Σελίδες… γευστικότατες

Ήλθε πάλι η ώρα της ετήσιας ανασκόπησης της φετινής σοδειάς των μαγειρικών
βιβλίων. Έχουμε πολλούς ενδιαφέροντες τίτλους και όλο και εξυπνότερες ιδέες.
Ας πάρουμε μία σύντομη γεύση από μερικά απ’ αυτά.

Αγνό και παρθένο φαίνεται ότι ήταν το έδαφος για τα βιβλία που αφορούν τον
εθνικό μας χρυσό, το ελαιόλαδο. Μέχρι φέτος, ό,τι έχει γραφτεί στην ελληνική
γλώσσα για το λάδι, ήταν επί το πλείστον είτε επιστημονικό είτε τεχνικό. Αυτήν
τη χρονιά, όμως, εξεδόθησαν δύο βιβλία για το λάδι για μαζική κατανάλωση, κατά
σύμπτωση και τα δύο από Κρητικούς δημοσιογράφους: Το Ελαιόλαδο, Ο
Πολιτισμός της Ελιάς (εκδ. Καρμανόρ) του Νίκου και της Μαρίας Ψιλάκη, το
οποίο βγήκε πριν από το καλοκαίρι και το Λάδι, Γεύσεις και
Πολιτισμός (εκδ. Ελληνικά Γράμματα) της Μυρσίνης Λαμπράκη, το οποίο
εκδόθηκε πριν από έναν σχεδόν μήνα. Τα δύο βιβλία έχουν περίπου την ίδια
προσέγγιση, το λάδι ως πολυσήμαντο πολιτισμικό αγαθό, δηλαδή, και στις δύο
περιπτώσεις, τα ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία είναι πλήρη. Ο κ. και η κ.
Ψιλάκη, οι οποίοι έχουν καταγράψει τη κουζίνα της Κρήτης σε ένα προηγούμενο
βιβλίο τους, αυτήν τη φορά εισχωρούν το μεγάλο θέμα του λαδιού ξεκινώντας από
την προϊστορία και τελειώνοντας με το λάδι και την ελιά ως θέμα στην ελληνική
λογοτεχνία. Ενδιάμεσα βρίσκουμε κεφάλαια για το λάδι και την ελιά στην υγεία,
στην οικονομία και, φυσικά, στην κουζίνα. Το βιβλίο περιέχει φωτογραφίες του
Ν. Ψιλάκη.

Ενώ το Λάδι της κ. Λαμπράκη καλύπτει παρόμοια θέματα, περιέχει επίσης
πολλές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη συγκομιδή των ελιών και για την ίδια
τη γεύση του ελαιολάδου, κάτι που παρέλειψαν ο κ. και η κ. Ψιλάκη. Επίσης,
ενδιαφέρον είναι το κεφάλαιο για την ελληνική σαπουνοποιία. Οι φωτογραφίες,
επί το πλείστον του Ανδρέα Σμαραγδή, αλλά με ορισμένες της ίδιας της κ.
Λαμπράκη και άλλες ακόμα δανεισμένες από διάφορα φωτογραφικά αρχεία, όπως και
αυτές του κ. Ψιλάκη, καταγράφουν την παράδοση, στην προσπάθειά τους να δείξουν
στον αναγνώστη τη μακροχρόνια σχέση του Έλληνα με το λάδι. Και στα δύο βιβλία
τα συνταγολόγια καλύπτουν όλη την γκάμα της ελληνικής παραδοσιακής κουζίνας.
Στις ημέρες μας, όπου τα τρόφιμα γίνονται όλο και περισσότερα τεχνητά, τα δύο
αυτά βιβλία για τον αγνό, παρθένο εθνικό μας θησαυρό είναι απαραίτητα για
όλους όσους ενδιαφέρονται για την υγεία, την ελληνική μαγειρική, αλλά και τη
πολιτιστικές αξίες ενός από τα βασικότερα προϊόντα της ελληνικής γης.

