ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δι-φέσι-ον

Δεν τρέφομαι με τις ψυχροπολεμικές ή θερμοσυγκυριακές πολώσεις. Δεν πιστεύω
στη διπλωματία και στην αποτελεσματικότητα των διαφόρων λεκτικών veto. Δεν
διακηρύσσω ότι η χώρα μου έχει προαιώνιους, αμετανόητους, βάρβαρους εχθρούς.

Αν και προγραμμένος

υπήρξε στοιχείο ακύρωσης

της ­ κατευθυνόμενης ­ Ιστορίας

Δ. Κοσμόπουλος, Στοιχείο ακύρωσης της Ιστορίας

Δεν είμαι όμως ούτε αόμματος ούτε αφελής. Γνωρίζω πολύ καλά ότι τόσο σε
διεθνές όσο και σε διακρατικό επίπεδο η ισορροπία δυνάμεων δεν στηρίζεται ούτε
στις διαπροσωπικές δημόσιες σχέσεις των αρμοδίων υπουργών (με τους ομολόγους
τους άλλων χωρών) ούτε σε δηλώσεις ή κείμενα εύπλαστης διατύπωσης και
αμφίστομης ερμηνείας. Η ουσία της εξωτερικής πολιτικής και η ισχύς του κράτους
προσδιορίζονται από τις εξής παραμέτρους: πρώτον, ότι είναι «εξωτερική», με
την έννοια ότι αφορά τρίτους και δεν αναλίσκεται σε εσωτερικής κατανάλωσης
παιχνίδια. Δεύτερον, ότι είναι «πολιτική» με την έννοια ότι συνδυάζει βάθος
ανάλυσης και μήκος χρόνου, δεν ασκείται δηλαδή με βάση εμπνεύσεις της στιγμής
και συμμαχίες χωρίς μέλλον.

Τρίτον, ότι υποστηρίζεται από «ισχύ», με την έννοια ότι πίσω από κάθε απόφαση
βρίσκεται ορθά διατεταγμένη μια σύγχρονη στρατιωτική δύναμη και πλάι σε κάθε
απόφαση στέκεται σταθερά αμετακίνητη η ψυχική ενότητα του έθνους. Τέταρτον,
ότι υπάρχει «κράτος», με την έννοια πως οι προϋποθέσεις, οι συνέπειες αλλά και
οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι θα γίνουν αντικείμενο καθημερινής δια-χείρισης από τη
Δημόσια Διοίκηση, τους θεσμούς, την κυβέρνηση. Είναι πολύ δύσκολο να διαγνώσει
κανείς εάν οι αποφάσεις των «15» στο Ελσίνκι θα είναι θετικές για το μέλλον
της Ελλάδας (εξ ίσου ή περισσότερο απ’ ό,τι θα είναι θετικές στη γείτονα χώρα).

Νομίζω ότι όλα πλέον εξαρτώνται από το follow up που θα κάνει η χώρα μας. Και
το κρίσιμο ερώτημα σ’ αυτή την πρώτη φάση της αποβετοποίησης της εξωτερικής
μας πολιτικής είναι: διαθέτουμε πράγματι τα παραπάνω τέσσερα στοιχεία
(«εξωτερική» – «πολιτική» – «ισχύ» – «κράτος»), έχουμε με άλλα λόγια σχέδιο
εθνικής επιβίωσης και μηχανισμούς αποκατάστασης του πληγέντος κύρους ή απλώς
«ελπίζουμε», «ευχόμαστε», «επαφιέμεθα στη διεθνή κοινότητα»;

Τίποτα από όσα συμβαίνουν σήμερα στην ελληνική πολιτική σκηνή δεν προδικάζει
συζήτηση επί της ουσίας. Οι ευρωπαϊστές όλων των κομμάτων θα δείχνουν
συγκρατημένη αισιοδοξία, οι εμφορούμενοι από το σύνδρομο των συνεχών απωλειών
του Ελληνισμού θα ανακαλύπτουν «κερκόπορτες», οι αριστεροδιεθνιστές
διανοούμενοι θα χειροκροτούν εκ των προτέρων την (προσδοκώμενη) φιλία των
λαών, ενώ ­ αν δούμε τα πράγματα καθέτως ­ όλοι θα προσπαθήσουν να
διασφαλίσουν κάποιο μικροκομματικό κέρδος για τις εκλογές του Μάρτη του 2000.

Πουθενά ομοψυχία, πουθενά μεγαλοψυχία. Ενώ υπάρχει κίνδυνος το Συμβούλιο
Απόδημου Ελληνισμού να μετατραπεί σε μοχλό φιλοαμερικανικής (και όχι αμιγώς
εθνικής) λομπίστικης παρέμβασης, ενώ το ελληνικό υπουργείο των Εξωτερικών
«αυτονομείται» σε σχέση με τον σχεδιασμό και τη δράση των άλλων υπουργείων,
ενώ η παγκοσμιοποίηση προετοιμάζει τη μετεξέλιξη των κρατών σε «flat
επενδυτικά χωριά» (και την ιστορία κάθε χώρας σε glocal story), ενώ όλα τούτα
κινούνται με άπιαστες ταχύτητες, στη χώρα μας αρχίσαμε να μετράμε κουκιά.
Κανείς δεν ρισκάρει το πρώτο βήμα υπέρβασης του παλαιοκομματικού κλίματος.
Ούτε η κυβέρνηση ενδιαφέρεται να πετύχει κοινωνική συναίνεση (βαυκαλιζόμενη με
την εξουσία των νόμων και των διαταγμάτων). Ούτε η μείζων αντιπολίτευση
αναδιπλώνεται στο θέμα της εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας (ώστε να έχει η
χώρα «ήσυχο το κεφάλι της» και χρόνο για να σκεφθεί) ούτε η ελάσσων
αντιπολίτευση απεγκλωβίζεται από το ιδεολόγημα «οι λαοί είναι καλοί, οι
κυβερνήσεις φταίνε».

Επειδή η ελληνική ιστορία βρίθει «επιτυχιών» που απέτυχαν να προσφέρουν
οτιδήποτε στη χώρα και στους πολίτες της, επειδή απέναντί μας έχουμε το
Διβάνιον (και όχι την AGB και τις δημοσκοπήσεις), επειδή η Ίμβρος, η Τένεδος
και η Κύπρος ακόμα περιμένουν να εφαρμοσθούν οι διεθνείς συνθήκες και οι
αποφάσεις του ΟΗΕ, γι’ αυτούς και για άλλους χίλιους παρόμοιους λόγους θεωρώ
ότι είναι χρέος όλων των Ελλήνων (κάτι σαν το 1-1-4) να είναι έτοιμοι να
ακυρώσουν «την κατευθυνόμενη ιστορία» όποια στιγμή, όποιος αρχηγός, όποια
πλανητική δύναμη επιχειρήσουν να φορέσουν «φέσι» στις (ανανεωμένες;) εθνικές
μας ελπίδες.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.