Τότε που… ζούσαμε στη Μακρόνησο με τον Κατράκη και τον Ηλιού

Όταν ένας μεγάλος δημοσιογράφος έχει περάσει, χωρίς να λυγίσει, μέσα από τα
κολαστήρια των φυλακών ή των εξοριών του Εμφυλίου και της δικτατορίας, στα
«πέτρινα» χρόνια της περιόδου από την Κατοχή έως τη Μεταπολίτευση κι έχει
ζήσει από «τα μέσα» την τραγωδία του Ελληνισμού, τότε η μαρτυρία του
καθίσταται πολύτιμη και ανεκτίμητη.

Εάν μάλιστα την συνοδεύσει με ντοκουμέντα, τότε αποκτά μεγαλύτερη αξία,
ακόμα και σ’ εκείνες τις σελίδες της εξιστόρησης, που μπορεί ο αναγνώστης να
μη συμφωνεί μαζί του. Άλλωστε, ένας δημοσιογράφος, που θυσίασε τα καλύτερά του
χρόνια, για «την πανανθρώπινη λευτεριά» και μια Ελλάδα «με αξιοπρέπεια,
δημοκρατία και δικαιοσύνη», «δικαιούται διά να ομιλεί», να κρίνει, να
επικρίνει, να σχολιάζει.

Ο 76χρονος Σπύρος Λιναρδάτος, δημοσιογράφος του «Ριζοσπάστη», της «Αυγής»
και της εφημερίδας «ΤΟ ΒΗΜΑ» πετυχαίνει κάτι παραπάνω με το νέο του βιβλίο που
θα κυκλοφορήσει σε μία εβδομάδα. Μέσα από τις 1.000 σελίδες με ντοκουμέντα και
προσωπικές μαρτυρίες, δίνει στον αναγνώστη ένα «συνοπτικό περίγραμμα», περίπου
για ολόκληρο τον αιώνα μας.

Σε συνέχεια των έργων του «Από τον εμφύλιο στη χούντα», τη «Δικτατορία
Μεταξά» και πολλά άλλα, που έχει εκδώσει, συμπυκνώνει στο νέο του βιβλίο
«Πολιτικοί και Πολιτική, 70 χρόνια αναμνήσεις – αγώνες – ντοκουμέντα», που θα
κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Προσκήνιο – Άγγελος Σιδεράτος», τη σύγχρονη
ελληνική ιστορία.

Και καταγράφει, με τη βοήθεια των πολλών προσωπικών – δημοσιογραφικών
αναμνήσεών του, σημαντικά γεγονότα, για το Δεκέμβρη του ’44, τον Εμφύλιο, την
Αριστερά απέναντι στον Παπάγο, την ΕΔΑ και το καραμανλικό κράτος, τη στάση των
κομμουνιστών απέναντι στην Ένωση Κέντρου, τη δικτατορία, τις διώξεις και τις
αντιστασιακές οργανώσεις, τη διάσπαση της Αριστεράς το ’68, τις εμπειρίες του
από την «Αυγή» και τον «Ριζοσπάστη», τη Μεταπολίτευση και τα κόμματα που
«γέννησε», καθώς και ό,τι επακολούθησε έως τις μέρες μας.

Ο Σπύρος Λιναρδάτος πέρασε από πολλές κακουχίες (συλλήψεις, φυλακίσεις,
εξορίες, ξυλοδαρμοί). Φαίνεται όμως ότι η όμορφη πατρίδα του η Κεφαλονιά τον
έμαθε να αντιμετωπίζει με χιούμορ τις δυσκολίες της ζωής.

«ΤΑ ΝΕΑ» αναδημοσιεύουν από σήμερα ορισμένα χαρακτηριστικά αποσπάσματα από
το ογκώδες βιβλίο του Σπύρου Λιναρδάτου, το οποίο προλογίζουν ο Γιάγκος
Πεσμαζόγλου και ο Νίκος Κωνσταντόπουλος. Οπωσδήποτε, οι σελίδες αυτού του
αφιερώματος δεν μπορεί να περικλείσουν τα πάντα από το έργο του μεγάλου
δημοσιογράφου. Είναι όμως τόσο δυνατές οι περιγραφές του, που μέσα από ένα
απάνθισμά τους μπορεί ο αναγνώστης να διεισδύσει στο παρασκήνιο μιας
συγκλονιστικής εποχής, την οποία καταγράφει και κρίνει ο συγγραφέας.

