ΔΡΟΜΟΙ

Στα προγνωστικά…

… για τη νέα χιλιετία, όπως και στους απολογισμούς για το παρελθόν, βλέπει
κανείς τα πάντα: πολέμους, εξερευνήσεις του Διαστήματος, βιογενετικά
πειράματα, παγκοσμιοποίηση, μελλοντικές εφευρέσεις. Εκείνο που βλέπει σπάνια
είναι οι συγκρίσεις για την αύξηση και τη μετανάστευση των πληθυσμών στη
διάρκεια του τελευταίου αιώνα. Και όμως, αυτοί ακριβώς οι αριθμοί, αυτά
ακριβώς τα δεδομένα είναι που θα βαρύνουν περισσότερο στον νέο αιώνα. Για
παράδειγμα, ο κινεζικός πληθυσμός ­ μαζί με το Χονγκ Κονγκ, το Μακάο και την
Ταϊβάν ­ αυξήθηκε τα τελευταία εκατό χρόνια από 415 εκατομμύρια σε 1,2
δισεκατομμύρια. Ο ινδικός πληθυσμός αυξήθηκε από 280 εκατομμύρια σε 1,7
δισεκατομμύρια.

Ο «ανθρώπινος…

… πληθωρισμός» βρίσκεται σε έξαρση στην Ινδονησία, όπου ο πληθυσμός αυξήθηκε
από 38 σε 213 εκατομμύρια, στη Νιγηρία από 17 σε 159, στη Βραζιλία από 18 σε
178, στην Τουρκία από 10 σε 70 και σχεδόν παντού αλλού εκτός από την Ευρώπη.
Αντίθετα, τα τελευταία εκατό χρόνια, ο πληθυσμός της Γερμανίας «αυξήθηκε» από
64 σε μόλις 80 εκατομμύρια, ενώ η Γαλλία έχει μικρότερη αύξηση πληθυσμού από
χώρες όπως η Αίγυπτος, το Ιράν, το Βιετνάμ και η Τουρκία, με πληθυσμό
μογγολικής καταγωγής ­ παρατηρεί η «Κοριέρε ντέλα Σέρα» ­ που θέλει να μπει
στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η εποχή…

… κατά την οποία η Δυτική Ευρώπη είχε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πληθυσμού
έχει περάσει οριστικά. Σήμερα, η δημογραφική σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Λατινικής
Αμερικής είναι 1 προς 2 και μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής 1 προς 3. Μια άλλη
σχέση εξηγεί σε τι οφείλεται αυτή η «έξοδος» από τον Νότο προς τον Βορρά: με
το 83% του παγκόσμιου πληθυσμού, το Νότιο Ημισφαίριο συμμετέχει μόλις στο 18%
της παγκόσμιας παραγωγής. Δεν απαντάει όμως στο ερώτημα: πόσο ακόμη θα αντέξει
η Δυτική Ευρώπη να ξεσπούν πάνω της τα κύματα από την ανθρώπινη παλίρροια;

Δεν απαντούν…

… βέβαια σε αυτό το ερώτημα ούτε οι πολιτικοί. Μα ούτε και οι κοινωνιολόγοι,
οι οικολόγοι ή οι οικονομολόγοι. Η κοινή γνώμη είναι ανήσυχη. Δεν φαίνεται να
είναι σε θέση ούτε να φανταστεί τους κινδύνους ούτε να αφομοιώσει αυτούς τους
μεγάλους αριθμούς. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί, άλλωστε, ότι παρά τους
πολέμους, τις επαναστάσεις, τις γενοκτονίες, τις επιδημίες και τους λιμούς, ο
παγκόσμιος πληθυσμός θα αυξανόταν από 1,6 σε 6 δισεκατομμύρια μέσα σε έναν
αιώνα; Και από εδώ και πέρα τι; Η ευφορία στυλ «μπελ επόκ» των αρχών του
περασμένου αιώνα διαψεύστηκε. Σήμερα, ο άνθρωπος κοιτάζει εκείνον τον αιώνα με
δυο διαφορετικές ματιές. «Ήταν καλύτεροι καιροί, ήταν χειρότεροι. Ήταν η εποχή
της σοφίας, ήταν η εποχή του παραλογισμού. Ήταν η εποχή της πίστης, ήταν η
εποχή της απιστίας…». ‘Όλα δείχνουν πως με την ίδια διχασμένη ματιά θα
κοιτάζει ο άνθρωπος και τον νέο αιώνα. Ποιος θυμάται την «Ιστορία δύο πόλεων»
του Καρόλου Ντίκενς; Από εδώ και πέρα θα τις έχει και τις δύο μπροστά του.