«Γιώργο σ’ αγαπώ, Όλγα Γ2»

Είναι ένας τρόπος έκφρασης με ειλικρίνεια και ελευθερία κι αυτό γιατί
συνήθως δεν υπογράφεται από κανέναν. Πολλές φορές, βέβαια, ο εμπνευστής
βγαίνει από την ανωνυμία του και γράφει τ΄ όνομά του με… μεγάλα γράμματα,
ενώ δεν λείπουν και οι περιπτώσεις όπου ένα θρανίο αποτελεί την αφορμή για μια
καθημερινή αλληλογραφία ανάμεσα σε μαθητές διαφορετικών σχολείων.

Με υπογραφή. Είτε ανώνυμα, χιλιάδες μαθητές αφήνουν το προσωπικό τους στίγμα στα θρανία

Άλλοτε «από αμηχανία και πλήξη» κι άλλοτε από πραγματική επιθυμία να αφήσουν
το προσωπικό τους στίγμα οι μαθητές Δημοτικών, Γυμνασίων και Λυκείων όλης της
χώρας γράφουν στα θρανία για να εκφραστούν. Άλλοι με αυτοσχέδιους, προσωπικούς
στίχους, άλλοι χαράζοντας μόνο τα αρχικά τους, κι άλλοι απλώς ζωγραφίζοντας με
μαρκαδόρους. Για «λαογραφία των θρανίων» που «αποτελεί ένα μέρος μόνο της
σχολικής λαογραφίας» μιλά ο κ. Μηνάς Αλεξιάδης, καθηγητής της Λαογραφίας στο
Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο κ. Αλεξιάδης πραγματοποίησε μαζί με τους φοιτητές του δύο έρευνες για τη
γλώσσα των θρανίων. Η πρώτη έγινε στο διάστημα 1992-93 σε σχολεία Πρωτοβάθμιας
και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης των Ιωαννίνων και η δεύτερη στο διάστημα
1997-98 σε Γυμνάσια και Λύκεια της Αθήνας.

Ερωτικά

Την πρώτη θέση στην άτυπη αυτή γλώσσα κρατούσαν τα ερωτικά μηνύματα, οι
λεγόμενες «αλγεβρικές εξισώσεις αγάπης», όπως τις ονομάζει ο κ. Αλεξιάδης (Σ΄
αγαπώ, Μαρία ­ Γ+Μ=L.F.Ε., Love For Ever), κυρίως στα σχολεία των Ιωαννίνων.
Πολύ συχνά ήταν και τα ονόματα ποδοσφαιρικών ομάδων, ποδοσφαιριστών και
αθλητών του μπάσκετ και στην Αθήνα και στα Ιωαννίνων. «Θυμάμαι συγκεκριμένα τα
ονόματα του Νίκου Γκάλη και του Παναγιώτη Φασούλα. Φυσικά δεν έλειπαν και τα
ίδια τα ονόματα των μαθητών», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Αλεξιάδης.

Σύμφωνα με… την επιτόπια έρευνα που έκαναν «ΤΑ ΝΕΑ» σε σχολεία της Αθήνας,
τα ονόματα αγαπημένων ομάδων και αθλητών, που άλλοτε γίνονται συνθήματα κι
άλλοτε ζωγραφιές, «κοσμούν» τα περισσότερα θρανία. Ο «Θρύλος», ο ΠΑΟ και η ΑΕΚ
είναι οι κυριότερες ομάδες που έχουν κλέψει τις καρδιές των νεαρών μαθητών.

Εκτός από τις ομάδες, σημαντική θέση στον χώρο ενός θρανίου κατέχουν και οι
στίχοι των τραγουδιών.