Στο δωμάτιο της εθνικής αναμόρφωσης

Από το βιβλίο του Σπύρου Λιναρδάτου «Πολιτικοί και Πολιτική, 70 χρόνια αναμνήσεις – αγώνες – ντοκουμέντα» Εκδόσεις: Προσκήνιο – Άγγελος Σιδεράτος

Στην εξορία, στη Μακρόνησο, ο Σπύρος Λιναρδάτος, δημοσιογράφος από το ’46 στον
«Ριζοσπάστη» που έκλεισε το εμφυλιοπολεμικό κράτος (το ’47), άντεξε, δεν
υπέγραψε δήλωση αποκήρυξης του Κομμουνιστικού Κόμματος και του κομμουνισμού.

«… Μετά την ομιλία, μας άφηναν ελεύθερους να κυκλοφορήσουμε στο στρατόπεδο.
Αυτό επίτηδες για να υποστούμε σοκ βλέποντας τους συντρόφους μας που ως πριν
από μερικές εβδομάδες ήμαστε μαζί να έχουν υπογράψει, να τους έχουν ντύσει και
στρατιώτες. Το στρατόπεδο βούιζε από τις φωνές, τους λόγους και τις ομιλίες
από τα μεγάφωνα, τα στριγγλίσματα κάποιων εμβατηρίων ή “λαϊκών” τραγουδιών.
Εκείνο όμως που δεν ξεχνώ γιατί μου προκάλεσε ρίγος ήταν το γράμμα ενός
“ανανήψαντος” που αφού απαρνιόταν όλα τα άλλα, ιδεολογία, κόμμα του,
συντρόφους του, στο τέλος αποκήρυσσε και τον αδελφό του που είχε καταδικασθεί
σε θάνατο και εκτελεσθεί…

… Μία νύχτα, εκεί που είχαμε αρχίσει σχεδόν να πιστεύουμε πως μας είχαν
αφήσει να βράζουμε στο ζουμί μας, μας ξύπνησαν από τον ήδη εφιαλτικό ύπνο μας
άγριες φωνές καννιβάλων, πέτρες και χτυπήματα με ρόπαλα στο παραπέτο της
σκηνής. Υποχρεωθήκαμε να πεταχτούμε απάνω από τα κρεβάτια, ή τα ράντζα και να
βγούμε έξω. Μερικοί είχαν χτυπηθεί από τις πέτρες, άλλοι από τα ρόπαλα των
αλφαμιτών. Θυμάμαι ότι έξω φυσούσε. Μας πίεζαν τη μια να ανέβουμε προς τα
πάνω, τη μια να κατέβουμε προς τη θάλασσα. Θυμάμαι το στρατηγό Σαράφη σε μια
στιγμή, σε ένα σημείο πιο ψηλά από εκεί που βρισκόμουνα εγώ, να ανεμίζουν τα
μαλλιά του και το σακάκι του στον αέρα. Και το Μανώλη Παπουτσάκη να έχει πάθει
πάλι το νευρικό τικ και να κουνάει το κεφάλι του. Η νύχτα ήταν φωτεινή ή
υπήρχαν και φώτα στο στρατόπεδο. Γρήγορα μας πλαισίωσαν οι αλφαμίτες και
αξιωματικοί τους και άρχισαν να μας οδηγούν προς την αντίθετη κατεύθυνση του
στρατοπέδου. Είχαμε σχηματίσει μια μεγάλη φάλαγγα. Τον αδελφό μου μέσα στην
παραζάλη τον έχασα. Δίπλα μου είχα τον συνάδελφο και φίλο Τάκη Μιχαηλίδη.

