ΔΡΟΜΟΙ

Η πτώση…

… του «αιώνιου καγκελάριου» αντιμετωπίζεται με κάποια ειρωνεία από ένα
μεγάλο μέρος της τουρκικής κοινής γνώμης. Στα μάτια των Τούρκων, ο Χέλμουτ Κολ
ήταν πάντα ο Ευρωπαίος πολιτικός που είχε υπονομεύσει πολλές φορές τις
προσπάθειες της χώρας τους να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή ‘Ενωση. Τα τουρκικά μέσα
μαζικής ενημέρωσης και πολλοί Τούρκοι πολιτικοί είναι πεπεισμένοι πως το ότι
τελικά η Τουρκία κατόρθωσε να αποσπάσει στη σύνοδο κορυφής του Ελσίνκι το
καθεστώς της υποψήφιας προς ένταξη χώρας οφείλεται κυρίως στο ότι καγκελάριος
στη Γερμανία δεν ήταν ο Χέλμουτ Κολ αλλά ο Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Οι σχέσεις…

… της Τουρκίας με τη Γερμανία είχαν φτάσει στο ναδίρ τους στα δεκαέξι χρόνια
της θητείας του Κολ, γράφει ο Γκερντ Χέλερ στη «Φρανκφούρτερ Ρουντσάου». Το
1998, ο τότε πρωθυπουργός της Τουρκίας Μεσούτ Γιλμάζ είχε συγκρίνει τον
Χέλμουτ Κολ με τον Αδόλφο Χίτλερ. Οι Γερμανοί, είχε πει, ακολουθούν πάντα την
ίδια στρατηγική: πιστεύουν στη θεωρία του «ζωτικού χώρου». Η αγγλόφωνη
εφημερίδα «Turkish Daily News» έγραφε ότι, με την επέκταση της Ευρωπαϊκής
Ένωσης προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, ο Κολ επιχειρούσε «να προωθήσει
εκείνο που δεν είχαν κατορθώσει να κάνουν οι Γερμανοί στον Δεύτερο Παγκόσμιο
Πόλεμο». Ο πρώην πρεσβευτής της Τουρκίας στη Γερμανία και μετέπειτα υπουργός
Εξωτερικών Βαχίτ Χαλέφογλου είχε εκφράσει την άποψη ότι η Γερμανία «αποτελεί
πάλι απειλή για την Ευρώπη». Πάρα πολλοί Τούρκοι πολιτικοί είχαν εκδηλώσει την
υποστήριξή τους προς το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα εναντίον του Κολ στις
γερμανικές γενικές εκλογές του 1998.

Τώρα το «μνημείο»…

… καταρρέει και πολλοί είναι οι Τούρκοι που δεν κρύβουν την ικανοποίησή
τους. Όμως, πολλοί είναι και εκείνοι που η υπόθεση Κολ τους σπρώχνει σε
βαθύτερες σκέψεις. Τέτοιος είναι ο Φαρούκ Σεν, διευθυντής του Ινστιτούτου
Τουρκικών Σπουδών της Έσσης, που με άρθρο του στην εφημερίδα «Turkish Daily
News» υποστηρίζει ότι η Τουρκία πρέπει να αντλήσει διδάγματα από την υπόθεση
Κολ. Και λέει πως ο τρόπος με τον οποίο διεξάγονται οι ανακρίσεις για τον
πρώην καγκελάριο θα έπρεπε να αποτελέσουν υπόδειγμα για περισσότερη διαφάνεια
στην Τουρκία, κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Ελάχιστοι Τούρκοι…

… πολιτικοί, όμως, είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν διαφανείς διαδικασίες,
αφού πολλοί από αυτούς βαρύνονται με κατηγορίες που μπροστά τους τα σκάνδαλα
του Κολ μοιάζουν απλώς παρωνυχίδες. Ο Γιλμάζ και η Τσιλέρ έχουν κατηγορηθεί
για ευνοιοκρατία και για χαριστικές κρατικές συμβάσεις σε πολιτικούς τους
φίλους. Ένας υπουργός Εσωτερικών είχε εφοδιάσει τον πιο καταζητούμενο
λαθρέμπορο ναρκωτικών με ψεύτικο διαβατήριο. Ανεξιχνίαστες παραμένουν
περισσότερες από τέσσερις χιλιάδες υποθέσεις δολοφονίας αγωνιστών των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που ήταν έργο αποσπασμάτων θανάτου. Μα ακόμη και οι
ισλαμιστές, που τους αρέσει να παριστάνουν τους αδιάφθορους, κατηγορούνται ότι
χρηματοδοτούσαν με κομματικούς πόρους ισλαμιστές αντάρτες στη Βοσνία. Σε αυτό
το τοπίο που βαραίνει από μια γενική καχυποψία, ο μοναδικός πολιτικός που δεν
βρέθηκε ποτέ κανείς να πει γι’ αυτόν κουβέντα είναι ο Μπουλέντ Ετζεβίτ (φωτό),
λέει ο Χέλερ. Σε αυτό οφείλει, ύστερα από τόσα χρόνια, την επιστροφή του στην
εξουσία.