Τελευταίο παζάρι εν όψει Ελσίνκι

Σκληρό παζάρι βρίσκεται σε εξέλιξη σε ανώτατο μάλιστα επίπεδο μεταξύ της
Ελλάδας και των «14» εν όψει της συνόδου κορυφής του Ελσίνκι. Στόχος η
εξεύρεση φόρμουλας που να επιτρέπει, από τη μια πλευρά, τον χαρακτηρισμό της
Τουρκίας ως υποψήφιας προς ένταξη χώρας και, από την άλλη, να αποσυνδέει την
ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την επίλυση του Κυπριακού.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, για το θέμα αυτό υπήρξαν τις τελευταίες ημέρες
τηλεφωνικές επικοινωνίες του Πρωθυπουργού Κ. Σημίτη με τον πρόεδρο της Γαλλίας
Ζ. Σιράκ και τον καγκελάριο της Γερμανίας Γκ. Σρέντερ, οι οποίοι, ενώ έχουν
ταχθεί υπέρ του χαρακτηρισμού της Τουρκίας ως υποψήφιας για ένταξη χώρας στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους με την ένταξη της Κύπρου
στην Ένωση πριν από την επίλυση του πολιτικού προβλήματος στο νησί. Σύμφωνα με
τις ίδιες πηγές, από τις τηλεφωνικές αυτές επικοινωνίες η ελληνική πλευρά
είναι αρκετά ικανοποιημένη θεωρώντας ότι υπάρχει πεδίο διαπραγμάτευσης στο
θέμα αυτό κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του Ελσίνκι. Μάλιστα όπως έλεγε
καλά πληροφορημένη πηγή, εάν την προηγούμενη εβδομάδα οι πιθανότητες για την
παροχή ενταξιακού στάτους στην Τουρκία από την Ελλάδα ήταν 50% υπέρ και 50%
κατά, σήμερα ­ μετά τις επικοινωνίες αυτές ­ η ελληνική πλευρά θεωρεί πιο
πιθανή την άρση του ελληνικού βέτο, αφού εκτιμάται ότι τα τελικά κείμενα της
συνόδου μπορεί να ικανοποιήσουν σε μεγάλο βαθμό τις προϋποθέσεις που θέτει η
Αθήνα. Στο παζάρι των τελευταίων αυτών ημερών φαίνεται πως σημαντικό ρόλο
μπορεί να παίξει και η αμερικανική πλευρά, η οποία έχει κάνει ήδη σαφές προς
τις μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι η ευκαιρία που δίδεται στο Ελσίνκι
τόσο στο θέμα των τουρκοευρωπαϊκών σχέσεων όσο και στο θέμα της βελτίωσης των
ελληνοτουρκικών και του Κυπριακού δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να πάει
χαμένη. Πάντως, ενώ ο Ραούφ Ντενκτάς δείχνει… καλή διαγωγή στη Νέα Υόρκη ο
Τούρκος πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ στις συνήθεις ανά Σαββατοκύριακο
δηλώσεις του επέμεινε πως το πρόβλημα του Αιγαίου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας
«πρέπει να επιλυθεί μέσω διαλόγου», τονίζοντας ότι η Τουρκία «δεν μπορεί να
δεχθεί απευθείας προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης». Πάντως, ο κ. Ετζεβίτ
άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο κατάργησης της θανατικής ποινής ­ κάτι που
ικανοποιεί ιδιαιτέρως τη Σουηδία, τη μόνη άλλη χώρα πλην της Ελλάδας που έχει
ενστάσεις για την τουρκική υποψηφιότητα.

Σύμφωνα με τον κ. Ετζεβίτ, «είναι μεγάλο λάθος το γεγονός ότι έχει ανοίξει ο
δρόμος της ένταξης της Νότιας Κύπρου στην Ε.Ε., προτού υπάρξει συμφωνία μεταξύ
των δύο πλευρών στο νησί». Και πρόσθεσε πως «σε περίπτωση ένταξης της
ελληνοκυπριακής διοίκησης, θα αντιμετωπίσουμε σοβαρά προβλήματα. Εάν δεν είναι
αποδεκτή η ύπαρξη δύο χωριστών κρατών στην Κύπρο και ενταχθεί ολόκληρη η
Κύπρος στην Ε.Ε., οι Τουρκοκύπριοι θα αποσπασθούν από την Τουρκία και θα
βρεθούν υπό την κυριαρχία της Ελλάδας».