Επίσκεψη στελεχών. Στελέχη της ΕΠΟΝ 8ου Τομέα Αθήνας (Φιλαδέλφεια, Ν. Ιωνία) επισκέπτονται τους αντάρτες στη Μάντρα, στις 26 Νοεμβρίου 1944, τις παραμονές της σύγκρουσης του Δεκέμβρη. (Τρίτος από δεξιά ο Σπύρος Λιναρδάτος)

Καθώς προχωρούσαμε προς άγνωστη για μας κατεύθυνση, έχοντας αριστερά μας τη
θάλασσα, ακούσαμε από δεξιά, από το ύψωμα, όπου ήταν και κάποια γραφεία,
πυροβολισμούς. Ήταν φανερό, ότι ήταν εκφοβιστικοί για να δημιουργηθεί
ατμόσφαιρα. Φτάσαμε σε κάτι οικήματα που, όπως καταλάβαμε, ήταν γραφεία του
τάγματος. Μας διέταξαν να καθίσουμε κάτω. Όπως θα μάθουμε αργότερα, ένα μεγάλο
κομμάτι της φάλαγγας το οδήγησαν στο τσιμεντένιο υπαίθριο αμφιθέατρο που είχαν
κατασκευάσει με τον ιδρώτα και το μόχθο των “ανανηψάντων” φαντάρων κάτω από το
κνούτο των αλφαμιτών. Μας περνούσαν λίγους-λίγους από τα γραφεία, ενώ οι άλλοι
περιμέναμε καθισμένοι στο χώμα, μέσα στην ξάστερη νύχτα του Δεκέμβρη. Τα
οικήματα που αυτή τη νύχτα χρησιμοποιούσαν για “ανακριτικά” γραφεία και τόπους
βασανιστηρίων, με άλλα λόγια “εθνικής αναμόρφωσης”, ήταν τις άλλες ώρες και
μέρες για τα συνεργεία του τάγματος. Όσην ώρα περιμέναμε τη σειρά μας, ο Τάκης
ο Μιχαηλίδης μου έλεγε: “να θυμόμαστε τον Βιδάλη, να θυμόμαστε τον Βιδάλη”,
τον συνάδελφό μας που είχαν κατακρεουργήσει οι Σούρληδες. Με φώναξαν και
εμένα. Ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια, άκουγα από μέσα φωνές άγριες και οιμωγές.
Μόλις μπήκαμε στο γραφείο ο αλφαμίτης, που με συνόδευε, με έσπρωξε προς ένα
γεροδεμένο έφεδρο αξιωματικό που καθόταν πίσω από ένα τραπέζι. Ο χοντρός μου
ζήτησε να κάνω δήλωση, μου έτεινε και μια πέννα που αρνήθηκα να την πάρω. Τότε
μου έδωσε μια δυνατή γροθιά στο πρόσωπο προς το αριστερό μάτι. Αργότερα θα
εξακριβώσω, ότι από εκείνο το μάτι η όρασή μου είχε μειωθεί στο ελάχιστο. Πλάι
του ήταν ο βάτραχος, όπως τον έλεγα, δηλαδή έφεδρος λοχαγός, δικηγόρος Α.Ξ.
που μας είχε μιλήσει κατά την είσοδό μας. Με το κυνικό ύφος του, όταν άκουσε
ότι δήλωσα φοιτητής (απέφυγα το δημοσιογράφος, γιατί φοβήθηκα μεγαλύτερες
εμπλοκές, απομόνωση κ.λπ.), μου είπε: “τώρα θα σε συγυρίσουν κάτι άλλοι
φοιτητές”. Πραγματικά ορμήσανε αμέσως εναντίον μου δύο νεαροί με ματσούκια, με
έριξαν κάτω και άρχισαν να με χτυπάνε με μανία, κατά προτίμηση πίσω.

Στη Μακρόνησο. Ο Σπύρος Λιναρδάτος και ο αδελφός του Κώστας στη Μακρόνησο, στα «πέτρινα χρόνια»

