Εργασιακά – ασφαλιστικά δικαιώματα των γυναικών

Τα εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα των γυναικών αλλά και πληροφορίες
για την απασχόλησή τους περιλαμβάνονται σε οδηγό που εξέδωσε το Κέντρο Ερευνών
για Θέματα Ισότητας (ΚΕΘΙ) με τίτλο «Γυναίκα, το δικαίωμά σου στην
απασχόληση». Επίσης το ΚΕΘΙ εξέδωσε και έναν ευρωπαϊκό οδηγό με θέμα «γυναίκες
σε αναζήτηση απασχόλησης» με πληροφορίες για την εξεύρεση εργασίας στη Γαλλία,
στην Ισπανία και την Ιταλία. Τα βασικά εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα
των γυναικών όπως αναλύονται στον οδηγό είναι τα εξής:

Κατ’ αρχάς, υπάρχει απαγόρευση διακρίσεων στην απασχόληση λόγω φύλου.

Προβλέπεται:

* ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας,

* ίδια δυνατότητα πρόσβασης στην απασχόληση, στην επαγγελματική εξέλιξη και
την επαγγελματική κατάρτιση για άνδρες και γυναίκες, και

* υποχρέωση για εφαρμογή των όρων της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης
Εργασίας και των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων από τον εργοδότη.

Σύμβαση εργασίας

Σύμβασης εργασίας είναι η συμφωνία, προφορική ή γραπτή, μεταξύ εργαζόμενης και
εργοδότη για το είδος της εργασίας, τον τόπο που θα παρέχεται αυτή, την
αμοιβή, τους όρους και τις ειδικές συμφωνίες τής μεταξύ τους συνεργασίας.

Είδη συμβάσεων

* Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου.

* Σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου.

* Σύμβαση εργασίας επί δοκιμή (μέχρι 2 μήνες).

* Σύμβαση έργου.

Ωράριο – νυκτερινή εργασία

* Συμβατικό ωράριο εργασίας:

40 ώρες εβδομαδιαίως για τις εργαζόμενες με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου.

* Επιτρέπεται η νυκτερινή εργασία ενήλικων γυναικών σε ορισμένες περιπτώσεις,
με καταβολή ημερομισθίου προσαυξημένου κατά 25%.

Ετήσια άδεια και επίδομα αδείας

Οι υπάλληλοι δικαιούνται ετήσια άδεια, μετά τη συμπλήρωση ενός (1) έτους
συνεχιζόμενης εργασίας στον ίδιο εργοδότη.

Υπάλληλοι ή εργατοτεχνίτριες σε επιχειρήσεις με 6ήμερη απασχόληση και συνεχή
υπηρεσία στον ίδιο εργοδότη, δικαιούνται:

* για 1 έτος απασχόλησης, 24 ημέρες αδείας

* για 2 έτη απασχόλησης, 25 ημέρες αδείας

* για 3 έτη και πάνω, 26 ημέρες αδείας.

Υπάλληλοι ή εργατοτεχνίτριες σε επιχειρήσεις με 5ήμερη απασχόληση και συνεχή
υπηρεσία στον ίδιο εργοδότη, δικαιούνται:

* για 1 έτος απασχόλησης, 20 ημέρες αδείας

* για 2 έτη απασχόλησης, 21 ημέρες αδείας

* για 3 έτη και πάνω, 22 ημέρες αδείας.

Για το έτος 1999, δικαιούνται αυξημένης αδείας:

* 30 ημερών οι εργαζόμενες με 6ήμερη εργασία

* 25 ημερών οι εργαζόμενες με 5ήμερη εργασία, εφόσον έχουν συμπληρώσει 12 έτη
υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη ή 14 χρόνια υπηρεσίας ή προϋπηρεσίας σε
οποιονδήποτε εργοδότη.

Ποιες είναι οι συνέπειες σε περίπτωση παραίτησής μου από την εργασία;

Η παραίτηση έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια του δικαιώματος για το επίδομα
ανεργίας και την καταβολή αποζημίωσης.

Σε περίπτωση που εξαναγκαστείς σε παραίτηση, πρέπει να ενημερώσεις τους
συναδέλφους σου, έτσι ώστε να έχεις μάρτυρες, αν αποφασίσεις να προσφύγεις στη
δικαιοσύνη. Μπορείς ακόμη να ενημερώσεις το συνδικαλιστικό σου σωματείο και να
καταγγείλεις τον εργοδότη σου στην Επιθεώρηση Εργασίας.

