ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο σεξισμός στον Τύπο

Δύο από τους συγγραφείς: η Βιρζινί Μπαρέ και η Νατασά Ανρύ

Το 17% των ανδρών διαβάζουν τακτικά εφημερίδα εθνικής εμβέλειας, έναντι μόνο
9% των γυναικών. Προκειμένου για τοπικές εφημερίδες, τα αντίστοιχα ποσοστά
είναι 41% και 35%. Οι γυναίκες, που αποτελούν το 51,34% του πληθυσμού,
μειοψηφούν και σε ό,τι αφορά την ανάγνωση εβδομαδιαίων πολιτικών εντύπων. Όταν
πρόκειται όμως για βιβλία ή γυναικεία περιοδικά, είναι φανατικότερες
αναγνώστριες από τους άνδρες.

Τα παραπάνω στοιχεία αφορούν τη Γαλλία και δημιουργούν ένα προφανές ερώτημα:
πώς εξηγείται αυτή η αναντιστοιχία; Είναι γεγονός, βέβαια, ότι οι γυναίκες
έχουν λιγότερο ελεύθερο χρόνο από τους άνδρες. Και τότε γιατί διαβάζουν πιο
πολλά βιβλία; Ίσως επειδή προτιμούν να διαβάζουν το βράδυ, στο κρεβάτι, και οι
εφημερίδες δεν είναι βολικές, έχουν μελάνι και λερώνουν τα χέρια. Υπάρχει
επίσης μια οικονομική διάσταση: η εφημερίδα κοστίζει 7 φράγκα την ημέρα, ενώ
ένα γυναικείο περιοδικό το πολύ 10 φράγκα την εβδομάδα. Δεν μπορεί, όμως, θα
υπάρχει και κάποιος άλλος λόγος, πιο βαθύς, πιο ουσιαστικός.

Τέσσερις Γαλλίδες δημοσιογράφοι (οι Βιρζινί Μπαρέ, Συλβί Ντεμπρά, Νατασά Ανρύ
και Μονίκ Τρανκάρ) ανακάλυψαν αυτόν τον λόγο και τον παρουσιάζουν σ’ ένα πολύ
ενδιαφέρον βιβλίο τους με τίτλο «Πέστε το με γυναίκες. Ο καθημερινός σεξισμός
στα μέσα ενημέρωσης» (εκδ. CFD). Οι αναγνώστριες δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό
τους στις γαλλικές εφημερίδες, λένε σε συνέντευξή τους στη «Λιμπερασιόν». Σ’
ένα ρεπορτάζ για την εκπαίδευση, ερωτώνται μόνο οι άνδρες. Στις μικρές
αγγελίες για θέσεις εργασίας, απεικονίζονται πάντα άνδρες. Ο δημοσιογράφος που
καλύπτει ένα κοινωνικό θέμα ζητά κατά κανόνα τη γνώμη των ανδρών, κι ας είναι
οι μισθωτές περισσότερες από τους μισθωτούς. Όταν εν τέλει ερωτάται μια
γυναίκα, είναι συνήθως «ανώνυμη» και ακόμη συνηθέστερα θύμα. Όσο για το
επάγγελμά τους, σπανίως αναφέρεται.

Μια στατιστική ανάλυση των συγγραφέων σε πέντε εφημερίδες, ένα ραδιοφωνικό
σταθμό κι ένα τηλεοπτικό κανάλι έδειξε ότι οι γυναίκες αντιστοιχούν στο 17,25%
των ατόμων που αναφέρονται από τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης. Οι δυσκολίες της
γλώσσας κάνουν τις γυναίκες ακόμη πιο αόρατες. Χρειάστηκε, για παράδειγμα,
πολύς καιρός για να δημοσιευτεί σε μια εφημερίδα η λέξη «υπουργός» με θηλυκό
άρθρο («la ministre», η αντίστοιχη λέξη στα ελληνικά θα ήταν «υπουργίνα»). Σε
σχέση με την κοινή γνώμη, τα μέσα ενημέρωσης όχι μόνο δεν προηγούνται, αλλά υπολείπονται.

Οι τέσσερις γυναίκες τοποθετούν το σημείο καμπής στην εισβολή του Ιράκ στο
Κουβέιτ, το 1990. Καθώς η σύγκρουση αυτή ξέσπασε τον Αύγουστο, πολλοί άνδρες
δημοσιογράφοι ήταν σε διακοπές. Οι εφημερίδες και τα κανάλια έστειλαν έτσι
στην περιοχή γυναίκες. Κι εκείνες ασχολήθηκαν λιγότερο με τα όπλα, και
περισσότερο με την ανθρώπινη διάσταση του πολέμου. Το γεγονός αυτό δεν
ανέτρεψε όμως την ανισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα ακόμη και σ’ αυτόν τον τομέα:
αν και οι γυναίκες δημοσιογράφοι αποτελούν το 38% του συνόλου, η αναλογία τους
σε αρχισυντακτικές θέσεις είναι πολύ μικρότερη. Και οι μισθοί τους είναι πάντα
χαμηλότεροι από εκείνους των ανδρών.