Όσο αρνιόμουνα τις προτάσεις τους να υπογράψω, δυνάμωναν τα χτυπήματα. Ύστερα,
με σήκωσαν και με έβαλαν να κάτσω πάνω στα πόδια ενός άλλου βαρειά χτυπημένου,
με μώλωπες στο πρόσωπο, εξόριστου. Ήταν ένας μόνιμος αξιωματικός, υπολοχαγός ή
κάτι τέτοιο, αντιστασιακός. Εγώ για να μην τον βαραίνω και για να πάψουν να
μας βασανίζουν, έκανα πως λιποθυμούσα και δεν μπορούσα να κρατηθώ και έγειρα
στο πλάι πέφτοντας πάνω στο ελεύθερο κομμάτι του μικρού ξύλινου καναπέ, ή
μπαούλου, που μας είχαν βάλει. Ύστερα από λίγο μας έδιωξαν με χτυπήματα και
σπρωξιές προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που είχαμε μπει στα
γραφεία-συνεργεία τώρα βασανιστηρίων. Κατέβηκα σχεδόν κατρακυλώντας μερικά
σκαλιά και βρέθηκα σε κάτι σαν μικρή χαράδρα, όπου ήταν και άλλοι ήδη
χτυπημένοι και αμετανόητοι, όπως μας έλεγαν. Με είχε πιάσει δυνατό ρίγος και
κάτι σαν σπασμοί. Ήλθε κοντά μου ο αξέχαστος Κατράκης ο Μανώλης ο ηθοποιός που
είχε περάσει λίγο πριν από μένα το στάδιο αυτό της “αναμόρφωσης” και με
σκέπασε με κάποιο σακάκι.

Για αρκετές ώρες συνεχίστηκε αυτό που θύμιζε λίγο αρχαία τραγωδία…».

Ο Μπουραντάς και η… παρωδία της δίκης του

Όσοι αγωνίστηκαν στην Εθνική Αντίσταση «πληρώθηκαν» με εξορίες, βασανιστήρια,
θάνατο! Ο Σπύρος Λιναρδάτος, νεαρός τομεάρχης της ΕΠΟΝ, δεν φτάνει που υπέστη
απάνθρωπα βασανιστήρια και ηλεκτροσόκ από την αστυνομία του κατοχικού
κράτους… έζησε και τη δίκη – παρωδία του βανανιστή Νίκου Μπουραντά.

«Το φθινόπωρο του 1945, έγινε και η δίκη του Ν. Μπουραντά, κατηγορούμενου για
συνεργασία με τον εχθρό και άλλες ενέργειες κατά του έθνους και του λαού.
Δυστυχώς, επειδή οι μέρες ήταν πονηρές, πολύ λίγοι από αυτούς που είχαν
υποφέρει από τη δράση του Μπουραντά τόλμησαν να έλθουν στο δικαστήριο.
Ανακοίνωσα στην ηγεσία της ΕΠΟΝ την απόφασή μου να καταθέσω και συμφώνησαν.
Από όσο θυμάμαι μάρτυρες κατηγορίας ήταν επίσης ο Βασίλης Μαρκεζίνης, ηγετικό
στέλεχος του ΚΚΕ που πιάστηκε, δικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στον
Εμφύλιο Πόλεμο, και ο αρχηγός της Αστυνομίας Άγγελος Έβερτ. Ο Έβερτ ουσιαστικά
μετατράπηκε σε μάρτυρα υπεράσπισης. Εγώ κατέθεσα για όσα είχα υποστεί από τον
κατηγορούμενο προσωπικά και από τα όργανά του. Τα ανθρωπάκια που παρίσταναν
τους ανώτατους υπηρέτες της Θέμιδος, όχι μόνο αθώωσαν τον Μπουραντά, αλλά και
απείλησαν εμένα και αν θυμάμαι καλά και τον Μαρκεζίνη με παραπομπή για
ψευδορκία, που όμως, όπως είπε ο πρόεδρος, δεν μας την κάνουν γιατί πιστεύουν
ότι δεν είχαμε κακή πρόθεση! Μέσα κι έξω από το δικαστήριο τραμπούκοι της
άκρας δεξιάς και άνθρωποι του Μπουραντά απειλούσαν και έβριζαν τους μάρτυρες.
Αυτή ήταν η μεταβαρκιζιανή δημοκρατία, ακόμα και με κυβέρνηση Σοφούλη. Έκαναν
ό,τι μπορούσαν για να μας οδηγήσουν σε νέα ένοπλη αναμέτρηση και αυτό στην
αρχή έδειχνε να το καταλαβαίνει η ηγεσία και να θέλει να το αποφύγει
επιμένοντας στην ομαλότητα. Τελικά όμως ο Ζαχαριάδης έκαμε άλλες επιλογές».

