Πλανήτης γερόντων η Γη τον αιώνα που έρχεται

Δύο επιπλέον δεκαετίες ζωής κέρδισε ο άνθρωπος μέσα στον εικοστό αιώνα,
κατακτώντας ρεκόρ μακροζωίας σε σχέση με τους προγόνους του. Το μιλένιουμ
βρίσκει τους Ιάπωνες και τους Ισλανδούς να είναι οι μακροβιότεροι λαοί της
υφηλίου, με μέσο προσδόκιμο επιβιώσεως τα 78-79 χρόνια. Και οι ειδικοί
αναρωτιούνται σε άρθρα τους στα επιστημονικά περιοδικά εν όψει της νέας
χιλιετίας: «Πόσο πολλοί, πόσο γέροι, πόσο σύντομα;»

Το 1998 ­ σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ­ 66 εκατομμύρια
άτομα σε όλο τον πλανήτη είχαν ηλικία μεγαλύτερη των 80 χρόνων. Ο αριθμός
αυτός αναμένεται να αυξηθεί κατά 6 φορές το 2050 και να φθάσει τα 370
εκατομμύρια άτομα. Το ποσοστό των ηλικιωμένων ανθρώπων είναι σήμερα μεγαλύτερο
στη Βόρεια Ευρώπη (3,9%) και ακολουθούν η Δυτική Ευρώπη (3,7%) και η Νότια
Ευρώπη (3,2%). Τα μικρότερα ποσοστά ηλικιωμένων στον πληθυσμό ανευρίσκονται
στην Αφρική, στην Πολυνησία και στη Μικρονησία.

Πάνω από το 10%

Το 2050, 14 χώρες ­ μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα ­ αναμένεται να έχουν
αναλογία ηλικιωμένων κατοίκων μεγαλύτερη από το 10% του πληθυσμού τους: Η
Ιταλία, η Ισπανία, η Ελβετία, το Χονγκ Κονγκ, η Κίνα, η Ελλάδα, η Ιαπωνία, η
Αυστρία, η Σιγκαπούρη, η Γερμανία, η Ολλανδία, το Μακάου, η Σουηδία και Βέλγιο.

Οι άνθρωποι που γιορτάζουν τα εκατοστά τους γενέθλια τραβούσαν πάντα το
ενδιαφέρον των άλλων ανθρώπων.

Το 1998, υπήρχαν 135.000 άνθρωποι άνω των 100 χρόνων σε όλο τον κόσμο, ενώ το
2050 θα είναι 2.200.000. Η Ιαπωνία θα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό αιωνόβιων
στον κόσμο το 2050, με 2,6 ανά 1.000 άτομα στον πληθυσμό της. Θα ακολουθείται
από τη Σιγκαπούρη, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία και την Ιταλία.

Ζουν περισσότερο

Η γυναικοκρατία στις μεγάλες ηλικίες είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε
όλο τον κόσμο, επειδή οι γυναίκες επιζούν περισσότερο από τους άνδρες στη
συντριπτική πλειονότητα των χωρών. Σήμερα, αντιστοιχούν 181 γυναίκες
ογδοντάρες σε κάθε 100 άνδρες της ίδιας ηλικίας, 287 ενενηντάρες σε κάθε 100
άνδρες ίδιας ηλικίας και 386 γυναίκες 100 Μαΐων και άνω ανά 100 συνομήλικους άνδρες.

Οι ειδικοί προβλέπουν ότι με τη συνεχιζόμενη πτώση της γεννητικότητας και την
αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, ο πληθυσμός της Γης θα γερνάει πολύ
γρηγορότερα στο ερχόμενο μισό του 21ου αιώνα απ΄ όσο στον αιώνα που σβήνει. Η
μέση ηλικία των πληθυσμών αυξήθηκε από 23,5 χρόνια το 1950 σε 26,1 το 1998. Το
2050, η μέση ηλικία των πληθυσμών αναμένεται να φθάσει τα 37,8 χρόνια.

