Στον… τρίτο αιώνα της η Αγγελ(ος)ική των Εβραίων

Το όνομά της έχει περάσει στην ιστορία των Εβραίων. Είναι γραμμένο στη
λεωφόρο των Δικαίων, δίπλα σε αυτό του Σίντλερ. Στο σπίτι της, στο Παγκράτι,
είχε κρύψει την οικογένεια Μωσέ. Και όταν πια οι Γερμανοί είχαν εντείνει τους
ελέγχους για να εντοπίσουν Εβραίους σε σπίτια Ελλήνων εκείνοι έφυγαν.

Αγγελική Αναγνωστοπούλου. «Τώρα η σύνταξή μου είναι 150.000 δραχμές. Τα δίνω όλα. Μακάρι να είχα και άλλα. Και μη νομίσει κανείς ότι το κάνω τώρα που γέρασα. Πάντα αυτό έκανα. Είναι καλό να βοηθάς τους ανθρώπους»

Της άφησαν την περιουσία τους, χρυσό αξίας περίπου 2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Και όταν τελείωσε το κακό, τους τα επέστρεψε χωρίς να κρατήσει τίποτα. Σήμερα,
55 χρόνια μετά, η Αγγελική Αναγνωστοπούλου θυμάται ακόμη εκείνη την εποχή.
Νιώθει υπερήφανη για την ενέργειά της. Άλλωστε, γι’ αυτήν της την ενέργεια την
τίμησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με τον Χρυσό Σταυρό Ευποιίας.

Όμως, η κυρία Αναγνωστοπούλου «νιώθει θαυμάσια», όπως λέει και για έναν άλλο
λόγο: Γεννήθηκε το 1898. Έζησε τις αλλαγές του 20ού αιώνα, ενώ πριν από λίγες
ημέρες βγήκε στο μπαλκόνι του σπιτιού της, στο Παγκράτι, και είδε να ανατέλλει
η νέα χιλιετία.

Αναμνήσεις από το 1900

Χαμογελάει συνέχεια σαν μιλάει για τη ζωή της. Για την Αθήνα που γνώρισε,
τότε, στις αρχές του αιώνα. Είχε την τύχη να καθήσει στις όχθες του Ιλισού.
(«Πώς χάθηκε, βρε παιδί μου, αυτό το ποτάμι;»). Να περπατήσει στα χωράφια, στα
Πατήσια. Να δεχτεί το χειροφίλημα του Βενιζέλου. Στην πόρτα της έφθασαν οι
πρώτοι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Γύρω από τη γειτονιά της επί ένα μήνα
γίνονταν μάχες μεταξύ ΕΛΑΣ και Στρατού.

«Τι να πρωτοθυμηθώ για τότε. Δύσκολα χρόνια. Τα πιο μαύρα ήταν εκείνα της
πείνας στην Κατοχή. Και μετά στην επταετία. Μετά δεν προλάβαινες να δεις τις
εξελίξεις. Όλα άλλαζαν. Η Αθήνα γέμισε αυτοκίνητα. Εκεί όπου πηγαίναμε
εκδρομές, που ήταν χωράφια, γέμισαν πολυκατοικίες. Να περπατήσεις δεν μπορείς
πια. Ήταν όμως γραφτό μου να τα δω όλα». Στα 103 χρόνια της, η κυρία Αγγελική
είδε πολλά. Μα εκείνο που έχει μείνει στη μνήμη της χαραγμένο είναι το
χαμόγελο της Αντιγόνης και του Σολομώντα Μωσέ, των δύο Εβραίων που έσωσε, όταν
μετά το τέλος του πολέμου τη βρήκαν και εκείνη τους επέστρεψε την περιουσία
τους: χρυσό αξίας περίπου 2 εκατομμυρίων δολαρίων. Γι’ αυτό τιμήθηκε από την
κυβέρνηση του Ισραήλ.

Έτσι, σήμερα, 45 χρόνια μετά, η κυρία Αγγελική θεωρείται από τους ελάχιστους
ανθρώπους που επέστρεψε έναν μικρό θησαυρό στους κυνηγημένους. Για τη δράση
της αυτή τιμήθηκε και από την Ακαδημία Αθηνών. Ενώ, σε ειδική εκδήλωση που θα
γίνει στην Αμερική, θα της απονεμηθεί μια ακόμη διάκριση από τους Εβραίους.

Φιλανθρωπική δραστηριότητα

Εκείνη την περίοδο η κυρία Αναγνωστοπούλου αναπτύσσει έντονη φιλανθρωπική
δράση. Τιμάται γι’ αυτό από την Εκκλησία της Ελλάδος και το Οικουμενικό
Πατριαρχείο. «Είναι καλό να σε τιμάνε», λέει και δείχνει τον Χρυσό Σταυρό της
Ευποιίας, που φοράει στο στήθος της. «Τουλάχιστον εμένα με θυμήθηκαν τώρα που
ακόμη ζω…».

Η ημέρα της αρχίζει στις οκτώ το πρωί, που μαζί με το πρωινό της διαβάζει
τουλάχιστον πέντε εφημερίδες. «Πρέπει να μαθαίνεις τι γίνεται». Στη συνέχεια
διαβάζει βιβλία και δέχεται ανθρώπους που έχουν ανάγκη.

«Τώρα η σύνταξή μου είναι 150.000 δραχμές. Τα δίνω όλα. Μακάρι να είχα και
άλλα. Και μη νομίσει κανείς ότι το κάνω τώρα που γέρασα. Πάντα αυτό έκανα.
Είναι καλό να βοηθάς τους ανθρώπους».

Κρατάει το χέρι του γιου της Νίκου, παλιού βουλευτή της ΕΡΕ και της Νέας
Δημοκρατίας. Γελάει συνεχώς. «Εγώ, ναι, μπορώ να πω ότι είμαι ένας
ευτυχισμένος άνθρωπος. Αν και από το 1940 έμεινα χήρα, κατάφερα να μεγαλώσω τα
παιδιά μου και να προσφέρω ό,τι μπορούσα στους συνανθρώπους μου. Με τη βοήθεια
του Θεού τα κατάφερα. Και έχω μπροστά μου να δώσω και άλλα…».