Πότε και πώς μπορεί να με απολύσει ο εργοδότης μου και τι αποζημίωση μού οφείλει;

* Σε περίπτωση απόλυσης χωρίς προειδοποίηση με γραπτή καταγγελία, ο εργοδότης
οφείλει τη νόμιμη αποζημίωση, που είναι ανάλογη με τα χρόνια υπηρεσίας.

* Σε περίπτωση απόλυσης με προειδοποίηση, καταβάλλεται το ήμισυ του ποσού της
νόμιμης αποζημίωσης.

* Δεν οφείλεται αποζημίωση για χρονικό διάστημα εργασίας κάτω των 2 μηνών, για
συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, για συμβάσεις ορισμένου έργου, για
περιπτώσεις οικειοθελούς αποχώρησης.

* Η απόλυση πρέπει να γίνει εγγράφως, να καταβληθεί η νόμιμη αποζημίωση, να
υπάρχει ασφάλιση στο ΙΚΑ και να γίνει αναγγελία εντός 8 ημερών στον ΟΑΕΔ. Σε
περίπτωση άκυρης απόλυσης, η εργαζόμενη έχει το δικαίωμα προσφυγής στο
δικαστήριο εντός 3 μηνών.

* Καταχρηστική είναι η απόλυση που αντίκειται στην καλή πίστη και τα χρηστά
ήθη ή στον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του δικαιώματος.

Το δικαίωμα του εργοδότη να απολύει δεν είναι απεριόριστο, υπόκειται στην
κρίση των δικαστηρίων.

Πώς μπορώ να πάρω επίδομα ανεργίας από τον ΟΑΕΔ;

* Το επίδομα ανεργίας του ΟΑΕΔ παρέχεται στις μισθωτούς, των οποίων
καταγγέλθηκε από τον εργοδότη ή έληξε η σύμβαση εργασίας και δεν βρίσκουν
απασχόληση ανάλογη με τα προσόντα τους.

* Απαιτείται πραγματοποίηση ορισμένου αριθμού ημερών εργασίας, εγγραφή της
άνεργης στον ΟΑΕΔ και αίτησή της για παροχή επιδόματος ανεργίας μέσα σε 60
ημέρες από τη λύση της σχέσης εργασίας.

* Ανάλογα με τον αριθμό των ημερών εργασίας, η διάρκεια της επιδότησης μπορεί
να φτάσει τους 12 μήνες.

Εργάζομαι με εξαρτημένη σχέση εργασίας ως μισθωτή. Θέλω να γνωρίζω
τα βασικά ασφαλιστικά μου δικαιώματα.

* Υποχρεωτική ασφάλιση από τον εργοδότη στο ΙΚΑ και ΤΕΑΜ από την πρώτη ημέρα εργασίας.

* Υποχρέωση καταβολής ενιαίας ασφαλιστικής εισφοράς εργοδότη και εργαζόμενης.

* Υποχρέωση του εργοδότη να καταβάλλει τις ασφαλιστικές εισφορές στο ΙΚΑ. Η
καθυστέρηση επιβαρύνεται με πρόσθετα τέλη και ποινικές κυρώσεις.

* Ασφαλιστικό βιβλιάριο ενσήμων.

* Βιβλιάριο υγείας ατομικό και οικογενειακό. Για την έκδοση του ατομικού
βιβλιαρίου, χρειάζονται επικολλημένα ένσημα 50 ημερών εργασίας, που
πραγματοποιήθηκε μέσα στον προηγούμενο χρόνο ή στο τελευταίο 15μηνο.

Ποιες είναι οι παροχές μου από το ΙΚΑ;

* Παροχές σε είδος, που περιλαμβάνουν την περίθαλψη ιατρική, φαρμακευτική,
οδοντιατρική, νοσοκομειακή, πρόσθετη κ.λπ.

* Παροχές σε χρήμα που περιλαμβάνουν τα διάφορα επιδόματα (ασθενείας,
ατυχήματος, μητρότητας κ.λπ.) και τις συντάξεις.

Πότε δικαιούμαι επίδομα ασθενείας;

Το επίδομα ασθενείας χορηγείται στις άμεσα ασφαλισμένες και στις εργαζόμενες
συνταξιούχους, όταν διαπιστώνεται προσωρινή ανικανότητα για εργασία (4 ημέρες
και πάνω) από τους γιατρούς του ΙΚΑ.

* Ο γιατρός του ΙΚΑ μπορεί να γνωματεύσει ανικανότητα για εργασία μέχρι 15
ημέρες τον χρόνο. Πάνω από 15 ημέρες, χορηγείται γνωμάτευση από την
Υγειονομική Επιτροπή.

