Φέρνει ελπίδες

Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο μεγάλος άγνωστος υπόσχεται πολλά

Δημοκράτης στους δημοκράτες, μεταρρυθμιστής στους μεταρρυθμιστές, σκληρός
στους σκληρούς, φιλοδυτικός όταν πρέπει. Από τότε που έγινε πρωθυπουργός πριν
από περίπου πέντε μήνες, όμως κυρίως από τότε που ανέλαβε προσωρινά τα
καθήκοντα του προέδρου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει φροντίσει να καθησυχάσει τους
πάντες. Δείχνει σίγουρος και αποφασισμένος να βάλει τα πράγματα σε τάξη
κάνοντας πολλούς να αναρωτιούνται: «Είναι πράγματι η συνταγή που πρότεινε ο
γιατρός για τον “μεγάλο ασθενή”»;

Αυτός ο άνθρωπος, πέρα από τη σημερινή εικόνα της Ρωσίας, ήταν το τελευταίο
κληροδότημα του Μπορίς Γιέλτσιν στον λαό του. «Η χώρα μας, η Ρωσία, ήταν
μεγάλη, ισχυρή. Είναι σαφές ότι δεν πρόκειται να ξαναγίνει, αν…». Ο κ.
Πούτιν συνέχισε λέγοντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις πρέπει να ενισχυθούν και να
λυθούν τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα του λαού. Δεν είναι όμως αυτά
που λέει που μετρούν. Αλλά αυτά που κάνει. Και τα περισσότερα, τόσο στη
σύντομη καριέρα του ως πολιτικός όσο και στη μακρά ως κατάσκοπος, από αρκετούς
χαρακτηρίζονται «σκοτεινά».

Για τις περισσότερες χώρες, θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς τον πρόεδρο να
έχει διατελέσει στα ανώτατα κλιμάκια των μυστικών υπηρεσιών. Μπορεί ο Τζωρτζ
Μπους να ηγήθηκε της CIA, όμως επρόκειτο για πολιτικό διορισμό και δεν ήταν
κατάσκοπος καριέρας. Η Ρωσία δεν είναι Ηνωμένες Πολιτείες. Και σε συνθήκες
ανομίας και παρανομίας, το να έχει κάποιος την υποστήριξη της μυστικής
Αστυνομίας και του Στρατού είναι μεγάλη βοήθεια. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν
δημιούργησε έντεχνα την αίσθηση ότι ήρθε για να ενισχύσει το κλονισμένο ­ από
τον πόλεμο 1994-96 στην Τσετσενία ­ ηθικό του ρωσικού Στρατού. Ήταν τότε που η
Μόσχα συγκλονιζόταν από τις βομβιστικές επιθέσεις. Την ευθύνη τους δεν την
ανέλαβε κανείς. Οι αρχές «έδειχναν» τους Τσετσένους ισλαμιστές αντάρτες, όμως
μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει αποδειχτεί. Επισήμως, ούτε η ανάμειξη κανενός
άλλου. Ήταν τότε ακριβώς που ο κ. Πούτιν είδε τη δημοτικότητά του να
ανεβαίνει. Και για τους περισσότερο καχύποπτους, δεν ήταν τυχαίο.

Όπως τυχαίο δεν είναι, μόλις εχρίσθη ως «ο ασκών χρέη προέδρου», το διάταγμα
που υπέγραψε προφυλάσσοντας τον πρώην πρόεδρο Γιέλτσιν και την οικογένειά του
από κάθε νομική διερεύνηση για κατηγορίες που σχετίζονται με διαφθορά. Οι
επικριτές του τού καταλογίζουν ακόμη έλλειψη πολιτικού χαρίσματος, πολιτικής
και διπλωματικής εμπειρίας, καθώς και άγνοια στα οικονομικά. Για τους ίδιους
είναι ο άνθρωπος που ήρθε από το πουθενά, ο μεγάλος άγνωστος, που υπόσχεται να
«χτυπήσει τη διαφθορά και να ξανακάνει τη Ρωσία Μεγάλη». Αυτήν ακριβώς την
ελπίδα κατάφερε να εμφυσήσει στον ταλαιπωρημένο ρωσικό λαό που εκτός από την
ανόρθωση του βιοτικού του επιπέδου προσβλέπει στον ίδιο και για την
αποκατάσταση της εθνικής του περηφάνιας.

