηκε
πόσο κοντά βλέπει την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση τώρα που η
Ελλάδα δεν προβάλλει πλέον αντιρρήσεις ­ αντιρρήσεις, που ορισμένοι θεωρούν
ότι η Ευρώπη χρησιμοποιούσε όλα αυτά τα χρόνια ως άλλοθι. «Κατ’ αρχήν, πρέπει
να πω, χωρίς υπερβολή, γιατί δεν μου αρέσει να υπερβάλλω, ότι εκτίμησα
ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης και ο υπουργός
Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου χειρίστηκαν ως υπεύθυνοι πολιτικοί άνδρες το
δύσκολο και λεπτό ζήτημα των σχέσεων της Τουρκίας με την Ευρώπη. Έχω
παρακολουθήσει βέβαια με μεγάλη προσοχή την ανάπτυξη των ελληνοτουρκικών
σχέσεων κατά το έτος που πέρασε, ιδιαίτερα το τελευταίο εξάμηνο, και γνωρίζω
ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετά ζητήματα που δημιουργούν προβλήματα μεταξύ
των δύο χωρών. Όμως το κλίμα έχει αλλάξει. Κι αυτό διευκολύνει τη διαδικασία
λήψης αποφάσεων όπως αυτές που λάβαμε στο Ελσίνκι».

«Πολύ μακροπρόθεσμα»

Ο Ολλανδός πρωθυπουργός δεν έκρυψε τις επιφυλάξεις του για την πορεία της
Τουρκίας προς την Ευρώπη. «Πρέπει να γίνει σαφές ότι η Τουρκία πρέπει να κάνει
πολλά για να ανταποκριθεί στα κρίσιμα ζητήματα που έχουν σχέση με τη
δημοκρατία, τις μειονότητες και το κράτος του νόμου. Πρόκειται για τα λεγόμενα
κριτήρια της Κοπεγχάγης, τα οποία η Τουρκία κατά κανέναν τρόπο δεν έχει
εκπληρώσει. Και μέχρι να τα εκπληρώσει, η πύλη της Ευρώπης δεν μπορεί να
ανοίξει γι’ αυτήν. Πρόκειται λοιπόν για μια υποψηφιότητα με δεσμεύσεις. Αν τα
κριτήρια της Κοπεγχάγης δεν εκπληρωθούν ­ κάτι που πραγματικά απεύχομαι ­ δεν
θα υπάρξει συνέχιση των διαπραγματεύσεων. Η κατάσταση είναι στα χέρια των
Τούρκων. Εμείς δεν θα είμαστε αφελείς, αλλά πολύ ακριβείς στις απαιτήσεις μας,
γιατί είναι πραγματικά ζήτημα δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έννομης
τάξης».

Όσο περισσότερες απαιτήσεις εκπληρώνει η Τουρκία, τόνισε ο κ. Κοκ, τόσο θα
πλησιάζει η ώρα που από υποψήφιο μέλος θα γίνει πραγματικό μέλος. «Αυτό όμως
θα συμβεί πολύ μακροπρόθεσμα (on the very, very long run). Δίνοντας αυτή την
ευκαιρία στην Τουρκία, πιστεύω ότι βοηθούμε τις φιλο-ευρωπαϊκές της δυνάμεις.
Αντίθετα, αν στρέφαμε τις πλάτες μας και τους λέγαμε: “Ξεχάστε το, δεν θα
υπάρξει ποτέ κάποια σχέση της χώρας σας με την Ευρωπαϊκή Ένωση”, τότε θα
ενισχύαμε τις αντι-ευρωπαϊκές και αντι-δημοκρατικές της δυνάμεις».

