Η Στάζι πηγή ανεκδότων!

Φιγούρα περασμένης εποχής. Ο Βόλφγκανγκ Κόλντιτς εν δράσει

Την ημέρα, ο Βόλφγκανγκ Κόλντιτς συγκεντρώνει τα φυλλάδια και τα στιλό που
φέρουν το σύνθημα «Περήφανος που είμαι γκέι», από τα γραφεία μιας
φιλανθρωπικής οργάνωσης για τους πάσχοντες από AIDS. Τη νύχτα ντύνεται τη
στολή του και πηγαίνει απρόσκλητος στα πάρτι, εισβάλλει στα καμπαρέ και στα
τηλεοπτικά στούντιο.

Η είσοδός του, ποτέ δεν μένει απαρατήρητη. «Οι Γερμανοί εντυπωσιάζονται από
τις στολές», λέει ο κ. Κόλντιτς. Ιδιαίτερα από τη δική του. Κι αυτό, γιατί τη
νύχτα ο κ. Κόλντιτς μεταμορφώνεται σε «συνταγματάρχη Γιοργκ Γουάιγκανγκ,
επιτελάρχη του Τομέα 34 της Στάζι, με αρμοδιότητες στις φάρσες, τις ομιλίες,
τα ειδικά καθήκοντα».

Η Στάζι ήταν η τρομερή δύναμη ασφαλείας της Ανατολικής Γερμανίας, άξια
διάδοχος της Γκεστάπο. Δέκα χρόνια μετά τον «θάνατό» της, η θέα μιας στολής
της Στάζι μπορεί ακόμη να δημιουργήσει στους Ανατολικογερμανούς τον φόβο Θεού,
αν και οι αναμνήσεις έχουν ξεθωριάσει αρκετά, για να προκαλέσουν το
λιντσάρισμα του κ. Κόλντιτς. Έπειτα από το αρχικό σοκ, θριαμβεύει η ευθυμία,
ιδίως όταν ο Βόλφγκανγκ, ο συνταγματάρχης Γουάιγκανγκ, αρχίζει να λέει τα
αστεία του.

Είναι τα πρώην θύματα της Στάζι που τείνουν να γελούν περισσότερο, ενώ εκείνοι
που ποτέ δεν υπέφεραν στα χέρια της κομμουνιστικής μυστικής αστυνομίας
παραμένουν ατάραχοι. Στο Ανατολικό Βερολίνο, ο συνταγματάρχης Γουάιγκανγκ έχει
τεράστια επιτυχία, στο Δυτικό το κοινό παρακολουθεί με δυσπιστία. Για τον
κύριο Κόλντιτς, τον 59χρονο Ανατολικογερμανό, αυτό προστίθεται στις ενδείξεις
της ιδιαιτερότητας των Wessi, των Δυτικογερμανών.

Θυμάται ακόμη με ρίγος τη νύχτα που πέρασε 45 λεπτά κάνοντας αστεία στη σκηνή
της γερμανικής Όπερας στο Δυτικό Βερολίνο, χωρίς να προκαλέσει έστω ένα απλό
χαμόγελο. «Διαπιστώνεις ότι οι Δυτικογερμανοί δεν έχουν αίσθηση του χιούμορ»,
λέει ο κ. Κόλντιτς. «Γελούν μόνο με πορνογραφικά ανέκδοτα και άλλα
αηδιαστικά». Στην Ανατολική Γερμανία, το χιούμορ ήταν η άμυνα ενάντια στο
κομμουνιστικό καθεστώς ή λειτουργούσε ως βαλβίδα ασφαλείας στην πικρία,
σύμφωνα με τους θεωρητικούς της κατασκοπείας. Ο κ. Κόλντιτς δεν βρήκε κανένα
στοιχείο, που να συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι οι αρχές διηύθυναν ενδεχομένως
μια μυστική υπηρεσία «παραγωγής ανεκδότων», όμως έχει συναντήσει αρκετούς
πρώην αξιωματικούς της Στάζι, οι οποίοι είναι ευχαριστημένοι από τη δράση του.
Ένας από αυτούς, ο άλλοτε συνταγματάρχης Χανς, ήταν τόσο ενθουσιασμένος, που
δάνεισε στον κωμικό τη στολή που τώρα φορά στη διάρκεια των παραστάσεών του. Ο
κ. Κόλντιτς, βάσει της συμφωνίας που έγινε, πρέπει να την επιστρέψει μόνο όταν
ο πραγματικός συνταγματάρχης, 70 ετών σήμερα, πεθάνει. Κι αυτό, γιατί θέλει να
ταφεί φορώντας τη στολή του.

Ανεξάρτητα από το αν η Στάζι «κρύβεται» πίσω από την πληθώρα των ανεκδότων που
κυκλοφορούν, περίπου πέντε δεκαετίες κομμουνισμού παρήγαγαν μια καλή σοδειά
από αυτά, και αυτό ακριβώς είναι το κληροδότημα που ο κ. Κόντιτς θέλει να
διατηρήσει για τις μελλούμενες γενιές.

Όταν δεν γυρνά από πάρτι σε πάρτι, ο μιμητής περνά την ώρα του συγκεντρώνοντας
ό,τι απέμεινε από το χιούμορ που χαρακτήριζε τους Ανατολικογερμανούς. Το βράδυ
της Τετάρτης, ήταν η τελευταία φορά που μέτρησε τα ανέκδοτα που γνωρίζει.
Έφτασε τα 16.403 και σ’ αυτά συμπεριλαμβάνονται ­ το παραδέχτηκε ­ και κάποια
εισαγόμενα από τους Δυτικούς. Όμως τα περισσότερα είναι αντιδυτικά, κι αυτό
δικαιολογεί το γιατί οι Δυτικογερμανοί παραμένουν αγέλαστοι, όταν τα ακούνε.
Κάποια, ωστόσο, απευθύνονται και στις δύο πλευρές. «Γιατί οι Κινέζοι
χαμογελούν συνέχεια;», λέει ένα από αυτά. Απάντηση: «Γιατί έχουν ακόμη το
Τείχος τους». Το επόμενο όμως δύσκολα θα γίνει αποδεκτό από την άλλη πλευρά:
«Τι κοινό έχουν τα σύννεφα και οι Δυτικογερμανοί;». Απάντηση: «Όλα
επανέρχονται στη φυσική τους κατάσταση, όταν εξαφανίζονται». Τέτοια και άλλα
παρόμοια θα κυκλοφορήσουν του χρόνου σε βιβλίο με τον τίτλο: «Οι Δυτικοί
πρέπει επίσης να πεθάνουν». Αρχικά, η συλλογή του κ. Κόλντιτς θα ετιτλοφορείτο
«Δόξα τω Θεώ, οι Δυτικογερμανοί πεθαίνουν», όμως ο εκδότης άλλαξε γνώμη, γιατί
θεώρησε ότι αυτός ο τίτλος ήταν ιδιαίτερα προσβλητικός.

Η ποιότητα των τελευταίων ανεκδότων, παραδέχεται ο κ. Κόλντιτς, πέφτει, και
είναι κατηγορηματικά αντίθετος με τις νέες τάσεις. «Ακούω πολλά αντισημιτικού
περιεχομένου», λέει. «Είναι σημείο των καιρών. Οι απλοί άνθρωποι δεν
καταλαβαίνουν γιατί, 55 χρόνια μετά τον πόλεμο, η Γερμανία πρέπει να πληρώσει
άλλα 10 δισεκατομμύρια μάρκα σε αποζημιώσεις για το Ολοκαύτωμα».