Ναι ή όχι στις διαφημίσεις με στόχο τα παιδιά;

Παιδιά και διαφημίσεις. Οι αυστηροί έλεγχοι που γίνονται στη Σουηδία θα επεκταθούν και στην υπόλοιπη Ευρώπη;

Είναι νωρίς το απόγευμα στο σπίτι των Λόρενζον στην Κεντρική Στοκχόλμη. Τα
παιδιά τους, η Κάιζα, 8 χρόνων, η Νάιμα, τριών και ο Αξέλ, πέντε, είναι
φανατικοί τηλεθεατές. Όμως, όπως υπαγορεύει ο σουηδικός νόμος, δεν μπορούν να
παρακολουθήσουν διαφημίσεις παιχνιδιών, τροφίμων και ποτών που απευθύνονται σε
παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών. Οι γονείς τους, Μαρίτα και Λιφ, υποστηρίζουν
τη σχετική νομοθεσία, η οποία, όπως λένε, στοχεύει στην προστασία των ευάλωτων
παιδιών τους. «Μ’ αυτόν τον τρόπο τα παιδιά μου εκτίθενται λιγότερο στον
εμπορικό κόσμο», λέει ο κ. Λόρενζον και προσθέτει: «Ζούμε σε έναν εμπορικό
κόσμο, πράγματι. Κάποια ημέρα θα εκτεθούν ιδιαίτερα σε αυτόν. Δεν είναι ανάγκη
όμως να συμβεί αυτό στο σαλόνι του σπιτιού μας».

Η Σουηδία αναλαμβάνει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα χρόνο και η
κυβέρνηση της χώρας σκοπεύει να ασκήσει πιέσεις ώστε οι αυστηροί έλεγχοι που
έχουν επιβληθεί εντός των συνόρων της να επεκταθούν στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Όμως ακόμη και στη Σουηδία παραμένει αναπάντητο το ερώτημα αν η απαγόρευση ­
που εισήχθη το 1991 ­ είναι προς το μακροπρόθεσμο όφελος των παιδιών που
κάποια ημέρα θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα της εμπορευματοποίησης.

Όπως θα περίμενε κανείς, η βιομηχανία παιχνιδιών είναι κατηγορηματικά αντίθετη
σ’ αυτά τα μέτρα, καθώς η σουηδική κυβέρνηση κάνει τη δική της εκστρατεία για
να μας πείσει όλους στην Ευρώπη πως η επιλογή των Λόρενζον ­ να μη
μεταδίδονται από την τηλεόρασή τους διαφημίσεις που απευθύνονται στα παιδιά ­
είναι ο ορθότερη. Ο Πιρ Σπαρ, έμπορος λιανικής πώλησης παιχνιδιών και
ιδιοκτήτης αλυσίδας καταστημάτων, υποστηρίζει ότι οι γονείς και τα παιδιά δεν
θα πρέπει να αποφεύγουν την πραγματικότητα: «Είναι ο τρόπος που ζεις και το
παράδειγμα που δίνεις στα παιδιά σου. Δεν χρειάζεται να αγοράζεις όλα όσα
βλέπεις. Δεν χρειάζεται να έχεις τα πάντα».

Οι διαφημιστές παιχνιδιών τονίζουν ότι η εμπορική τηλεόραση θα πληγεί, αν οι
τηλεοπτικοί σταθμοί χάσουν το οικονομικό αντίτιμο της διαφήμισης. Πράγματι,
μεγάλες εταιρείες και ανώτατα στελέχη των τηλεοπτικών σταθμών έχουν
προειδοποιήσει ότι η απαγόρευση των διαφημίσεων που απευθύνονται στα παιδιά θα
αποβεί εις βάρος της ποιότητας των εκπομπών. Η σουηδική κυβέρνηση όμως
παραμένει αμετακίνητη.

