Ιρλανδία: Νέα εποχή

Είναι από εκείνες τις στιγμές που προκαλούν ανατριχίλα. Και έχει κανείς την
αίσθηση ότι εδώ κλείνουν και επιλύονται πολλά προβλήματα μαζί. Ύστερα από 25
χρόνια διοίκησης από το Λονδίνο, στη Βόρεια Ιρλανδία σχηματίζεται και πάλι
αυτόνομη κυβέρνηση.

Βόρεια Ιρλανδία. Η νέα κυβέρνηση του Μπέλφαστ. Για πρώτη φορά στην ιστορία, καθολικοί και προτεστάντες θα προσπαθήσουν να κυβερνήσουν μαζί τη Βόρεια Ιρλανδία

Με απόφαση που υπέγραψε το υπουργικό συμβούλιο, η Δημοκρατία της Ιρλανδίας
παραιτείται επισήμως από τις ιστορικές εδαφικές τις διεκδικήσεις στις έξι
κομητείες του Βορρά, που περιλαμβάνονται στα άρθρα 2 και 3 του Συντάγματος της
Ανεξαρτησίας του 1937.

Οι διεκδικήσεις σε καμία περίπτωση δεν ήταν νεκρό γράμμα. Στη συνείδηση του
ιρλανδικού λαού έχουν καταξιωθεί σαν το επίκεντρο του σύγχρονου αγώνα για την
ανεξαρτησία από τη βρετανική κυριαρχία, αφού το ζήτημα του καθεστώτος στον
Βορρά υποχρέωσε ακόμα και τους πλέον μετριοπαθείς Ιρλανδούς να αναζητήσουν τη
λύση στην ένοπλη εξέγερση του Πάσχα του 1916, που στάθηκε η αφετηρία της
ιρλανδικής ανεξαρτησίας.

Είναι, τέλος, η «κυβέρνηση εθνικού συνασπισμού» αυτό το μεικτό σώμα που
αποτελείται από όλα τα σημαντικά κόμματα της Βόρειας Ιρλανδίας και
περιλαμβάνει στους κόλπους του από τους ακραίους πρεσβυτεριανούς του Ίαν
Πέισλι μέχρι τους φανατικά καθολικούς Ιρλανδούς εθνικιστές του Σιν Φέιν. Αυτό
το υπουργικό συμβούλιο συνεδρίασε χθες για πρώτη φορά και πολλοί θα ήθελαν να
μπορούσαν να παρακολουθήσουν τη συνεδρίαση. Ποτέ στην ιστορία της Βόρειας
Ιρλανδίας, από τον βίαιο αγγλικό εποικισμό των έξι κομητειών το 1608, δεν είχε
γίνει ένα τέτοιο πείραμα. Η πρώτη συνεδρίαση αυτής της κυβέρνησης τερματίζει
μια αντιπαράθεση, που είχε τις ρίζες της βαθιά στο 16ο αιώνα.

Αν όλα εξελιχθούν ομαλά τους επόμενους μήνες, το βορειο-ιρλανδικό ζήτημα, που
τόσο ταλαιπώρησε τους ανθρώπους σε αυτήν τη γωνιά της Γης, θα βρει τη λύση του.

Το Βασκικό

Οι εθνικιστικές αντιπαραθέσεις στην Ευρώπη, όμως, δεν τελείωσαν. Στη χώρα των
Βάσκων, η αυτονομιστική οργάνωση ΕΤΑ απειλεί πάλι με χρήση βίας. Σύμφωνα με
τον Βάσκο δημοσιογράφο Ίνιγκο Γκουρουτσάγκα, ο αγώνας των Βορειο-Ιρλανδών
καθολικών και ιδιαίτερα του IRA ενέπνευσε σε μεγάλο βαθμό τη βασκική
αυτονομιστική οργάνωση ΕΤΑ. Είναι δυνατόν η βορειο-ιρλανδική ειρηνευτική
εμπειρία να αποδειχθεί χρήσιμη για την εξομάλυνση του τοπίου στη χώρα των Βάσκων;

