ΔΡΟΜΟΙ

Τα Χριστούγεννα…

… στη Νέα Υόρκη είναι μια ωραία και κάπως παράξενη εμπειρία. Όπως σχεδόν όλα
τα άλλα στην Αμερική ­ εκτός από το τοπίο και τους Ινδιάνους ­ είναι μια
γιορτή εισαγωγής. Οι Πουριτανοί της Νέας Αγγλίας και οι Ολλανδοί έποικοι του
Νέου Αμστελόδαμου δεν είχαν καμιά όρεξη για τέτοιες γιορτές, που τις θεωρούσαν
είτε παγανιστικό είτε παπικό «δάκτυλο» στο χριστιανικό ημερολόγιο. Μόλις το
1823, ο κληρικός και καθηγητής Κλέμεντ Κλαρκ Μουρ καθιέρωσε τα Χριστούγεννα ως
αμερικανική γιορτή με ένα ποίημά του, την «Επίσκεψη του Άη Βασίλη». Αυτός ο
χοντρός και αστείος άγιος είναι το σύμβολο της χριστουγεννιάτικης αγοραστικής
μανίας, που φτάνει στην κορύφωσή της στο Μανχάταν.

Η σύγχρονη…

… Νέα Υόρκη είναι τόσο πολυεθνοτική και μεταχριστιανική, λέει ο Αμερικανός
συγγραφέας Τζον Απντάικ, που περισσότερο θα της ταίριαζε η λατρεία του Μαμμωνά
και του Διονύσου παρά του θείου βρέφους. Άλλωστε, οι καθαρά χριστιανικές
νύξεις στους γιορταστικούς στολισμούς είναι σήμερα πολύ σπάνιες. Πάει ο καιρός
που οι Εβραίοι έμποροι του Μπλουμινγκντέιλς και του Στερνς έφτιαχναν φάτνες
και βοσκούς και μάγους με τα δώρα για να τα βάλουν στη μέση στις βιτρίνες
τους. Οι οκτώ μέρες της Χανούκα μπερδεύτηκαν με το σκανδιναβικό
χριστουγεννιάτικο έλατο και με τις καμήλες των μάγων και με τον Τάινι Τιμ σε
μια ενιαία γιορτή.

Μαύροι…

… Άη Βασίληδες με άσπρα γένια και μουστάκια ξεπροβάλλουν σε κάθε γωνιά στους
δρόμους της πόλης με τους περισσότερους Αφρικανούς ­ δεν έχει σημασία πόσοι
από αυτούς είναι μουσουλμάνοι. Σε μια εποχή που εξασθενίζει η χριστιανική
ορθοδοξία, τα δόγματα της πολιτικής ορθότητας και της πολυεθνικότητας
επιβάλλονται παντού, διαπιστώνει ο Απντάικ. Η καρδιά της χριστουγεννιάτικης
Νέας Υόρκης χτυπάει μπροστά στο κτίριο της RCA, στο Ροκφέλερ Σέντερ, όπου οι
παγοδρόμοι στριφογυρίζουν μαζί με το χιόνι μπροστά στη μορφή ενός οριζόντιου
Προμηθέα. Στη ράχη του, πάνω από το κομψό «αρ ντεκό» κεφάλι του, στήνεται κάθε
Δεκέμβρη το γιγάντιο χριστουγεννιάτικο δέντρο που με τα λαμπιόνια του δίνει το
σύνθημα να αρχίσουν οι γιορτές στη μητρόπολη. Ένα τετράγωνο ανατολικά, πέρα
από την Πέμπτη Λεωφόρο, ο καθεδρικός ναός του Αγίου Πατρικίου, μια από τις
λίγες παραδοσιακές εκκλησίες που αντέχουν στην περιβάλλουσα αρχιτεκτονική,
προσφέρεται για πιο εσωτερικούς εορτασμούς.

Εκεί κοντά…

… έχουν το βασίλειό τους τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης: το Ασοσιέιτεντ Πρες και
η Τάιμ Γουόρνερ. Σε ένα κόσμο που διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο από τις
εικόνες που ακτινοβολεί η τηλεόραση, τα Χριστούγεννα μοιάζουν πιο πολύ με μια
γιγάντια διαφήμιση, που επιβάλλεται σταθερά και ανελέητα στους θεατές, όπως
κάθε άλλη διαφήμιση που κοιμίζει το μυαλό μιας εμπορευματικής κοινωνίας. Παρ’
όλα αυτά, ο Τζον Απντάικ ομολογεί πως ποτέ δεν φεύγει παραπονεμένος από τη Νέα
Υόρκη. Υπάρχει κάτι στα Χριστούγεννα εκεί που δεν το βρίσκει κανείς αλλού. Η
γιορτινή παραζάλη ταιριάζει σε μια παραζαλισμένη πόλη, κάνει πιο γρήγορους
τους ρυθμούς. Η πλημμυρίδα από τα νυχτερινά φωτάκια του νησιού κάνουν ολόκληρο
το Μανχάταν να μοιάζει με ένα πελώριο αστραφτερό στολίδι, με μια επιδεικτική υπερβολή.