Ειδικά για το Ελσίνκι είπε ότι «η Ελλάδα εξακολουθεί να προβάλλει κάποιους
όρους κι εμείς δεν είμαστε σε θέση να υποκύψουμε σε πολιτικές πιέσεις για την υποψηφιότητα».

Το πάρε – δώσε

Η τελευταία αναφορά του κ. Ετζεβίτ έχει να κάνει με το «πάρε – δώσε» που,
σύμφωνα με πληροφορίες του τουρκικού Τύπου, υπάρχει ανάμεσα στις Βρυξέλλες και
την Άγκυρα: Κείμενα που ετοιμάζουν οι υπηρεσίες της Ένωσης, εν όψει των
συμπερασμάτων που θα βγουν από το Ελσίνκι, κοινοποιούνται στην Άγκυρα, η οποία
με τη σειρά της ζητά τροποποιήσεις. Αντιστοίχως, απορριπτική ή θετική στα ίδια
κείμενα είναι η Αθήνα. Η διαδικασία αυτή κρίνεται επιβεβλημένη από την Ένωση,
καθώς μια υποψηφιότητα της Τουρκίας συνοδευμένη από όρους ή προϋποθέσεις που
θα απορρίπτει η Άγκυρα την επόμενη ημέρα δεν έχει «κανένα νόημα».

Στο ίδιο πνεύμα με τον Μπουλέντ Ετζεβίτ, ωστόσο, κινήθηκε και ο πρώην
πρωθυπουργός της Τουρκίας ­ κι εταίρος στον κυβερνητικό συνασπισμό ­ Μεσούτ
Γιλμάζ, ο οποίος επανέφερε την πρότασή του του 1996 για διαπραγματεύσεις για
τα ελληνοτουρκικά που, εφόσον δεν καταλήξουν, θα μπορούσε να υπάρξει προσφυγή
σε τρίτα μέρη, χωρίς να αποκλείεται η προσφυγή στη Χάγη.

Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα πιστεύουν ότι στο σημερινό Συμβούλιο Γενικών
Υποθέσεων ­ το τελευταίο πριν από το Ελσίνκι ­ δεν πρόκειται να υπάρξει άρση
του αδιεξόδου, ενώ η διαδικασία των γραπτών κειμένων επίσης δεν θα έχει ολοκληρωθεί.

Καυτό διήμερο

Αντιστοίχως, κυβερνητικές πηγές δεν απέκλειαν το «σενάριο», το Ελσίνκι να
ξεκινήσει με τις χειρότερες δυνατές προϋποθέσεις ­ τη σκλήρυνση των πάντων ­
και στη διάρκεια του διημέρου 10-11, να γίνει το «μεγάλο παζάρι», με τους
Αμερικανούς και τους Τούρκους εκτός αιθούσης να πιέζουν ένθεν κι ένθεν.

Στο πλαίσιο αυτό, έλεγαν οι ίδιες πηγές, δεν πρέπει να αποκλεισθεί το
ενδεχόμενο στο «παραπέντε» οι «14» να εμφανισθούν να συμφωνούν με τον έναν ­
και κυριότερο ­ από τους τρεις ελληνικούς όρους: τη διατύπωση μιας παραγράφου
στα συμπεράσματα της Συνόδου, με την οποία θα αποσυνδέεται ουσιαστικά η
ενταξιακή πορεία της Κύπρου από την επίλυση του Κυπριακού. Στην περίπτωση
αυτή, το ερώτημα είναι εάν ο κ. Σημίτης θα θεωρήσει επαρκές το αντάλλαγμα αυτό
για να πει το «ναι» στην τουρκική υποψηφιότητα ­ ή θα εμμείνει στην εκπλήρωση
και των υπολοίπων προϋποθέσεων (Χάγη, «οδικός χάρτης»). Μια εμμονή στην
ικανοποίηση του «τριπτύχου» ενέχει τον κίνδυνο να οδηγηθεί η Αθήνα στο «όχι»,
χάνοντας και το θέμα της Κύπρου…