ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τα οράματα των σκιτσογράφων

Οι πολιτικοί είναι πολυάσχολοι και ανέμπνευστοι. Οι επιστήμονες υπερβολικά
αυστηροί. Οι καταλληλότεροι να κρίνουν τον αιώνα που ανατέλλει είναι οι σκιτσογράφοι.

Ενκί Μπιλάλ. Μια εικόνα από τον «Ύπνο του Τέρατος»

Ένα από τα στοιχήματα του μέλλοντος, λέει στη «Φιγκαρό» ο Γάλλος κομίστας
Φρανσουά Συιτέν, είναι η επιβράδυνση της καθημερινότητας. Η κοινωνία μας
πάσχει από υπερβολική ταχύτητα. Μα οι άνθρωποι θα αισθανθούν αργά ή γρήγορα
την ανάγκη να ξαναβρούν την απόλαυση που προσφέρει το να καθυστερείς, να μην
κυνηγάς τον χρόνο. Σ’ αυτό θα τους βοηθήσει και η εξαφάνιση της βασίλισσας
τεχνολογίας. Στο τέλος αυτού του αιώνα, ο μηχανισμός που γέννησε τα
φουτουριστικά μας οράματα πνέει τα λοίσθια. Η ταινία «Blade Runner» ήταν ένα
από τα τελευταία του προϊόντα. Τώρα πια προσπαθούμε να εξαφανίσουμε από την
καθημερινή μας ζωή κάθε ίχνος τεχνολογίας. Πρώτα εμφανίστηκαν τα μικροτσίπ,
ύστερα οι μικροϋπολογιστές. Κάθε δευτερόλεπτο που περνά, ο άνθρωπος κάνει μια
διαφορετική σκέψη για το μέλλον του. Όλα κινούνται, όλα αλλάζουν. Μόνον οι
σκιτσογράφοι θα εξακολουθούν να αφηγούνται ιστορίες, αυθεντικοί ερμηνευτές της
εποχής τους.

Οι ουτοπίες του 20ού αιώνα ξεπερνιούνταν γρήγορα, λέει ο δημιουργός των
«Σκοτεινών πόλεων». Κι έτσι φτάσαμε οι νέοι του 2000 να μην έχουν καθόλου
ουτοπίες, συμπληρώνει ο συνάδελφός του Ζαν-Κλωντ Μεζιέρ, που τον αποκάλεσαν
«Μάιλς Ντέηβις της γραφίδας». Τα όνειρά τους είναι προϊόντα επιμιξίας, πιο
αστικά, πιο σκληρά, πιο ατομικά. Όταν εκείνος ήταν νέος, στη δεκαετία του ’50,
όλοι ήταν γοητευμένοι με το μοντέρνο. Τα όνειρά τους ήταν απολύτως ουτοπικά.
Μια μέρα ανακοίνωσε στον πατέρα του ότι θέλει να ασχοληθεί με τα κόμικς, κι
εκείνος γύρισε και του είπε: «Θέλεις δηλαδή να κάνεις επίδειξη;». Ευτυχώς, ο
Μεζιέρ δεν τον άκουσε. Και χάρισε στα γαλλικά κόμικς τον διασημότερο
πρωταγωνιστή των ουρανών, τον περίφημο Βαλεριάν.

Οι χρονομέτρες μας πληροφορούν συνεχώς πόσες ώρες, λεπτά και δευτερόλεπτα
μένουν για το 2000, αλλά για τον Ενκί Μπιλάλ η ημερομηνία αυτή δεν παρουσιάζει
κανένα ενδιαφέρον. Σημαντική βρίσκει, αντίθετα, την ερώτηση: «Πού οδεύουμε;».
Κι η απάντηση που δίνει είναι ότι τα είκοσι επόμενα χρόνια θα είναι κρίσιμα,
αφού υπάρχει μια μετάλλαξη που πρέπει να ολοκληρωθεί. Στη διάρκεια του 20ού
αιώνα, σημειώνει ο συγγραφέας, ο άνθρωπος άφησε στον πλανήτη ίχνη ιδεολογικά,
τεχνολογικά, πολιτικά και γεωγραφικά. Προκαλέσαμε βαθιά τραύματα στη γη μας,
αυτό το σκάφος που φιλοξενεί τη φυλή μας εδώ και είκοσι χιλιάδες χρόνια. Ο
άνθρωπος έσπειρε πολύ επικίνδυνους σπόρους, τους οποίους δεν ελέγχει. Η μόνη
ελπίδα, έτσι, είναι η τρίτη χιλιετία να γεννήσει καινούργιους κανόνες.

Ο Ύπνος του Τέρατος ανοίγει με την εικόνα ενός νεογέννητου που κοιτάζει τον
βομβαρδισμένο ουρανό μέσα από την ερειπωμένη στέγη ενός νοσοκομείου του
Σαράγεβο. Ευχή του δημιουργού είναι τα παιδιά της τρίτης χιλιετίας, αντί για
τους ήχους των βομβών, να μπορούν να ακούνε τους ψιθύρους των γονιών τους πάνω
από την κούνια. Αμήν, Ενκί.