Κύπρος – Ευρώπη

Πριν από ένα μήνα, το ολλανδικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε με πλειοψηφία μιας ψήφου
πρόταση των Φιλελευθέρων (που μετέχουν στην κυβέρνηση) και των
Χριστιανοδημοκρατών (που βρίσκονται στην αντιπολίτευση) σύμφωνα με την οποία
«είναι ανεπιθύμητη για τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η ένταξη μιας
χώρας στην οποία σταθμεύει μια ειρηνευτική δύναμη». Το Κοινοβούλιο απέρριψε
έτσι την απόφαση του Ελσίνκι, που ορίζει ότι η επίλυση του Κυπριακού δεν
αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. Στη διάρκεια της
συζήτησης, ο Βιμ Κοκ υποστήριξε ότι όταν ολοκληρωθούν οι ενταξιακές
διαπραγματεύσεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη διάφοροι παράγοντες, μεταξύ των
οποίων και η κοινή δήλωση της Ολλανδίας, της Ιταλίας, της Γαλλίας και της
Γερμανίας ­ τον Οκτώβριο του 1998 ­ που απέκλειε την ένταξη της Κύπρου προτού
λυθεί το πολιτικό της πρόβλημα. Στη συνέντευξή του, όμως, προς τους Έλληνες
δημοσιογράφους ήταν κατηγορηματικός: «Δεν υπάρχει κανένας περιορισμός για τη
μελλοντική είσοδο της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πότε θα γίνει αυτό, δεν
μπορούμε να το πούμε. Στο Ελσίνκι πήραμε την απόφαση ότι όλες οι χώρες που
είχαν παρουσιαστεί θα πρέπει να είναι υποψήφιες. Λάβαμε ακόμη σημαντικές
αποφάσεις που τόνιζαν τη σημασία της πολιτικής λύσης του Κυπριακού. Οι
συνομιλίες θα συνεχιστούν στα τέλη Ιανουαρίου στη Γενεύη, ύστερα από τον πρώτο
γύρο που ολοκληρώθηκε τον περασμένο μήνα στη Νέα Υόρκη. Πέρα απ’ αυτά, όμως, η
Κύπρος δείχνει να πληροί τις απαιτήσεις για να γίνει μέλος της Ε.Ε. και κάποια
στιγμή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα λάβει τη σχετική απόφαση».

Ο κ. Κοκ, όπως άλλωστε έκανε πριν απ’ αυτόν και ο πρόεδρος Κλίντον, έδωσε
εύσημα και στο οικονομικό επιτελείο της ελληνικής κυβέρνησης. «Είναι
εκπληκτικό σε τι βαθμό έχει ανακάμψει η ελληνική οικονομία τα τελευταία
χρόνια. Και να σκεφτεί κανείς ότι πριν από λίγα χρόνια, την περίοδο 1996-97
για παράδειγμα, κανείς δεν περίμενε ότι η δραχμή θα γινόταν τόσο σύντομα τμήμα
της ζώνης του ευρώ. Πρέπει βέβαια να δω τις τελικές εκθέσεις και τους τελικούς
αριθμούς, αλλά πιστεύω ότι όλα θα πάνε καλά και η Ελλάδα θα ενταχθεί φέτος
στην ΟΝΕ. Και αυτό θα είναι καλό τόσο για την Ελλάδα όσο και για μας».

Από τα συνδικάτα στην κυβέρνηση

Γεννημένος το 1938 στο Μπέργκαμπαχτ, ο Βιμ Κοκ ανέπτυξε τις δεκαετίες του ’60,
του ’70 και του ’80 πολυετή συνδικαλιστική δράση. Το 1967 εξελέγη γραμματέας
της Ομοσπονδίας Συνδικάτων της Ολλανδίας και το 1973 πρόεδρος, ενώ από το 1979
έως το 1982 χρημάτισε πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων.
Αρχηγός της κοινοβουλευτικής ομάδας του Εργατικού Κόμματος από το 1986,
εξελέγη το 1989 αντιπρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς.

Την ίδια χρονιά ανέλαβε το υπουργείο Οικονομικών στην τρίτη κυβέρνηση
Λούμπερς, καθώς και τη θέση του αντιπροέδρου.

Πέντε χρόνια αργότερα, στις 22 Αυγούστου 1994, ανέλαβε την πρωθυπουργία και το
υπουργείο Γενικών Υποθέσεων, αξιώματα που διατήρησε και μετά τις εκλογές του 1998.

