ΠΡΟΣΩΠΑ Αυτοί που μένουν πίσω

Τζων Μπαίυλυ. Με την Ώντι (φωτό) «κάνουμε ό,τι είναι φυσικό γι’ αυτούς που μένουν πίσω»

Είναι μερικοί άνθρωποι που δεν τους πτοεί η αρρώστια ούτε ο θάνατος, γιατί
έχουν την αγάπη για να προχωρούν στη ζωή· όπως ο Τζων Μπαίυλυ, σύντροφος για
44 χρόνια της μεγάλης Άιρις Μέρντοκ. Καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας στην
Οξφόρδη, στάθηκε στο πλευρό της όσο διάστημα το Αλτσχάιμερ μετέτρεπε αυτήν τη
σπουδαία διανοούμενο σε σκιά του εαυτού της. Η «Ελεγεία για την Άιρις», που
έγραψε σ’ αυτό το τελευταίο διάστημα της κοινής ζωής τους, είναι από τα πιο
συνταρακτικά κείμενα, μια συγκλονιστική και λεπτομερής περιγραφή ενός κοινού
ταξιδιού στα βάθη της νύχτας ­ όταν η σύντροφός του είχε πια χάσει τη μνήμη,
τη φαντασία, την ταυτότητα, την ελευθερία της, όταν το υπέροχο μυαλό της δεν
μπορούσε πια να σχηματίσει ούτε απλές φράσεις, όταν είχε πάψει να τον
αναγνωρίζει, έστω και αν επικοινωνούσαν ακόμη ­ «Της ψιθυρίζω», έγραφε, «ένα
ποίημα και αμέσως μου απαντά με ένα άλλο». Το κοινό τους ταξίδι τελείωσε
πέρυσι τον Φεβρουάριο, όταν η Άιρις άφησε, στα 79 χρόνια της, την τελευταία
της πνοή.

Τις προάλλες, ο 74χρονος Μπαίυλυ ανακοίνωσε πως πρόκειται να παντρευτεί τον
Ιούνιο την κοινή τους φίλη Ώντιχιλντ Βίλλερς, την Ώντι, όπως την ξέρουν οι
φίλοι της. Είναι χήρα του Μπόρυς Βίλλερς και τα δύο ζευγάρια συνήθιζαν να
περνούν μαζί τις θερινές διακοπές τους, συχνά στην Ιταλία. Στο βιβλίο του για
την Άιρις ο Μπαίυλυ περιγράφει τους Βίλλερς ως «ένα υπέροχο ζευγάρι για το
οποίο αισθανόμασταν πάντα τη βαθύτερη αγάπη». Η Ώντι, γράφει, έχει «ένα
χαμόγελο σαν της θεάς Φρέγια». Η Άιρις είχε αφιερώσει στους φίλους τους ένα
μυθιστόρημά της και η Ώντι, όταν πέθανε ο σύζυγός της, το 1994, στάθηκε πιστή
φίλη στην Άιρις και τον Τζων σε όλη τη διάρκεια της πάλης με το Αλτσχάιμερ.
Στο βιβλίο του, ο Μπαίυλυ περιγράφει πώς τον είχε βοηθήσει να λούσει την
Άιρις. «Βλέπω έναν άγγελο. Νομίζω ότι είσαι εσύ», είχε πει τότε η γυναίκα του
στην Ώντι.

Μετά τον θάνατο της Άιρις, ο Τζων Μπαίυλυ συνέχισε να κρατάει τα φάρμακά της
στο ψυγείο, φορούσε τα παλιά της πουκάμισα και το μόνο που ήθελε ήταν να μένει
στο σπίτι επειδή αισθανόταν ότι εκείνη βρίσκεται ακόμη εκεί. Περνάει όμως έτσι
η ζωή ενός ανθρώπου που ξέρει να αγαπά; «Ξεκινήσαμε τέσσερις, μείναμε τρεις,
και τώρα δύο», είπε ο Μπαίυλυ ανακοινώνοντας πως πρόκειται να παντρευτεί την
Ώντι. «Κάνουμε λοιπόν ό,τι είναι φυσικό γι’ αυτούς που μένουν πίσω»· και που
ξέρουν να αγαπούν.