Η γκάμα περιέχει όλα τα είδη της μουσικής, με κύρια έμφαση στη ροκ, ελληνική
και ξένη και στα λαϊκά τραγούδια. Όταν μάλιστα πρόκειται για κλασικά
συγκροτήματα που έγραψαν ιστορία, όπως οι Doors και οι Iron Maiden, κάποιοι
υπογράφουν με το αυθεντικό λογότυπο των αγαπημένων τους καλλιτεχνών.
«Ταξιδιάρα ψυχή κι αν θέλω δίπλα σου είναι δύσκολο να μένω, καιρός να βρω τη
δικιά μου ζωή, σ΄ αυτό το ταξίδι δεν θα σε περιμένω», είναι μια στροφή από
τραγούδι του γνωστού ροκ συγκροτήματος Τρύπες, που θα δει κανείς σε πολλά
θρανία Γυμνασίων και Λυκείων.

Στο ίδιο… μήκος κύματος κινείται ακόμη ένα μήνυμα που βρίσκεται σε θρανίο
μαθητή Α΄ Τάξης Λυκείου: «Κάθε μεσημέρι καίγεσαι από έναν πόνο αβάσταχτο,
πεταλούδα ξάφνου γίνεσαι σε φωτιά μεταμορφώνεσαι» ή ακόμη ένα σε Β΄ Τάξη
Λυκείου: «Ό, τι κι αν πεις, ό,τι σκεφτείς, θα ‘σαι για μένα βασανιστής, φλέβα
που κόβει τον λαιμό στα δύο».

«Ψευδώνυμα»

Δεν λείπουν και τα πιο προσωπικά μηνύματα, με ψευδώνυμα παιδιών που
αυτοσυστήνονται ως «συμμορία». Ξεχωριστή θέση κατέχουν τα ερωτικά μηνύματα,
που μπορεί να ξεκινούν από την απλή δήλωση του ονόματος που έχει το…
αντικείμενο του πόθου, όπως το «Γιώργο σ΄ αγαπώ, Όλγα Γ2», και να φτάνουν σε
έκταση μέχρι και ολόκληρες στροφές από λαϊκά τραγούδια που μαρτυρούν την…
καψούρα. Χαρακτηριστικά είναι τα εξής παραδείγματα που εντόπισαν «ΤΑ ΝΕΑ» σε
Γυμνάσια και Λύκεια: «Δεν φταίω εγώ που σ΄ αγαπώ, δεν φταίω εγώ που κλαίω,
φταίει μονάχα η μάνα σου που σ΄ έκανε ωραίο», «Είσαι ένα τρένο που δεν
σταματάει, και σε κάθε του στροφή μια ψυχή πατάει, είσαι ένα τρένο με
ταχύτητες τρελές, μα δεν καταλαβαίνω ό,τι κι αν λες» τραγούδι του Γιώργου
Μαζωνάκη, αλλά και οι στίχοι «Μες στα όνειρά μου σ΄ έχω κλείσει μάτια μου, στα
όνειρα που έκανα για σένα» από τραγούδι του Στέλιου Ρόκου.

Όπως λέει η κ. Αρχοντία Παπαδοπούλου, εκπαιδευτικός, «συνήθως τα παιδιά
γράφουν στα θρανία από ανία ή αμηχανία. Γράφουν ωραία αστεία, ενώ συχνά
βγάζουν τα εσώψυχά τους και τις πεποιθήσεις τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα
σχολεία που συστεγάζονται και έχουν διπλή βάρδια έχει η αλληλογραφία μεταξύ
τους, αφού το κοινό που έχουν είναι ότι μοιράζονται το ίδιο θρανίο, που
αποτελεί και τον δίαυλο συνεννόησής τους. Πολλές φορές βέβαια εκτοξεύονται και
απειλές μέσω… θρανίων». Οι διπλοβάρδιες είναι αυτές που πολλές φορές σώζουν
τα παιδιά, αφού αυτά δικαιολογούνται λέγοντας οι μεν πρωινοί ότι τα…
κατορθώματα είναι των απογευματινών και αντίστροφα.

Το παραμύθι και οι ρομαντικές ιστορίες φαίνεται επίσης πως επηρεάζουν πολλούς
μαθητές. Σε ένα θρανίο Λυκείου εντοπίστηκαν δύο τέτοια δείγματα: «Μοιάζει με
παραμύθι, μοιάζει με ταινία, με ένα best-seller κλασικό. Μα ήταν απλά μια
χειμωνιάτικη ιστορία που εγώ ακόμα τραγουδώ» και «Πες ψέμα. Μη με ξεχάσεις, να
με θυμάσαι όταν μεθάς. Πες ψέμα. Κάν’ το για μένα».