Πιο γερασμένη η Ευρώπη, αναμένεται να έχει μέση ηλικία τα 47,4 χρόνια και θα
ακολουθεί η Βόρεια Αμερική με 42,1 χρόνια, η Ασία και η Ωκεανία με 39,3
χρόνια, η Λατινική Αμερική με 37,8 χρόνια και η Αφρική με 30,7 χρόνια. Το 2050
η πιο γερασμένη χώρα αναμένεται να «ανακηρυχθεί» η Ισπανία, ακολουθούμενη από
κοντά από την Ιταλία. Η Αφρική θα είναι το 2050, όπως και σήμερα, η ήπειρος με
τον νεώτερο πληθυσμό.

Συνεχής μείωση της θνησιμότητας των Ελλήνων

Ένα έως τέσσερα χρόνια επιπλέον ζωής ανά δεκαετία κέρδιζαν οι Έλληνες και
οι Ελληνίδες μέσα στον 20ό αιώνα. Συνεχής ήταν η μείωση της θνησιμότητας μέσα
στον τελευταίο αιώνα, ενώ ακόμα πιο θεαματική ήταν η πτώση της βρεφικής και
παιδικής θνησιμότητας.

Όπως δείχνει αδημοσίευτη μελέτη του Τμήματος Οικονομίας της Υγείας στη Νομική
Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (αναπληρωτής καθηγητής κ. Ι. Υφαντόπουλος), οι
Έλληνες ζουν σήμερα 76 χρόνια κατά μέσο και οι Ελληνίδες 81,4 χρόνια, έναντι
45 και 47 χρόνια αντίστοιχα το 1928.

Άλλη μελέτη της επίκουρου καθηγήτριας Υγιεινής και Επιδημιολογίας του
Πανεπιστημίου Αθηνών κυρίας Π. Λάγιου δείχνει ότι η προτυποποιημένη
θνησιμότητα από όλες τις αιτίες και για όλες τις ηλικίες μειώθηκε στην Ελλάδα
από 880 περίπου θανάτους ανά 100.000 πληθυσμού το 1970 σε λιγότερους από 700
θανάτους το 1997. Παρατηρώντας τη θνησιμότητα ξεχωριστά για άνδρες και
γυναίκες, διαπιστώνει κανείς ότι η ανδρική θνησιμότητα μειώθηκε από 1.000
περίπου θανάτους ανά 100.000 πληθυσμού το 1970 σε 820 περίπου θανάτους σήμερα.
Η θνησιμότητα των γυναικών στη χώρα μας μειώθηκε από 760 θανάτους ανά 100.000
πληθυσμού 1970.

Ακόμα μεγαλύτερη πτωτική τάση στη γενική θνησιμότητα παρουσιάζουν και άλλες
χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπως η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (που είχαν το
1970 1.050 και 1.100 αντίστοιχα θανάτους ανά 100.000 πληθυσμού, για να φθάσουν
στο δικό μας ευνοϊκό επίπεδο στο τέλος του αιώνα). Αντιθέτως, υψηλή παραμένει
η θνησιμότητα στις πρώην ανατολικές χώρες, όπως είναι η Ουγγαρία (με 1.180
περίπου θανάτους ανά 100.000 πληθυσμού σήμερα).

«Το μεγάλο μας, όμως, κέρδος είναι η εντυπωσιακή μείωση στη θνησιμότητα των
βρεφών και των παιδιών», τονίζει ο καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας στα
Πανεπιστήμια Χάρβαρντ και Αθηνών και ακαδημαϊκός κ. Δ. Τριχόπουλος. «Η βρεφική
θνησιμότητα μειώθηκε στη χώρα μας μέσα στα τελευταία 60 χρόνια από 45 τοις
χιλίοις σε 7 περίπου τοις χιλίοις. Η βελτίωση στους δείκτες υγείας μέσα στον
αιώνα που πέρασε οφείλεται κυρίως στους εμβολιασμούς και στην άνοδο του
βιοτικού επιπέδου, που επέτρεψε καλύτερη διατροφή, ύδρευση και αποχέτευση».

