Το Λιοντάρι του Αφγανιστάν!

Λέων του Αφγανιστάν. Αχμέντ Σαχ Μασούντ, ο αρχηγός των αντιταλεμπάν ανταρτών προσεύχεται μαζί με τους άνδρες του

Το Λιοντάρι της Παντζίρ δεν είναι ένας μεγάλος άνδρας, τόσο όσο θα πίστευε
κανείς γι’ αυτόν που φημολογείται ότι είναι ο πιο ξακουστός αντάρτης μαχητής.
Αυτή η χώρα, τόσο φτωχή από άλλες απόψεις, είναι πλούσια σε ονόματα διοικητών,
οπλαρχηγούς που με τις χαρακτηριστικές γενειάδες τους οργώνουν τα βουνά και
σταματούν μόνο για να δοξάσουν τον Αλλάχ ή να κατευθύνουν μια επίθεση. Ανάμεσά
τους, μόνο το Λιοντάρι ­ ο Αχμέντ Σαχ Μασούντ ­ έχει απομείνει να συνεχίζει
τον αγώνα εναντίον της πολιτοφυλακής των ταλεμπάν. Οι υπόλοιποι σκοτώθηκαν ή
εξορίστηκαν ή εξαγοράστηκαν.

Το 85% με 90% της περιοχής ελέγχεται από τους ταλεμπάν, το ισλαμικό κίνημα που
είναι γνωστό διεθνώς για τη δικαιοσύνη του διά του ακρωτηριασμού και τον
εξαναγκασμό των γυναικών να καλύπτουν το σώμα τους από την κορυφή ως τα νύχια.
Ό, τι τους μένει να κατακτήσουν ­ και προσπάθησαν αλλεπάλληλα ­ είναι η γη που
εδώ και πολύ καιρό αποτελεί το κρησφύγετο του Μασούντ, η μακρινή περιοχή στα
βορειοανατολικά του Αφγανιστάν, που περιλαμβάνει την κοιλάδα Παντζίρ.

Ένα απόγευμα, κι ενώ συζητούσε, ξαφνικά κάθησε στο πάτωμα κι έσκισε ένα φύλλο
χαρτί, όπου σχεδίασε έναν χάρτη. Με την πρώτη ματιά, έμοιαζε με αμοιβάδα.
«Αυτό είναι το Αφγανιστάν», φώναξε με ενθουσιασμό.

«Οι ταλεμπάν ήρθαν καταπάνω μας από πέντε κατευθύνσεις, έτσι αποσύραμε τις
δυνάμεις μας και τις συγκεντρώσαμε στην κοιλάδα Παντζίρ», είπε με αγωνία
αποτυπώνοντας στο χαρτί τις μετακινήσεις των στρατευμάτων στις αρχές
Αυγούστου. «Δύο νύχτες αργότερα, αφού υπέθεσαν ότι τραπήκαμε σε φυγή,
αντεπιτεθήκαμε εδώ, κι εδώ, κι εδώ, κι εδώ». Σταμάτησε για να απαντήσει σε ένα
από τα πολλά δορυφορικά του τηλέφωνα, μια κλήση από τη γραμμή του μετώπου.
Πάνω στο χαλί, δίπλα του, ήταν το μηχάνημα του φαξ. Και συνέχισε: «Εδώ, κι εδώ
επίσης. Κοιμόντουσαν όταν τους επιτεθήκαμε. Ως τις πέντε όλα είχαν τελειώσει».

Με την αυτοϊκανοποίηση να θριαμβεύει στην ατμόσφαιρα, αντιγύρισε απότομα: «Σε
όλη μου τη ζωή, ο πόλεμος συνεχίζεται». «Συνέχεια πόλεμος».

Στα 46του σήμερα, ο Μασούντ πέρασε πάνω από τη μισή του ζωή πολεμώντας, στην
αρχή ως φοιτητής Μηχανολογίας στην Καμπούλ. Ένας δικτάτορας, ο σοβιετικός
στρατός και στη συνέχεια οι ταλεμπάν. Τατζίκος, πολέμησε και εναντίον άλλων
ανταρτών του Αφγανιστάν.