Το κλείσιμο του «Ριζοσπάστη»

Το 1963. Μία δεκαετία μετά την εξορία, σε καλύτερες μέρες (από αριστερά) ο Πότης Παρασκευόπουλος, ο Σπύρος Λιναρδάτος και ο Ηλίας Ηλιού

Ο νεαρός ­ το ’47 ­ συντάκτης του «Ριζοσπάστη» Σπύρος Λιναρδάτος έζησε το
κλείσιμο με… πάταγο, όπως περιγράφει, της εφημερίδας της Αριστεράς.

«… Στις 18 Οκτωβρίου του 1947, η κυβέρνηση Σοφούλη – Τσαλδάρη κλείνει τις
εφημερίδες της Αριστεράς “Ριζοσπάστη” και “Ελεύθερη Ελλάδα”. Έτσι κι εγώ μένω
πάλι χωρίς δουλειά. Το βράδυ που ήλθαν οι αστυνομικοί στα γραφεία του
“Ριζοσπάστη” ήμουνα εκεί. Περιόρισαν μερικούς μεγαλύτερους σε ένα γραφείο,
θυμάμαι μάλιστα ότι ένας αστυνομικός έπιασε κουβέντα με το χρονογράφο μας τον
Απόστολο Σπήλιο (Κολτσιδόπουλο), μάλλον φιλολογική. Σε λίγο τους
περισσότερους, ιδιαίτερα τους νέους, μας έδιωξαν. Εγώ δεν απομακρύνθηκα.
Στάθηκα στο απέναντι πεζοδρόμιο της οδού Σταδίου (τα γραφεία ήταν στη γωνία
Σταδίου – Εδουάρδου Λω τώρα Χρήστου Λαδά) και περίμενα να δω την εξέλιξη. Σε
λίγο οι αστυνομικοί βγήκαν στο μπαλκόνι και άρχισαν να προσπαθούν, με τα
εργαλεία που είχαν μαζί τους, να ξεκολλήσουν τη μεγάλη επιγραφή του
“Ριζοσπάστη”. Όταν τα κατάφεραν και η ταμπέλα έπεσε με μεγάλο θόρυβο στο δρόμο
κάτω από τα γραφεία, άρχισαν, με γέλια και χαρές, να αλληλοσυγχαίρονται για
το… κατόρθωμα. Δεν αντιλαμβάνονταν ότι ήταν κι αυτό μία αρχή νέων δεινών για
όλους μας, μία ακόμα κλιμάκωση του Εμφυλίου και πνιγμού της Δημοκρατίας. Στο
κτίριο άφησαν μία μόνο κάμαρα για γραφεία του “Ρίζου της Δευτέρας” που θα
‘μενε (για δύο μήνες και μερικές μέρες ακόμα) ελεύθερος να τυπώνεται και να
κυκλοφορεί. Εμείς ουσιαστικά, και τα δύο αδέλφια, μέναμε και πάλι χωρίς
δουλειά και η μάνα μας με νέα προβλήματα. Εγώ βέβαια συνέχισα να συνεργάζομαι
στο “Ρίζο της Δευτέρας” αλλά μία βδομαδιάτικη εφημερίδα και μέσα σε εκείνες
τις συνθήκες δεν θα μπορούσε να με καλύψει οικονομικά. Τις παραμονές των
Χριστουγέννων του 1947, κλείσανε και το “Ρίζο της Δευτέρας”, που ήταν μια
εφημερίδα επιπέδου για την εποχή, με διευθυντή τον Σόλωνα Γρηγοριάδη και με
συνεργάτες εκλεκτούς δημοσιογράφους και λογοτέχνες. Τον έκλεισαν αμέσως μετά
την αναγγελία του σχηματισμού της πρώτης κυβέρνησης του βουνού από στελέχη του
ΚΚΕ, με πρόεδρο τον “στρατηγό” Μάρκο Βαφειάδη, αντιπρόεδρο τον Γιάννη
Ιωαννίδη, υπουργούς τους Π. Ρούσο, Μιλτ. Πορφυρογέννη, τον καθηγητή Πέτρο
Κόκκαλη κ.λπ. Μου είχαν αναθέσει εκείνη την ημέρα, Σάββατο, να εποπτεύσω στο
“κλείσιμο” των σελίδων του “Ρίζου της Δευτέρας” που βέβαια δεν είμαστε καθόλου
βέβαιοι ότι θα κατορθώναμε να τον βγάλουμε. Έμεινα λοιπόν στα τυπογραφεία στην
οδό Ικτίνου ως τη στιγμή που ήρθε ο Στάθης Δρομάζος, συνάδελφος και
κομματικός, αν θυμάμαι καλά, υπεύθυνος τότε των δημοσιογράφων του “Ρίζου” και
μου είπε, ότι τα γραφεία είναι κυκλωμένα από την Ασφάλεια, από λεπτό σε λεπτό
μπαίνουν, και να φύγω.

