ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ 366 ημέρες time out

Η ανθρωπότητα χρειάζεται ένα time out. Ίσως να ‘ταν χρήσιμο όλο το 2000 να
συζητούσαμε τα μεγάλα προβλήματα, τα κρίσιμα διλήμματα, τις διαψεύσεις και τις
προσδοκίες ­ έτσι, σαν να ‘χε κάνει η Ιστορία διάλειμμα ­ και ν’ αρχίζαμε να
μετράμε ξανά τον χρόνο, ακόμα και τον 21ο αιώνα, από την 1-1-2001.

Εγώ που δεν άφησα

«ούτε ψίχουλο του χρόνου

να πέσει απ’ το τραπέζι»

λαχτάρησα αχνιστό ψωμί

Α. Κελεσίδου, Δοξαστικό υστερόγραφο

Πορευόμαστε προς το μέλλον σχεδόν στα τυφλά, με μια τεχνολογική αλαζονεία, με
μια οικονομική αριθμολαγνεία, με μια πολιτική αυταρέσκεια, που σου δίνουν την
αίσθηση ότι μας κυβερνάνε κάποια δίκτυα και κομπιούτερ και όχι ανθρώπινος
νους.

* Μας χρειάζονται αυτές οι 366 ημέρες (καθ’ όσον το 2000 είναι και δίσεκτο)
για να σκεφτούμε, να κάνουμε γενικούς (αλλά και προσωπικούς) απολογισμούς
ζωής, να ελέγξουμε τα σχέδιά μας και τις πράξεις μας με βάση το μέλλον, την
ποιότητα ζωής, την επιβίωση όλων των συνανθρώπων μας (και όχι μόνον των
τυχερών, των επιτυχημένων ή των «προσαρμοζόμενων»).

* Μας χρειάζονται αυτές οι 366 ημέρες περισυλλογής, για ν’ αποφασίσουμε εάν
από «πλάσματα του κόσμου» σκοπεύουμε να ανυψωθούμε σε «Πλάστες ενός νέου
κόσμου», εάν από «άνθρωποι» θέλουμε ­ συνειδητά και μετά γνώσεως ­ να
αναγορευθούμε σε «μετα-ανθρώπους» ή ­ και γιατί όχι; ­ σε «θεανθρώπους».

* Μας χρειάζονται ακόμη περισσότερο αυτές οι 366 ημέρες, για να επανεξετάσουμε
τις βασικές μας τις αρχές. Το νόημα και το περιεχόμενο της ελευθερίας, της
ισότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης. Εάν εξακολουθούμε να
πιστεύουμε στην Ανθρωπότητα συνολικά και όχι στον δυτικό κόσμο, στις
ανεπτυγμένες χώρες, στον (μεταμφιεσμένο σε παγκοσμιοποίηση) αθέμιτο
καπιταλισμό, τότε θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι πολύ γρήγορα τα 3 δισ.
«υπανθρώπων» (φτωχών, αποκλεισμένων, θυμάτων ρατσισμού, εκμετάλλευσης) θα
συγκρουσθούν σε αιματηρή αναμέτρηση με τα 3 δισ. «των εχόντων και κατεχόντων».

Οι στρατιές των κολασμένων αυξάνουν και αποκτούν συνείδηση «της έσχατης
λύσης». Όσοι νομίζουν ότι με πυραύλους εδάφους ή αέρος, με μισθοφόρους ή με
βιολογικά μέσα θα αναχαιτίσουν την οργισμένη εκδίκηση των desperados πλανώνται
πλάνην μεγάλη. Άλλωστε, όποιος κι αν επικρατήσει σε μια ολική επαναφορά, η
Ανθρωπότητα θα ‘χει μείνει μισή, θα ‘χει αμετάκλητα διχασθεί.

* Μας χρειάζονται, όμως, και οι 366 νύχτες. Το φως, ο ήλιος, η κίνηση, έχουν
τον τρόπο τους να κρύβουν την πραγματικότητα. Αντίθετα, το σκοτάδι, με όσα
λαμπιόνια, βατ, προβολείς να το διαπερνάς, εξακολουθεί να παραμένει
εσώκλειστο, εσωστρεφές, «μυστηριώδες», «ανεξερεύνητο». Έχουμε μάθει να μετράμε
τον πολιτισμό και την πρόοδό μας σύμφωνα με τους κανόνες της ημέρας. Αν
επιχειρήσουμε να διεισδύσουμε στην «κουλτούρα της νύχτας», τότε θα βρεθούμε ­
ενώπιος ενωπίω ­ με άλλους κανόνες και άλλη ηθική: ναρκωτικά, πορνεία,
προστασία, βία, έγκλημα, αυτοκτονία, μοναξιά. Άλλοι θεωρούν ότι αυτές οι
«κατα-στάσεις» είναι το τίμημα που πληρώνουμε ή καλύτερα το εξιλαστήριο θύμα
που προσφέρουμε, για να ζούμε οι υπόλοιποι καλά. Πολλοί ισχυρίζονται ότι αυτός
ο υπό-κοσμος ζει και τροφοδοτείται από τον (τάχα ηθικό) υπέρ-κοσμο. Όπως και
να το δούμε, τόσο «ο νόμος της ημέρας και της βοής» όσο «ο νόμος της νύχτας
και της σιωπής» δείχνουν πολύ λίγο σεβασμό στην ανθρώπινη αξία και αξιοπρέπεια.

* Έχει και η Ελλάδα μας ανάγκη από αυτά τα 366 μερόνυχτα. Για να χαράξει όρια
στην ασύνορη ισχύ των G8, για να καταστρώσει σχέδιο εθνικής επιβίωσης, για να
συζητήσει και να κατανοήσει «τι είναι αυτό που της συμβαίνει» (εκατομμύρια
μετανάστες ­ υπογεννητικότητα / Χρηματιστήριο – ανεργία / ζήτηση Παιδείας ­
άρνηση των μαθητών στο εκπαιδευτικό σύστημα, /υψηλοί ευρωπαϊκοί δείκτες ­
φτώχεια στην ελληνική περιφέρεια / σοσιαλισμός – στρώμα νεόπλουτων υπουργών
και λοιπών παραγόντων των συστήματος.

* Μ’ αυτά και μ’ αυτά τελειώνει το 1999 και ετοιμαζόμαστε γιορταστικά να
υποδεχθούμε το 2000. Το αν είμαστε και (πολιτισμικά, κοινωνικά, ανθρώπινα)
προετοιμασμένοι να διαβούμε τον άλλο αιώνα, ο καθείς ας το κρίνει με τα δικά
του κριτήρια και η Ανθρωπότητα με το ένα και μοναδικό: ακόμα κι αν θέλουμε να
πλάσουμε έναν άλλο κόσμο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή μας, θα πρέπει
προηγουμένως να έχουμε οι ίδιοι πλήρη και ξεκάθαρη γνώση για «την εικόνα μας»
και για τις επιπτώσεις της όποιας «καθομοίωσης». Έχουμε;

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.