Σπάνια κοιμάται στο ίδιο μέρος για δύο νύχτες. Έπειτα γυρνά στο σπίτι του στην
Παντζίρ, και στη βιβλιοθήκη του με τα 3.000 βιβλία. Η γυναίκα του και τα πέντε
παιδιά τους ζουν στην Ντουσαμπέ, την πρωτεύουσα του γειτονικού Τατζικιστάν,
όπου και είναι ασφαλέστεροι.

Το Αφγανιστάν είναι ένα έθνος με πληθυσμό 18-24 εκατομμυρίων. Περίπου 2,5
εκατομμύρια άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη διάρκεια 21 ετών πολέμου. Άλλα τέσσερα
εκατομμύρια έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους. Πρόκειται για μια χώρα όπου
κάθε δρόμος διακόπτεται από σειρές αρμάτων.

Στόχος των Σοβιετικών

Από το 1979 ως το 1989, τα άγρια βουνά του Αφγανιστάν μεταβλήθηκαν σε μέτωπο
του Ψυχρού Πολέμου. Εισέβαλε ο σοβιετικός στρατός, ενώ η Δύση υποστήριξε την
αντίσταση των Αφγανών με τα τελευταία οπλικά συστήματα. Με τα όπλα να
κρέμονται στους ώμους και τα μακριά τους πουκάμισα, οι μουτζαχεντίν έγιναν
σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής. Ο Μασούντ ανάμεσά τους, ήταν ένας από τους
κύριους στόχους των Σοβιετικών. Επτά φορές εισέβαλαν στην Παντζίρ. Κάθε φορά
και μια αποτυχία. Το 1983 ο Μασούντ και οι Σοβιετικοί συμφώνησαν σε μονοετή
εκεχειρία, περίοδο που ο πολέμαρχος εκμεταλλεύθηκε για να ανασυγκροτήσει τις
δυνάμεις του. Όταν ο σοβιετικός στρατός αποχώρησε, η προσοχή της Δύσης
τροποποιήθηκε. Ενώ στον πόλεμο οι μουτζαχεντίν φαίνονταν ως μαχητές της
ελευθερίας, στους καιρούς της δόξας αποκαλύφθηκαν ως φυλετικά και εθνικά
αντίπαλες ομάδες – Ουζμπέκοι, Τατζίκοι, Τουρκμένοι, Χαζάροι, Πάταν ­ που
διψούσαν για εξουσία. Ο Μπουρανουντίν Ραμπανί, πρώην καθηγητής Θεολογίας,
έγινε πρόεδρος το 1992. Ο Μασούντ, στενός συνεργάτης τότε, έγινε υπουργός
Άμυνας. Όμως τα μέλη της κυβέρνησης δεν μπορούσαν να βρουν κοινή γραμμή.

Οι Ταλεμπάν

Η Καμπούλ μεταβλήθηκε σε ζώνη πολέμου. Οι διοικητές των μουτζαχεντίν, ο
καθένας με τη δική του πολιτοφυλακή, έκαναν συμμαχίες, τις διέλυαν, για να
συμμαχήσουν ξανά. Αποτέλεσμα αυτού του χάους, οι ταλεμπάν. Ασπαζόμενοι την
πουριτανική εκδοχή του Ισλάμ, υποβοηθούμενοι από το Πακιστάν, υποσχέθηκαν να
διορθώσουν τα κακώς κείμενα. Κλειδί της κυριαρχίας τους, η αποδοχή από τον
κόσμο, τους πρόσφυγες και τους φτωχούς.