* Για να λάβει η ασφαλισμένη το επίδομα ασθενείας πρέπει να έχει
πραγματοποιήσει 100 ημέρες εργασίας κατά το προηγούμενο της ασθένειας
ημερολογιακό έτος ή κατά το προηγούμενο 15μηνο (στην περίπτωση αυτή δεν
υπολογίζονται οι ημέρες εργασίας του τελευταίου τριμήνου).

Τι δικαιούμαι σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος;

* Επιδότηση από το ΙΚΑ για τις ημέρες ανικανότητας προς εργασία.

* Πλήρη ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή κάλυψη.

* Σύνταξη λόγω αναπηρίας.

*Αποζημίωση από τον εργοδότη για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη για δόλο, αμέλεια
ή παράβαση των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας.

Ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να διασφαλίζει την υγιεινή και ασφάλεια των
εργαζομένων, σύμφωνα με τον νόμο και τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Πότε δικαιούμαι το επίδομα ατυχήματος;

Αν η ανικανότητα προς εργασία οφείλεται σε βλάβη που προήλθε από εργατικό
ατύχημα. Για την επιδότηση είναι αρκετό να είσαι ασφαλισμένη κατά την ημέρα
του ατυχήματος.

* Αν η ανικανότητα προήλθε από ατύχημα εκτός εργασίας, για την επιδότηση
απαιτούνται οι μισές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την επιδότηση από κοινή
ασθένεια, δηλαδή 50 ημέρες εργασίας.

* Η αναγγελία του ατυχήματος πρέπει να γίνει μέσα σε 5 εργάσιμες ημέρες.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να συνταξιοδοτηθώ από το ΙΚΑ;

Για πλήρη σύνταξη γήρατος γυναικών απαιτούνται:

* 4.500 ημέρες ασφάλισης – ηλικία 60 ετών.

* 10.000 ημέρες ασφάλισης – ηλικία 57 ετών.

* Για τις ασφαλισμένες που συμπληρώνουν μέχρι 31/12/91 το 58ο έτος της ηλικίας
τους (γεννημένες μέχρι 31/12/1933), απαιτούνται 4.050 ημέρες εργασίας.

Για μειωμένη σύνταξη γήρατος γυναικών απαιτούνται:

* 4.500 ημέρες ασφάλισης – ηλικία 55 ετών.

* 10.000 ημέρες ασφάλισης – ηλικία 55 ετών.

* Βασική προϋπόθεση είναι την τελευταία 5ετία να έχουν πραγματοποιήσει 100
ημέρες εργασίας κατά έτος.

Πλήρης σύνταξη γήρατος γυναικών με τις διατάξεις της 35ετίας:

* 10.000 ημέρες εργασίας – ηλικία 58 ετών.

Μειωμένη σύνταξη γήρατος γυναικών με τις διατάξεις της 35ετίας:

* 10.500 ημέρες εργασίας, από τις οποίες 7.500 σε βαρέα και ανθυγιεινά
επαγγέλματα – ηλικία 56 ετών.

Σύνταξη γήρατος σε μητέρες με ανήλικα τέκνα:

* για πλήρη σύνταξη:

5.500 ημέρες ασφάλισης – ηλικία 55 ετών.

* για μειωμένη σύνταξη:

5.500 ημέρες ασφάλισης ­ ηλικία 50 ετών.

* Προϋποθέσεις:

Να έχουν ένα τουλάχιστον ανήλικο παιδί, φυσικό ή θετό, ή παιδί οποιασδήποτε
ηλικίας ανίκανο για εργασία.

* Για τη χορήγηση μειωμένης σύνταξης σε μητέρες ανηλίκων, δεν χρειάζεται η
πραγματοποίηση 100 ημερών εργασίας την τελευταία 5ετία.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, για τη χορήγηση της σύνταξης οι δικαιούχοι
δεν πρέπει να παίρνουν άλλη σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας από το Δημόσιο, από
Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) ή άλλο ασφαλιστικό οργανισμό κύριας
ασφάλισης (εκτός του ΟΓΑ).

Ευρωπαϊκό Δίκαιο

Τι ισχύει στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ισότητα των δύο φύλων;

* Ίσα δικαιώματα και ίσες ευκαιρίες για τους άνδρες και τις γυναίκες.

* Ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας.

* Ίση αμοιβή για ίση εργασία.

* Ίση μεταχείριση στον χώρο εργασίας, χωρίς διακρίσεις στην πρόσβαση στην
απασχόληση, στην εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, στις προαγωγές και
στις συνθήκες εργασίας.

* Πρωτοβουλίες θετικής δράσης για τις γυναίκες με το πρόγραμμα NOW.

* Ίση μεταχείριση στην κοινωνική ασφάλιση, ίσες ασφαλιστικές εισφορές και παροχές.