Σύμφωνα με την έκθεση του ελληνικού υπουργείου Υγείας για την «Υγεία του
ελληνικού πληθυσμού», οι Έλληνες, οι οποίοι είχαν κατά τη δεκαετία του 1970 τη
μικρότερη γενική θνησιμότητα στην Ευρώπη, υποχώρησαν στη δεύτερη θέση κατά τη
δεκαετία του 1980 και προβλέπεται ότι θα κατέχουν την τρίτη θέση το 2000. Οι
Ελληνίδες, οι οποίες κατείχαν την έκτη θέση στην Ευρώπη το 1970, υποχώρησαν
στη δέκατη θέση το 1980 και προβλέπεται ότι θα κατέχουν την ίδια θέση το 2000.

Εάν συγκρίνει κανείς τους δείκτες γενικής θνησιμότητας ανδρών και γυναικών
στην Ελλάδα, θα διαπιστώσει ότι η θνησιμότητα των πρώτων είναι κατά 40%
μεγαλύτερη εκείνης των γυναικών της ίδιας ηλικίας. Οι ειδικοί προβλέπουν ότι η
διαφορά αυτή θα αυξηθεί σε 50% το 2000.

Μελέτη του Τμήματος Οικονομίας της Υγείας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου
Αθηνών αποδεικνύει ότι οι Έλληνες έχουν, κατά μέσον όρο, προσδόκιμο επιβιώσεως
τα 77 χρόνια και αυτό αναμένεται να αγγίξει τα 82 το 2030. Σύμφωνα με τα ίδια
στοιχεία, αυτό σημαίνει ότι θα φθάσουμε τους μακρόβιους Ισλανδούς, αλλά θα
υπολειπόμαστε έναν περίπου χρόνο από τους «πρωταθλητές» της μακροζωίας Ιάπωνες.

«Ζούμε περισσότερο, είμαστε πιο πλούσιοι, πιο μορφωμένοι και πιο προσεκτικοί
στα θέματα υγείας», λέει ο καθηγητής Κοινωνικής Πολιτικής και Οικονομίας της
Υγείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Ι. Υφαντόπουλος. «Πoιο, όμως, σύστημα υγείας
ή κοινωνικό σύστημα θα απορροφήσει και θα φροντίσει τον μεγάλο αυτό αριθμό
ηλικιωμένων; Θα πρέπει να προγραμματίσουμε έγκαιρα μια παρέμβαση στο μεγάλο
αυτό πρόβλημα».

Στρατηγός Φράνκο

1936 Εθνικιστικό πραξικόπημα από τον στρατηγό Φράνκο προκαλεί εμφύλιο
πόλεμο στην Ισπανία. Χιλιάδες εθελοντές από όλο τον κόσμο καταφθάνουν για να
πολεμήσουν στο πλευρό του λαϊκού μετώπου.

* Η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία σχηματίζουν τον Άξονα. Με την κατηγορία
της εσχάτης προδοσίας εκτελούνται ο Ζινόβιεφ και ο Κάμενεφ. Σοβαρές ταραχές
ξεσπούν στις ζώνες της Αραβικής Χερσονήσου που βρίσκονται υπό γαλλικό και
βρετανικό έλεγχο, λόγω της μεγάλης συρροής Εβραίων αποίκων.

* Ο βασιλιάς της Αγγλίας Εδουάρδος Η’ παραιτείται λόγω του δεσμού του με μια
διαζευγμένη Αμερικανίδα την Ουόλις Σίμπσον.

* Στη Μόσχα πεθαίνει ο συγγραφέας Μαξίμ Γκόρκι. Ο Γιουτζίν Ο’ Νιλ παίρνει το
Νόμπελ Λογοτεχνίας.