Σπουδαίος ο ρόλος της Ελλάδας για το μέλλον των Βαλκανίων

Αργά ή γρήγορα, η συζήτηση θα ερχόταν και στον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου. Για
τον Βιμ Κοκ, «οι αεροπορικές επιδρομές ήταν αναπόφευκτες, αφού έπρεπε να δοθεί
μια απάντηση στην άθλια και απαράδεκτη πολιτική του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς»”
Αυτό που θαύμασε, όμως, ήταν «ο τρόπος με τον οποίο η υπεύθυνη ηγεσία της
Ελλάδας υπερασπίστηκε και εξήγησε τη συμμετοχή της χώρας στα γεγονότα. Γνωρίζω
ότι ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού πληθυσμού είχε απέναντι στις στρατιωτικές
επιχειρήσεις μια στάση κυνική ή επιφυλακτική, αν όχι αντίθετη. Μερικές φορές,
όμως, πρέπει να αναλαμβάνονται ευθύνες ακόμη κι όταν δεν συμφωνούν όλοι. Ο
καθένας έχει βεβαίως το δικαίωμα της γνώμης του, αλλά νομίζω ότι η συμμετοχή
της ελληνικής κυβέρνησης ήταν αξιοθαύμαστη και αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος
για να μην υποτιμούμε τη σπουδαιότητα του ρόλου που η Ελλάδα μπορεί να παίξει,
που παίζει ήδη, στην ανοικοδόμηση της περιοχής».

Αυτό που προέχει τώρα, επισημαίνει ο Ολλανδός πρωθυπουργός, είναι η οικοδόμηση
του μέλλοντος, όχι μόνο του Κοσσυφοπεδίου, αλλά και όλων των Βαλκανίων. «Και
αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν ενδιαφερθεί ο ιδιωτικός τομέας. Θα πρέπει να
προσφέρουμε στους κατοίκους της περιοχής μια πολιτική προοπτική, γιατί η
έλλειψη μιας τέτοιας προοπτικής είναι μία από τις κύριες αιτίες αστάθειας και
επηρεασμού των ανθρώπων από εθνικιστικές εντάσεις. Εντάσεις, από τις οποίες
δεν βγαίνει ποτέ κανείς νικητής, αλλά στο τέλος είναι όλοι χαμένοι».

Ποια είναι η θέση της Σερβίας σ’ αυτή τη διαδικασία ανοικοδόμησης των
Βαλκανίων; Έχει αλλάξει το δόγμα της Ευρώπης σύμφωνα με το οποίο δεν υπάρχει
σταθερότητα στα Βαλκάνια χωρίς ισχυρή Σερβία και δεν υπάρχει ισχυρή Σερβία
χωρίς τον Μιλόσεβιτς στην εξουσία; «Χρειαζόμαστε μια ισχυρή Σερβία και θα χαρώ
πολύ όταν έλθει η μέρα που θα υπάρχει μια νέα, δημοκρατική Σερβία, με μια
ηγεσία που θα έχει εκλεγεί δημοκρατικά. Γι’ αυτό και παίρνουμε διάφορες
πρωτοβουλίες, όπως εκείνη που ανέλαβαν από κοινού η Ολλανδία και η Ελλάδα και
αφορά την παροχή ενέργειας σε πόλεις και χωριά όπου κυβερνά η αντιπολίτευση. Η
ιδέα πίσω από την ενέργεια αυτή ήταν να στηρίξουμε τις δυνάμεις της
αντιπολίτευσης στη Σερβία, δείχνοντας ότι δεν γυρίζουμε την πλάτη σε όλους.
Μια άλλη πρωτοβουλία αφορά την εκ νέου χρησιμοποίηση του Δούναβη, ώστε να
αναπνεύσουν και πάλι οι χώρες των Βαλκανίων, και είμαστε έτοιμοι να
καταβάλουμε το σχετικό κόστος. Ένα πρέπει να γίνει σαφές: δεν μπορούμε να
συνεργαστούμε πλέον με τον Μιλόσεβιτς».