Ανησυχία για όρια ηλικίας ­ συντάξεις στο Δημόσιο

Η αναμόρφωση του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος, ένα μεγάλο «αγκάθι» που θα
αντιμετωπίσει η κυβέρνηση που θα εκλεγεί στις προσεχείς εκλογές, άρχισε να
φέρνει τα πρώτα σχόλια και τις ανησυχίες στον χώρο των εργαζομένων. Τι θα
γίνει με τα όρια ηλικίας και τον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων είναι τα δύο
βασικά ερωτηματικά που θέτουν χιλιάδες ασφαλισμένοι οι οποίοι βρίσκονται στα
πρόθυρα συνταξιοδότησης. Μάλιστα η ανησυχία που επικρατεί σε ορισμένες
περιπτώσεις μετατρέπεται σε… πανικό από τη γνωστή «ράδιο – αρβύλα», η οποία
στον χώρο των δημοσίων υπηρεσιών κάνει θραύση ­ οδηγεί ασφαλισμένους να
σκέφτονται ακόμη και την αποχώρησή τους φοβούμενοι δυσμενείς αλλαγές στο
συνταξιοδοτικό τους καθεστώς. Ας μην ξεχνάμε ότι την περίοδο 1996-1997 υπήρξε
αύξηση των αποχωρήσεων λόγω των σεναρίων που είχαν κυκλοφορήσει για δυσμενείς
αλλαγές στο ασφαλιστικό.

Το νέο έτος θεωρείται σίγουρο ότι θα υπάρξουν αλλαγές στο κοινωνικοασφαλιστικό
σύστημα. Κανείς ωστόσο δεν είναι ακόμη σε θέση να εκτιμήσει την έκταση των
ρυθμίσεων, η οποία ασφαλώς εξαρτάται και από την κυβέρνηση η οποία θα εκλεγεί.
Η σημερινή κυβέρνηση έχει δεσμευτεί ότι έπειτα από ένα μεγάλο διάλογο με τους
εμπλεκόμενους φορείς και αφού προηγηθούν αναλογιστικές μελέτες, θα προχωρήσει
στις αναγκαίες αλλαγές στο ασφαλιστικό με σεβασμό στα ώριμα συνταξιοδοτικά
δικαιώματα. Αυτό σημαίνει ότι αναλαμβάνεται η δέσμευση να μη θιγούν όσοι
βρίσκονται κοντά στα όρια για συνταξιοδότηση.

Αν επιχειρήσει κάποιος να προβλέψει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να
σωθεί το σύστημα, δεν έχει παρά να ρίξει μια σύντομη ματιά στα μέτρα που
προτείνει ο ΟΟΣΑ αλλά και η γνωστή «έκθεση Σπράου». Ο ΟΟΣΑ στην τελευταία του
έκθεση για την ελληνική οικονομία παρατηρεί ότι παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί
από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, το σημερινό συνταξιοδοτικό σύστημα δεν
είναι διατηρήσιμο μεσομακροπρόθεσμα. Μάλιστα, στην ίδια έκθεση τονίζεται ότι
σε σχέση με τη διεθνή εμπειρία δίνεται η εντύπωση ότι το συνταξιοδοτικό
σύστημα στη χώρα μας είναι συγκριτικά γενναιόδωρο και παρατίθενται οι παρακάτω διαπιστώσεις:

*Υψηλό «ποσοστό αναπλήρωσης» του μισθού από τη σύνταξη. Το ποσοστό αυτό στη
χώρα μας είναι προς το παρόν το 80% των αποδοχών, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη
οι παροχές των επικουρικών ταμείων, ενώ στις περισσότερες χώρες του κόσμου
είναι 60% έως 65%. Έτσι, οι κύριες συντάξεις στη χώρα μας (σε σχέση με τις εν
ενεργεία αποδοχές) είναι από τις υψηλότερες του ΟΟΣΑ, με εξαίρεση, ίσως,
αυτούς οι οποίοι άρχισαν να εργάζονται μετά την 1η Ιανουαρίου 1993.

* Το 33% των συνταξιούχων στη χώρα μας λαμβάνει δύο ή περισσότερες συντάξεις.

* Επίσης, το δικαίωμα για «πλήρη σύνταξη» θεμελιώνεται σχετικά εύκολα, στη
χειρότερη περίπτωση μετά 35 χρόνια υπηρεσίας. Στη Γαλλία απαιτούνται 38 χρόνια
υπηρεσίας, στη Γερμανία 40 και στην Ολλανδία 49 χρόνια υπηρεσίας. Εξαιρετικά
ευνοϊκές είναι οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης των γυναικών στη χώρα μας,
ιδιαίτερα όσων έχουν ανήλικα παιδιά.

* Η ύπαρξη του εφάπαξ για πάρα πολλές κατηγορίες ασφαλισμένων, το οποίο
ουσιαστικά έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των συντάξεων.

* Το γεγονός ότι το 40% των ασφαλισμένων στο ΙΚΑ ανήκουν στα «βαρέα και
ανθυγιεινά» επαγγέλματα, με αποτέλεσμα η ηλικία θεμελίωσης του συνταξιοδοτικού
δικαιώματος να μειώνεται κατά 5 έτη.

* Τέλος, το δικαίωμα για την «κατώτατη σύνταξη» θεμελιώνεται πολύ εύκολα (13,5
έτη, που πρόσφατα αυξήθηκαν σε 15 έτη εργασίας) και το ποσό της σύνταξης αυτής
είναι πολύ υψηλό σε σχέση με τις εισφορές που καταβλήθηκαν.

Η έκθεση Σπράου

Από την πλευρά της η έκθεση Σπράου ­ η οποία δόθηκε στην κυβέρνηση τον
Οκτώβριο του 1997 και αποτελούσε συνεισφορά στον κοινωνικό διάλογο ­ τονίζει
ότι αν δεν ληφθούν ριζικά μέτρα, μετά το έτος 2010 θα είναι αδύνατη η καταβολή
των συντάξεων. Η έκθεση ανάμεσα σε άλλα προτείνει την κατάργηση των κινήτρων
για πρόωρη συνταξιοδότηση (μητέρες, συνταξιοδότηση χωρίς όριο ηλικίας κ.ά.),
μείωση των μεγάλων συντάξεων και αύξηση των εισφορών σε Δημόσιο – ΔΕΚΟ,
κατάργηση του θεσμού των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων, καθιέρωση της
εθνικής σύνταξης και αυστηρότερους όρους για χορήγηση των συντάξεων αναπηρίας.

Και από τις δύο εκθέσεις προκύπτει ότι τα μέτρα που θα ληφθούν ­ όταν
αποφασιστούν και εφαρμοστούν ­ θα είναι επώδυνα για τις συντάξεις και φυσικά
για εκείνες που είναι υψηλές.