Έτσι τέλειωσε η νόμιμη ζωή και της τελευταίας εφημερίδας της Αριστεράς στην
περίοδο αυτή και μαζί και η δική μου δημοσιογραφική δραστηριότητα πριν από τη
νέα σύλληψη και εκτόπισή μου. Τώρα είχα μείνει χωρίς καμία απολύτως δουλειά.
Και ήταν παραμονή Χριστουγένννων».

Η χιτλερική σημαία της Ακρόπολης

Ο Δεκέμβριος. Τα πρώτα θύματα της εμφύλιας διαμάχης έπεσαν στις 3 Δεκεμβρίου του ’44 στην Πλατεία Συντάγματος, όταν οι άοπλοι ­ μέλη του ΕΑΜ ­ κατέβηκαν στο κέντρο σε διαμαρτυρία κατά της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου

Ο Σπύρος Λιναρδάτος, φοιτητής στην Αθήνα της Κατοχής, οργανώθηκε από τους
πρώτους στην «κομμουνιστικών κατευθύνσεων» οργάνωση «Αλήθεια».

Και καταγράφει το πώς είδαν ορισμένοι αριστεροί ­ χωρίς να γνωρίζουν τότε τον
Μανόλη Γλέζο και τον Λάκη Σάντα ­ την αντιστασιακή πράξη να κατέβει η
χιτλερική σημαία από την Ακρόπολη.

Περιμέναμε με συγκίνηση και πολύ μεγάλο ενδιαφέρον να έρθει η μέρα. Όταν
φτάσαμε στο σχεδόν εξοχικό για την εποχή εκείνη σπίτι του Δημήτρη Γληνού στην
Αλυσίδα ­ οδός Μαβίλη ­ μας δέχθηκε ο ίδιος στον κήπο του, όπου καθόταν με την
υπόλοιπη συντροφιά από εκπαιδευτικούς και λογοτέχνες που είχαν ήδη φτάσει.
Ήταν, από όσο θυμάμαι, ο Ασημάκης Πανσέληνος, με την πρώτη γυναίκα του, την
Έφη, η Λιλίκα Νάκου, η Σοφία Μαυροειδή – Παπαδάκη, η γυμνασιάρχης Πολυμενάκου
με τον άνδρα της. Ακούγαμε με θαυμασμό τον Γληνό να μιλάει για όλα τα θέματα,
για τη διεθνή κατάσταση, για τη συνθηκολόγηση. Θυμάμαι, ότι εξήρε τη γενναία
αντίσταση του ελληνικού λαού στον Άξονα, και στους δύο επιδρομείς. Ήταν αρχές
Ιουνίου, δεν είχε γίνει ακόμα η εισβολή των γερμανικών στρατευμάτων στη
Σοβιετική Ένωση.

Σε κάποια στιγμή κάποιος από τη συντροφιά ανέφερε για το κατέβασμα της
χιτλερικής σημαίας από την Ακρόπολη. Τότε δεν εγνώριζε βέβαια κανείς ποιος την
είχε κατεβάσει. Περισσότερο είχαμε μάθει το γεγονός ­ που ήταν βέβαια πολύ
σημαντικό ως πρώτη σοβαρή αντιστασιακή πράξη στην Ελλάδα ­ από τις επίσημες
ανακοινώσεις των αρχών Κατοχής και τα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας που
είχαν πάρει. Ο Γληνός έδειξε επιφύλαξη και υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξουν
«μαζικές» μορφές αντιστασιακού αγώνα και όχι ατομικές ενέργειες, επανέλαβε
δηλαδή τη γνωστή κομμουνιστική θέση που θα την ακούσουμε πολλές φορές στη
διάρκεια της Κατοχής.