Η υπουργός Πολιτισμού Μαρίτα Ούλβσκογκ, που είναι και μητέρα ενός μικρού
παιδιού, είναι απόλυτη: «Προσπαθούν να φτάσουν στο πορτοφόλι μου μέσω του
τετράχρονου παιδιού μου και δεν θέλω να τους επιτραπεί κάτι τέτοιο». Από το
ίδιο στρατόπεδο, οι επικριτές της προβολής διαφημίσεων για παιδιά προσθέτουν
ότι το αποτέλεσμα μέχρι τώρα ήταν να δημιουργηθεί μια γενιά «υλιστικών
παιδιών» που έχουν ως προτεραιότητα στη ζωή τους την απόκτηση υλικών αγαθών.
Θερμός υποστηρικτής αυτής της άποψης, μεταξύ άλλων, αποδείχθηκε η διευθύντρια
σχολείου Ροζάν Μασγκρέιβ, η οποία, σε πρόσφατο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε
στο Λονδίνο για τις τηλεοπτικές διαφημίσεις που απευθύνονται σε κοινό κάτω των
18 ετών, τόνισε ότι «είναι ανάγκη να διασφαλιστούν οι ευκαιρίες των παιδιών να
αναπτύξουν τρόπο σκέψης που στηρίζεται σε ηθικές και πνευματικές εμπειρίες»
και απευθυνόμενη στους γονείς τους κάλεσε να προσπαθήσουν περισσότερο για να
προστατεύσουν τα παιδιά τους από τις πιέσεις της αγοράς.

Έτσι, αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να τεθούν προ του
διλήμματος: υπέρ ή κατά των τηλεοπτικών διαφημίσεων που στοχεύουν νεαρές
ηλικίες, (στην Ελλάδα υπάρχει απαγόρευση μετάδοσης τηλεοπτικών διαφημίσεων για
παιχνίδια στη διάρκεια της ημέρας).

Στις ΗΠΑ διαφημίζουν και όπλα

Στις Ηνωμένες Πολιτείες μια φιγούρα καρτούν, ο Έντι ο Αετός, έχει ήδη κάνει
την εμφάνισή του σε περιοδικά διαφημίζοντας όχι πλαστικά παιχνίδια αλλά όπλα.
Η Εθνική Ένωση Τυφεκιοφόρων, έργο της οποίας είναι ο περίφημος Έντι, τονίζει
ότι στόχος αυτών των διαφημίσεων είναι να μιλήσει στα παιδιά για την ασφάλεια
των όπλων και όχι για τη «γοητεία» που τα περιβάλλει στα μάτια των οπαδών
τους. Ωστόσο, με πρόσφατα τα συνεχή παραδείγματα ανήλικων ενόπλων στις
Ηνωμένες Πολιτείες που γίνονται δολοφόνοι, υπάρχουν κάποιοι που
διαμαρτύρονται, τονίζοντας ότι στόχος της διαφημιστικής καμπάνιας της Ένωσης
Τυφεκιοφόρων δεν είναι η προστασία των παιδιών, αλλά η στράτευσή τους στους
κόλπους της. Έρευνες που διεξήχθησαν πρόσφατα έδειξαν ότι η επόμενη γενιά των
νέων Αμερικανών έχει ήδη γίνει ειδική στα όπλα. Στις κεντρικές φυλακές στην
περιοχή της Ουάσιγκτον, ο δρ Τζον Μέι ζήτησε από τους κρατουμένους να
αναγνωρίσουν εννέα «δημοφιλή» μοντέλα όπλων. Ήταν απρόσμενο, αλλά οι πιο
μικροί ηλικιακά κρατούμενοι (από 15 ως 24 ετών) ήταν πρώτοι και με διαφορά
στην αναγνώριση και τις γνώσεις από τα φονικά αντικείμενα. «Αντιλήφθηκαν
αμέσως την ταυτότητα των όπλων και άρχισαν να αντιδικούν μεταξύ τους αναφορικά
με το ποιο είναι το ταχύτερο και το πιο εύχρηστο», είπε ο κ. Μέι.

Η Εθνική Ένωση Τυφεκιοφόρων (NRA) είναι ο πιο φανατικός υποστηρικτής της
Δεύτερης Τροποποίησης του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών, που καλεί στη
συγκρότηση μιας «καλά οργανωμένης πολιτοφυλακής» και συστήνει ότι «το δικαίωμα
των ατόμων να έχουν και να φέρουν όπλα, δεν θα πρέπει να παραβιαστεί».
Άνθρωποι του πνευματικού κόσμου αντιτάσσουν ότι η τροποποίηση εμπεριείχε την
έννοια της ασφαλιστικής δικλίδας ενάντια σε ξένες επιβουλές. Αποτελούμενη από
3,5 εκατομμύρια μέλη και ηγετικό στέλεχος τον διάσημο ηθοποιό του Χόλιγουντ,
Τσάρλτον Ίστον, η NRA σχηματίζει μια ισχυρή μερίδα εκλογέων που με το όπλο των
χρηματοδοτήσεων επηρεάζει πολιτικούς κύκλους, που φτάνουν μέχρι τα ανώτατα
νομοθετικά σώματα.