* Ο Φερντινάντ Πόρσε σχεδιάζει το «λαϊκό αυτοκίνητο», το Φολκσβάγκεν.

1937 Τα γερμανικά στούκας βομβαρδίζουν την Γκουέρνικα, μια κωμόπολη
κοντά στο Μπιλμπάο, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν περισσότεροι από 1.500
άνθρωποι. Η Ιαπωνία εισβάλλει στην Κίνα, που σπαράσσεται από τον εμφύλιο
πόλεμο, χωρίς να κηρύξει πόλεμο.

* Ο Στάλιν συνεχίζει τις εκκαθαρίσεις με τη «δίκη των δεκαεπτά», παλιών
συντρόφων του Λένιν. Ο Τρότσκι από το Μεξικό ζητά την ανατροπή του Στάλιν. Το
Κόμμα του Κογκρέσου νικά στις πρώτες ελεύθερες εκλογές που πραγματοποιούνται
στην Ινδία.

* Πεθαίνουν ο Μορίς Ραβέλ και ο Τζορτζ Γκέρσουιν. Ο Ντος Πάσος ολοκληρώνει την
τριλογία του με τίτλο «ΗΠΑ».

Άουσβιτς

1938 Ο Χίτλερ αναλαμβάνει την αρχηγία του στρατού και προχωρεί στην
κατάληψη της Αυστρίας και την «επανένωσή» της με τη Γερμανία, στο όνομα του
«Άνσλους». Καθορίζει ως επόμενο στόχο τον διαμελισμό της Τσεχοσλοβακίας, από
την οποία προσαρτά την περιοχή των Σουδητών. Οι Σλοβάκοι κερδίζουν την
ανεξαρτησία τους και η Πολωνία προσαρτά τη Σιλεσία. Στις 9 Νοεμβρίου ο Χίτλερ
εκφωνεί έναν νέο λόγο εναντίον των Εβραίων, δίνοντας το έναυσμα στα Τάγματα
Εφόδου να σκορπίσουν τον τρόμο, στη «νύχτα των κρυστάλλων». Περίπου 35.000
Εβραίοι οδηγούνται στο Μπούχενβαλντ, το Νταχάου και το Ζάξενχαουζεν. Στο
Παρίσι ο Ρίμπεντροπ και ο Μπονέ υπογράφουν τη Συμφωνία Γερμανίας – Γαλλίας.

* Ο Νικολάι Μπουχάριν και ο Αλέξις Ρίκοφ είναι μεταξύ αυτών που εκτελούνται
στην ΕΣΣΔ.

* Πεθαίνει ο Κονσταντίν Στανισλάφσκι, του Θεάτρου Τέχνης της Μόσχας.

1939 Τον Μάρτιο οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Πράγα. Οι ιταλικές δυνάμεις
καταλαμβάνουν την Αλβανία λίγο αργότερα. Ο Χίτλερ και ο Στάλιν υπογράφουν
σύμφωνο μη επίθεσης και αποφασίζουν τη διαίρεση της Πολωνίας. Λίγο αργότερα
ξεκινά η εισβολή στην Πολωνία. Η Βρετανία και η Γαλλία κηρύσσουν τον πόλεμο
κατά της χιτλερικής Γερμανίας και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος αρχίζει επίσημα. Τον
Σεπτέμβριο η Αγγλία επιβάλλει το θαλάσσιο αποκλεισμό της Γερμανίας.

* Ο διοικητής των Ες Ες Χάινριχ Χίμλερ ξεκινά το σχέδιο εκτοπίσεως 550.000 Εβραίων.

* Οι Σοβιετικοί εισβάλλουν στη Φινλανδία. Οι δυνάμεις του στρατηγού Φράνκο
καταλαμβάνουν τη Βαρκελώνη. Λονδίνο και Παρίσι αναγνωρίζουν την κυβέρνησή του.

* Εξόριστος στο Λονδίνο, πεθαίνει σε ηλικία 83 ετών ο Σίγκμουντ Φρόυντ.

