Ναυάγιο στο Σιάτλ

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου στο
Σιάτλ κατέπληξε και απογοήτευσε τους πολιτικούς και επιχειρηματικούς κύκλους,
που πίστευαν ότι η απελευθέρωση του εμπορίου παραήταν σημαντικό ζήτημα για να αποτύχει.

«Τάιμ άουτ». Με μια χαρακτηριστική χειρονομία, ο γενικός διευθυντής του ΠΟΕ Μάικλ Μουρ ανακοινώνει τη διακοπή των συνομιλιών στο Σιάτλ. Επ’ αόριστον…

Μολονότι αναμένεται ανανέωση της προσπάθειας την προσεχή άνοιξη, η παταγώδης
αποτυχία των αντιπροσώπων στο Σιάτλ να καταλήξουν σε μία ατζέντα για έναν νέο
γύρο διαπραγματεύσεων, έδειξε πόσο είναι δύσκολη η κατάργηση των φραγμών που
απομένουν στον δρόμο της απελευθέρωσης του παγκόσμιου εμπορίου.

Η κατάρρευση ήταν πλήγμα για τον πρόεδρο Κλίντον, που είχε πιέσει για τις
διαπραγματεύσεις του Σιάτλ και είχε ελπίσει σε μία νέα εποχή στην απελευθέρωση
του εμπορίου. Η σύνοδος του Σιάτλ διακόπηκε, μόλις οι βασικοί διαπραγματευτές
καθόρισαν τις θέσεις τους σε βασικά ζητήματα, όπως η κατάργηση των αγροτικών
επιδοτήσεων, αφού διαπιστώθηκε ότι η απόσταση ανάμεσά τους παραήταν μεγάλη,
για να μπορέσουν να βρουν κοινά σημεία.

Ηγέτες εργατικών συνδικάτων, οικολόγοι και υπερασπιστές των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, που με τις διαδηλώσεις τους συντάραξαν το Σιάτλ, ισχυρίζονται ότι
κατήγαγαν μεγάλη νίκη, συντελώντας στη μεταστροφή της κοινής γνώμης εναντίον
του ΠΟΕ. Στόχος τους ήταν να υποχρεώσουν τον διεθνή οργανισμό να βρει μια
καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στα συμφέροντα των επιχειρήσεων και τα συμφέροντα
των εργαζομένων, ανάμεσα στους καταναλωτές και το περιβάλλον.

Σίγουρα, ήταν η πρώτη σύνοδος του ΠΟΕ, στην οποία οι αναπτυσσόμενες χώρες
έπαιξαν τόσο σημαντικό ρόλο. Όμως, μολονότι κατάφεραν να αποτρέψουν τις
συμφωνίες που «μαγείρευαν» οι ΗΠΑ με την Ευρώπη, η ματαίωση ενός νέου γύρου
διαπραγματεύσεων σημαίνει ότι έφυγαν από το Σιάτλ χωρίς να κερδίσουν αυτά που
επιθυμούσαν ­ συγκεκριμένα την κατάργηση των αγροτικών επιδοτήσεων και την
περαιτέρω μείωση των δασμών για τα προϊόντα που εισάγονται από τις φτωχές χώρες.

Επί δύο ημέρες στο Σιάτλ, ο πρόεδρος Κλίντον προωθούσε την αμερικανική
ατζέντα, η οποία περιελάμβανε αίτημα για θεσμοθέτηση των εργασιακών σχέσεων σε
όλον τον κόσμο, στο οποίο αντιτάχθηκαν οργισμένα οι φτωχές χώρες, θεωρώντας το
σαν μια δόλια προσπάθεια υπονόμευσης της οικονομικής τους ανάπτυξης.

Μολονότι η εμφάνιση μη παραδοσιακών θεμάτων, όπως η παιδική εργασία και τα
μέτρα για το περιβάλλον, περιέπλεξαν την τετραήμερη συνάντηση, η αποτυχία δεν
οφείλεται σ’ αυτά, αλλά σε πιο παραδοσιακές εμπορικές διαφορές.

Οι Αμερικανοί είδαν σαν το μεγαλύτερο αγκάθι την άρνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
να συμφωνήσει σε διαπραγματεύσεις για την κατάργηση των επιδοτήσεων προς τα
εξαγωγικά αγροτικά προϊόντα της. Νωρίτερα την περασμένη εβδομάδα, οι Ευρωπαίοι
διαπραγματευτές είχαν συμφωνήσει σε συνομιλίες για «ουσιαστική και
προοδευτική» μείωση των αγροτικών ενισχύσεων, με αντάλλαγμα να αποδεχθούν οι
Αμερικανοί ότι κάποιου είδους ενίσχυση είναι απαραίτητη για την προστασία του
περιβάλλοντος και της αγροτικής ζωής. Όμως, ο συμβιβασμός κατέρρευσε, όταν οι
διαμαρτυρίες των Γάλλων αγροτών προκάλεσαν ρήγμα στη δεκαπενταμελή ευρωπαϊκή
αντιπροσωπεία. Για να διασώσουν τις συνομιλίες, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές
προσφέρθηκαν να πείσουν τις αμερικανικές επιχειρήσεις να μη θέσουν επιτακτικά
το ζήτημα του «ντάμπινγκ» (να πουλάει κανείς κάτω του κόστους). Η Ιαπωνία και
μερικές αναπτυσσόμενες χώρες ισχυρίζονται ότι στόχος της αμερικανικής
νομοθεσίας αντιντάμπινγκ είναι να πλήξει τις φθηνές εισαγωγές.

Ιδιαίτερα απογοητευμένες από το Σιάτλ είναι οι αμερικανικές εταιρείες υψηλής
τεχνολογίας, που είχαν ελπίσει σε μειώσεις των δασμών στα κομπιούτερ και τον
ιατρικό εξοπλισμό και επέκταση του μορατόριουμ που ισχύει στους δασμούς για το
ηλεκτρονικό εμπόριο.

Κόντρα για την αγροτική πολιτική

Σε όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, που εξελίχθηκαν σε μία «κόντρα»
ανάμεσα στην Αμερική και την Ευρώπη για την αγροτική πολιτική, οι
αναπτυσσόμενες χώρες εξέφραζαν διαρκώς την πικρία και την απογοήτευσή τους,
γιατί οι μεγάλοι αγνοούσαν τα δικά τους συμφέροντα. Ένας από τους παράγοντες
της αποτυχίας των συνομιλιών ήταν η αντίσταση των αναπτυσσόμενων χωρών, που
έβλεπαν ότι οι βιομηχανικές χώρες σκόπευαν να τους επιβάλουν μια συμφωνία.

Σίγουρα, η αποτυχία των συνομιλιών υπήρξε μεγάλη διπλωματική ήττα για τις ΗΠΑ.
Όμως, ο πρόεδρος Κλίντον εξέφρασε την αισιοδοξία του, ότι τους προσεχείς μήνες
θα γεφυρωθεί το χάσμα. Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, στο Σιάτλ «επετεύχθη
πρόοδος, παρά το γεγονός ότι παραμένουν σημαντικές διαφορές».