Ο Πούτιν απολαμβάνει σήμερα την προτίμηση του 62% των Ρώσων εκλογέων ­ σύμφωνα
με πρόσφατη δημοσκόπηση του οργανισμού ARPI. Όμως οι εκλογές έχουν
προγραμματιστεί για τις 26 Μαρτίου, και δύο ολόκληροι μήνες για τη ρωσική
πολιτική μπορεί να ισοδυναμούν για άλλες χώρες με δύο δεκαετίες. Αν το ανοιχτό
μέτωπο της Τσετσενίας αποδειχτεί δεύτερη φορά εφιάλτης, το αστέρι του κ.
Πούτιν είναι πιθανόν να αρχίσει να δύει. Κάτι που με ευχαρίστηση θα δεχτεί ο
κυριότερος αντίπαλός του, ο Γεβγκένι Πριμακόφ, ο οποίος μη επιβεβαιώνοντας τα
περί υποψηφιότητάς του στρέφεται προς το αξίωμα του προέδρου της Βουλής.

Αλλαγή στρατηγικής στην Τσετσενία

Και τα νέα από το μέτωπο δεν είναι καλά. Τις τελευταίες ημέρες πληθαίνουν τα
δημοσιεύματα περί απωλειών και λαθών των ρωσικών δυνάμεων. Οι αντάρτες,
ειδικοί στην τακτική τού να «χτυπούν και να αποσύρονται» στις γραμμές τους,
φαίνεται να πετυχαίνουν τώρα σθεναρά πλήγματα στις ομοσπονδιακές δυνάμεις. Οι
Ρώσοι στρατιώτες είναι αντιμέτωποι με ένα αντάρτικο. Οι αντίπαλοί τους
χρησιμοποιούν συνεχώς διαφορετικές μεθόδους αντεπίθεσης. Μεταμφιέζονται ακόμη
και σε πρόσφυγες, προκειμένου να μην γίνονται αντιληπτοί. Η ρωσική εφημερίδα
«Νεζαβίσιμια» έγραψε ότι «για πρώτη φορά αυτός ο νέος πόλεμος φέρνει στον νου
τα γεγονότα του ’94-’96». Και οι μνήμες από τότε είναι νωπές για τους Ρώσους,
που περίμεναν ότι αυτή τη φορά θα πάρουν το αίμα τους πίσω. Από την αρχή αυτής
της εκστρατείας στρατιωτικοί αναλυτές είχαν προβλέψει πως πρόκειται για άλλον
έναν πόλεμο, που δεν πρόκειται να «κερδηθεί». Η αγγλόφωνη εφημερίδα «Moskow
Times» τον παραλλήλισε αυτή την εβδομάδα με τον πόλεμο του Βιετνάμ…

Αντιμέτωπη με αυτήν την κατάσταση, είναι προφανές ότι η Μόσχα ετοιμάζεται για
αλλαγή στη στρατηγική της. Δύο διοικητές αντικαταστάθηκαν, αυτοί που ηγούνταν
στα μέτωπα ανατολικά και δυτικά της περιοχής. Ένας εκ των νέων, ο στρατηγός
Σεργκέι Μακάροφ, δήλωσε ότι οι εντολές πλέον «είναι περισσότερο περίπλοκες».
Αν αυτό σημαίνει ότι δίνεται λιγότερη στήριξη στις από απόσταση επιχειρήσεις,
υπάρχει ο φόβος να αυξηθούν οι απώλειες στις τάξεις του ρωσικού στρατού.

Και αυτό είναι κάτι που ο κ. Πούτιν στον «δικό του πόλεμο» δεν θα ήθελε να το δει.