Ο Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν μισούσε ό,τι λειτουργούσε εις βάρος της επανάστασης

Ο ηγέτης της μεγαλύτερης επανάστασης του αιώνα

Οργανωτής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης και ιδρυτής
του σοβιετικού κράτους, ο Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν ασπάστηκε τις θεωρίες του Καρλ
Μαρξ και του Φρίντριχ Ένγκελς. Ήταν ο ηγέτης της μεγαλύτερης επανάστασης του αιώνα.

Γιος σχολικού επιθεωρητή, γεννήθηκε στις 22 Απριλίου 1870 στο Σιμπίρσκ της
Ρωσίας και στο σχολείο έδειξε ιδιαίτερη έφεση στα Λατινικά και στα Αρχαία
Ελληνικά. Το γεγονός που τον καθόρισε έγινε το 1887 όταν ο μεγαλύτερος αδελφός
του Αλεξάντερ, φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Πετρούπολης, κρεμάστηκε με την
κατηγορία ότι συμμετείχε στη συνωμοσία για τη δολοφονία του τσάρου Αλεξάνδρου
Γ’. Σπούδασε Νομικά, συμμετείχε σε φοιτητικές διαδηλώσεις, συνελήφθη και
εξορίστηκε στο Κοκούσκινο.

Το 1895 δημιούργησε στην Πετρούπολη την «Ένωση για την απελευθέρωση της
εργατικής τάξης». Εστάλη και πάλι εξορία στη Σιβηρία για τρία χρόνια. Το 1900
έφυγε στο εξωτερικό όπου μαζί με τον Πλεχάνοφ εξέδωσαν την εφημερίδα «Ίσκρα».
Στη διάρκεια της επανάστασης του 1905-1907 κι ενώ είχε ήδη δημιουργηθεί το
κόμμα των μπολσεβίκων, ο Β. Ίλιτς Ουλιάνοφ ανέπτυξε τη θεωρία της ηγεμονίας
του προλεταριάτου. Στις 24 Οκτωβρίου του 1917 ο Λένιν έφθασε στο Σμόλνι και
τέθηκε επικεφαλής της επανάστασης, με το σύνθημα «Όλη η εξουσία στα Σοβιέτ»,
και σε μερικούς μήνες έγινε ο πρώτος πρωθυπουργός της Σοβιετικής Ένωσης.

Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν: Ικανός να χαλάσει τη σχέση του ακόμα και με στενούς φίλους του, εάν θεωρούσε ότι αυτή λειτουργούσε εις βάρος της επανάστασης

Ακολούθησε ένας αιματηρός εμφύλιος πόλεμος που διήρκεσε μέχρι το 1921 και
παρουσίασε τη Νέα Οικονομική Πολιτική του, στην οποία, όπως είπαν οι επικριτές
του στο Κόμμα, «προσπάθησε να συνδυάσει τον καπιταλισμό με τον αυστηρό
σοσιαλιστικό σχεδιασμό». Η σύζυγός του Ναντέζντα Κρούπσκαγια τον περιέγραφε ως
«ικανό να χαλάσει τη σχέση του ακόμα και με στενούς φίλους εάν θεωρούσε ότι
αυτή λειτουργούσε εις βάρος της επανάστασης».

Το 1922 υπέστη εγκεφαλικό και αποσύρθηκε στο Γκόρκι, όπου και πέθανε στις 21
Ιανουαρίου 1924.

«Παρακολουθώντας τον, μέρα με τη μέρα, όλα αυτά τα χρόνια», έγραψε στην
αυτοβιογραφία της η Κρούπσκαγια, «τον είδα να γίνεται σταδιακά πιο
λιγομίλητος, πιο ευγενικός με τους ανθρώπους και συχνά έπεφτε σε βαθιά
περίσκεψη ­ τότε στα μάτια του έβλεπες μια φευγαλέα σκιά λύπης».