Στα Δημοτικά

Οι μαθητές των Δημοτικών φαίνεται πως είναι περισσότερο επιφυλακτικοί στην
πράξη, αφού τα θρανία τους ήταν πεντακάθαρα, αλλά πιο αυθόρμητοι και
χειμαρρώδεις στις ιδέες τους.

Κάποιοι είπαν στα «ΝΕΑ» ότι ζωγραφίζουν τρίλιζες, άλλοι ότι κάνουν πράξεις στα
θρανία για να μη χρησιμοποιούν πρόχειρο τετράδιο.

Όσο για το τι θα ήθελαν να γράψουν αν οι δάσκαλοί τους τούς άφηναν και δεν
καθάριζαν τα θρανία τους αμέσως, οι απαντήσεις ήταν πολλές.

«Θα ζωγράφιζα ζωάκια», «Θα ζωγράφιζα καράβια», «Θα ζωγράφιζα ποδοσφαιριστές»,
«Θα ζωγράφιζα αγώνες δρόμου», «Θα έφτιαχνα γελοιογραφίες». Ο Γιώργος, μαθητής
Δημοτικού, είπε πως θα έγραφε με μεγάλα γράμματα ένα σκορ που θα ήθελε να έχει
δει: «Ολυμπιακός-Γιουβέντους 2-0». Μερικές μαθήτριες είπαν ότι θα έγραφαν
στίχους από τραγούδια, κάτι μεταξύ Αλκαίου, Δάντη και Ρουβά, ενώ κάποιες άλλες
θα επικοινωνούσαν με τα παιδιά του απογευματινού σχολείου ξεκινώντας από το
όνομα («Πώς σε λένε;»). Άλλες πάλι, θα ρωτούσαν απλώς «Τι ώρα είναι;».

«Ανάγκη για έκφραση κι αντίθεση»

Με ειλικρίνεια. Και ελευθερία γράφουν στα θρανία οι μαθητές Δημοτικών, Γυμνασίων και Λυκείων όλης της χώρας

«Την ανάγκη της έκφρασης, αλλά και της αντίθεσης» εκπροσωπούν τα γραμμένα
θρανία για τους μαθητές, σύμφωνα με την κ. Μαριέττα Ρήγα-Πεπελάση, ψυχολόγο.
«Τα παιδιά εκφράζουν με αυτόν τον τρόπο την αντίθεσή τους στο εκπαιδευτικό
σύστημα, την έλλειψη σεβασμού για τα περιουσιακά στοιχεία του κράτους και για
τον άνθρωπο που θα καθήσει ύστερα από αυτούς στο θρανίο, την περιφρόνηση για
τον κόπο των γονιών τους, αλλά και την έλλειψη αισθητικής», τονίζει η κ. Ρήγα-Πεπελάση.

Το γεγονός ότι οι νέοι σήμερα δεν έχουν ξεκάθαρες αξίες μαζί με τη μεγάλη τους
ανάγκη να εκφράσουν τα συναισθηματικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά τους
αδιέξοδα, αλλά και η ίδια η συγκινησιακή κατάσταση της εφηβείας είναι, σύμφωνα
με την κ. Ρήγα-Πεπελάση, μερικοί από τους λόγους που οδηγούν τους μαθητές σε
αυτόν τον τρόπο έκφρασης. Η ίδια όμως λέει πως «και ο έφηβος του ιδιωτικού
σχολείου έχει ανάγκες, αλλά ζει σ΄ ένα σύστημα που δεν του επιτρέπει να
εκφραστεί έτσι. Αν το δεχθούμε αυτό, όμως, δεχόμαστε την ύπαρξη δύο
διαφορετικών ομάδων. Από τη μια οι έφηβοι των ιδιωτικών κι από την άλλη οι
έφηβοι των δημόσιων σχολείων».