Σε συνέντευξη στο BBC, ο Γκουρουτσάγκα επισημαίνει ότι ανέκαθεν οι Βάσκοι
προσανατολίζονταν στο ιρλανδικό πρότυπο. Η ημέρα της βασκικής πατρίδας
εορτάζεται την Κυριακή του Πάσχα και εμπνεύστηκε από την ιρλανδική εξέγερση
του Πάσχα του 1916. Η ΕΤΑ και ο IRA διατηρούν σχέσεις από το 1970. Οι Βάσκοι
θεωρούν ότι ο εθνικοαπελευθερωτικός τους αγώνας εναντίον των Ισπανών είναι
πανομοιότυπος με αυτόν των Ιρλανδών εναντίον της Βρετανίας. Η ειρηνευτική
διαδικασία στην Ιρλανδία επηρέασε σημαντικά τις εξελίξεις στη χώρα των Βάσκων.
Το Εθνικιστικό Κόμμα, που κυβερνά την αυτόνομη επαρχία τα τελευταία 20 χρόνια,
ξεκίνησε το 1998 έναν διάλογο με την ΕΤΑ και τον πολιτικό της βραχίονα Χέρι
Μπατουσάνα, με την επωνυμία «ιρλανδικό φόρουμ». Το αποτέλεσμα ήταν η συμφωνία
μεταξύ των δύο κατευθύνσεων του βασκικού εθνικισμού να συνεργαστούν σε κοινό
πολιτικό πρόγραμμα για τη συνταγματική μεταρρύθμιση στην περιοχή. Τρεις ημέρες
αργότερα, η ΕΤΑ κήρυξε μονομερή εκεχειρία. Ο Γκουρουτσάγκα υποστηρίζει ότι
αυτή η εξέλιξη ήταν εμπνευσμένη από τα πρώιμα στάδια της ειρηνευτικής
διαδικασίας στην Ιρλανδία και ιδιαίτερα από τις προσπάθειες του Γκάρι Άνταμς
και του Τζον Χιουμ.

Γιατί δεν προχώρησε η ειρηνευτική διαδικασία στη χώρα των Βάσκων; Γιατί οι
Βάσκοι εθνικιστές άφησαν έξω από τη συμφωνία τους εκείνα τα πολιτικά κόμματα
που τάσσονται υπέρ της παραμονής στην Ισπανία, αντίθετα από τους Ιρλανδούς
εθνικιστές οι οποίοι ήρθαν σε συνεννόηση με τους Ενωτικούς. Η ισπανική
κυβέρνηση ποτέ δεν προσέφερε στην ΕΤΑ διάλογο για το συνταγματικό καθεστώς της
περιοχής, με αντάλλαγμα την ανακωχή, όπως έκανε ο Τζων Μέητζορ.

Η ευθύνη για την κατάρρευση της ειρηνευτικής διαδικασίας βαρύνει τόσο την ΕΤΑ,
που είναι η μόνη ομάδα η οποία μεταχειρίζεται βία, όσο και την ισπανική
κυβέρνηση, που ποτέ δεν ικανοποίησε στους Βάσκους εθνικιστές προσφέροντάς τους
έναν συνταγματικό διάλογο.

Θετικά διδάγματα για την Ισπανία

Ο Γκουρουτσάγκα πιστεύει ότι η ισπανική κυβέρνηση μπορεί να αντλήσει θετικά
διδάγματα από την ειρηνευτική διαδικασία στην Ιρλανδία: η χώρα των Βάσκων
είναι αυτόνομη επαρχία, όπου η κυβέρνηση διαθέτει περισσότερες εξουσίες από το
νέο εκτελεστικό όργανο στο Μπέλφαστ. Το ισπανικό Σύνταγμα, όμως, δεν
αναγνωρίζει το δικαίωμα των Βάσκων για αυτοδιάθεση. Η ισπανική κυβέρνηση θα
πρέπει να επιδιώξει μια συμφωνία μέσω διαπραγματεύσεων όλων των κομμάτων στη
χώρα των Βάσκων γι’ αυτό το ζήτημα. Αν το κάνει, η επανάληψη της ειρηνευτικής
διαδικασίας δεν θα καθυστερήσει πολύ. Η ΕΤΑ δεν είναι σε θέση να αναλάβει
μεγάλης έκτασης τρομοκρατικές επιθέσεις και είναι απλώς ζήτημα χρόνου για την
ισπανική κυβέρνηση να αρχίσει απ’ ευθείας συνομιλίες με τον πολιτικό της βραχίονα.