Τον Σεπτέμβριο του 1996 συγκεντρώθηκαν στην Καμπούλ. Ο Μασούντ ξέφυγε την
τελευταία στιγμή. Η κυβέρνηση Ραμπανί υπήρξε αποτυχημένη και το Λιοντάρι της
Παντζίρ μπορεί μόνο να λέει: «Έφυγα με τις δυνάμεις μου, χωρίς να υποστούμε
απώλειες». Έπειτα από τρία χρόνια διατήρησης του ελέγχου της χώρας, οι
ταλεμπάν, καταδιώκονται από την κακή τους φήμη για τις απαγορεύσεις που
επέβαλαν στην τηλεόραση, τη μουσική, τη διασκέδαση, την κυκλοφορία των
γυναικών, την εκπαίδευση στα κορίτσια… Η κυβέρνησή τους τελεί υπό το
καθεστώς των κυρώσεων του ΟΗΕ για την άρνησή της να παραδώσει τον Οσάμα Μπιν
Λάντεν, που θεωρείται υπεύθυνος από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις βομβιστικές
επιθέσεις εναντίον δύο αμερικανικών πρεσβειών.

Ο Μασούντ προβάλλει τον εαυτό του ως την εναλλακτική λύση, πρεσβεύοντας ότι η
εφαρμογή του Ισλάμ στην κοινωνία δεν πρέπει να είναι τυραννική. Συχνά δειπνεί
στο ρεστοράν του Καζίνο στην Ντουσαμπέ, όπου οι σερβιτόρες φορούν μικροσκοπικά
πουκάμισα και ένα συγκρότημα παίζει το «Ηοtel California». Αρνείται να
αποκαλύψει πώς χρηματοδοτεί τον αγώνα του, ωστόσο πληροφορίες αναφέρουν ότι το
Ιράν, η Ρωσία και άλλοι τον στηρίζουν προκειμένου να κρατηθούν οι ταλεμπάν έξω
από την Κεντρική Ασία.

Έσπασε κάθε ρεκόρ η παραγωγή όπιου φέτος

Στα ορεινά βορειοανατολικά υπάρχουν κοιτάσματα σμαραγδιών και λάπις λάζουλις,
ενώ οι δυνάμεις του ελέγχουν την εκτύπωση του αφγανικού νομίσματος. Φέτος, η
σοδειά του Αφγανιστάν σε όπιο, σύμφωνα με το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για τον Διεθνή
Έλεγχο των Ναρκωτικών, έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ, φθάνοντας στους 5.070
τόνους ­ περίπου το 75% της παγκόσμιας παραγωγής.

Ο Ραμπανί παραμένει κατ’ όνομα πρόεδρος της χώρας, όμως ο Μασούντ είναι αυτός
που λαμβάνει τις περισσότερες αποφάσεις, πολιτικές ή στρατιωτικές.
«Προκειμένου να σταματήσουν οι μάχες, είμαστε έτοιμοι να συνδιαλαγούμε με τους
Ταλεμπάν σε ένα προσωρινό καθεστώς με ουδέτερη ηγεσία», καταθέτει το Λιοντάρι
της Παντζίρ, εν μέσω γεύματος και τσαγιού, «όμως μετά πρέπει να πάμε σε
εκλογές και να αφήσουμε τον κόσμο να αποφασίσει». Αυτή είναι η δημοκρατική του
άποψη. Που φαίνεται να εξαρτάται όμως από δύο σημεία: Από το αν το Πακιστάν,
υπό το νέο του στρατιωτικό καθεστώς, θα μειώσει την υποστήριξή του, πιέζοντας
τους Ταλεμπάν σε συνομιλίες, ή από το αν η μεγάλη εθνική ομάδα των Πάταν θα
ξεσηκωθεί ενάντια στους ευσεβείς αδελφούς.

Η συζήτηση διακόπτεται καθώς δύο Ουζμπέκοι διοικητές τσακώνονται στη θύμηση
ότι οι Ταλεμπάν έκαψαν σοδειές και σπίτια απλών πολιτών. Το Λιοντάρι
εξαγριώνεται. Ξεχνά τα περί δημοκρατικών διαδικασιών.

«Πρέπει να τους συντρίψουμε, να τους συντρίψουμε, να τους συντρίψουμε».
«Προέχει αυτό. Έπειτα μπορούμε να τσακωθούμε μεταξύ μας».