Ένα βιβλίο εγγύηση για την καλοπέραση (του αναγνώστη) είναι το καινούργιο της
Ειρήνης Λεβίδη και του Δημήτρη Δούκη, Η Γιορτή του Τραπεζιού (εκδ.
Πατάκη). Είναι ένα φιλόδοξο έργο, οργανωμένο με έξυπνο, αλλά και πρακτικό
σκεπτικό. Κάθε κεφάλαιο σχετίζεται με μία από τις τέσσερις εποχές, και οι
προτάσεις για φαγητό είναι οργανωμένες σε ολοκληρωμένα γεύματα. Οι συνταγές
είναι εμπνευσμένες από την ελληνική κουζίνα, βασισμένες στις σημαντικότερες
πρώτες ύλες ­ λάδι, λαχανικά, ψάρια, και φρούτα. (Υπάρχουν, βέβαια, και
συνταγές για κρέας.) Πολλές από τις συνταγές ακούγονται συναρπαστικές, όπως τα
ορτύκια με σουβλιστές μπάμιες, παραλλαγή ενός παραδοσιακού φαγητού των
Επτανήσων, η σούπα gazpacho με καπνιστή πέστροφα και χοιρινό ψητό στο γάλα με
δαφνόφυλλα. Εάν ψάξω να βρω «αρνητικό» σχόλιο για το βιβλίο αυτό, δεν έχει να
κάνει ούτε με την οργάνωση ούτε με τις επιλογές των συνταγών, αλλά με το look
του βιβλίου. Είναι υπερφορτωμένο, και οι εκδότες θέλουν κρέμασμα για το αισχρό
τύπωμα των φωτογραφιών, από τις οποίες πάμπολλες είναι ενοχλητικά θαμπές και
ορισμένες τυπωμένες ανάποδα. Αδικούν και τους συγγραφείς αλλά και τον
φωτογράφο και, φυσικά, το ίδιο το βιβλίο.

Αντιθέτως, η φωτογραφία φωνάζει δυνατά και χαρούμενα στο βιβλίο που για μένα
είναι η πραγματική έκπληξη της χρονιάς, το Φοιτητής και στην Κουζίνα
της Βίκυς Σμυρλή, με φωτογραφίες από τον Ανδρέα Σμαραγδή (εκδ. Ελληνικά
Γράμματα). Η κ. Σμυρλή ανήκει σ’ αυτόν τον αόριστο κόσμο των κουζινολόγων,
γράφει για το περιοδικό «Μενού» και είναι γνωστή επίσης ως food stylist. Το
χαριτωμένο και έξυπνο πρώτο της βιβλίο γράφτηκε με αφορμή τον γιο της, ο
οποίος έφυγε, για να φοιτήσει στην Αγγλία. Σαν κάθε καλή Ελληνίδα μαμά,
ανησυχούσε για το πώς θα τρέφεται μακριά από τη σιγουριά της σπιτικής κουζίνας
ο γιος της, και έτσι σκέφθηκε να γράψει ένα πολύ χρήσιμο και εύκολο βιβλίο
μαγειρικής ειδικά για τους νέους. Οι φωτογραφίες δένουν με το αντικείμενο στην
εντέλεια με μια μεγάλη νεανικότητα. Συνιστώ το Φοιτητής και στη
Κουζίνα, όχι μόνο για όσους φεύγουν μακριά από τη οικογενειακή φωλιά για
πρώτη φορά, αλλά για όσους θέλουν ένα καλό, ευχάριστο, πρακτικό βιβλίο που
γράφτηκε τίμια και κυριολεκτικά από την καρδιά.

Περίμενα χρόνια για τον επόμενο τίτλο, Η Κουζίνα της Ιθάκης, του Μιχάλη
Μαγουλά (εκδ. Τροχαλία). Είχα γνωρίσει προ καιρού τον οφθαλμίατρο κ. Μαγουλά,
όταν σκάλιζα κι εγώ τα εδάφη των Επτανήσων για τις παραδόσεις τους. Τότε μου
είχε δείξει, και μάλιστα δανείσει, το χειρόγραφό του για την κουζίνα της
Ιθάκης, ενώ δεν ήταν ακόμα σίγουρος εάν θα το δημοσίευε ποτέ. Χαίρομαι λοιπόν
ιδιαιτέρως που συνάντησα το βιβλίο του στα ράφια. Γνωρίζει καλά την κουζίνα
της πατρίδας του και δεν διστάζει να πει ότι παρόλο το ότι η Ιθάκη είναι ένα
μικρό νησί, οι επιρροές στην τοπική της κουζίνας είναι πάρα πολλές, ξεκινώντας
με τους ξένους που κατέκτησαν τα Επτάνησα και τελειώνοντας με τους ντόπιους
που έφυγαν στην μπάρκα ακολουθώντας τη μοίρα του Οδυσσέα, για να γυρίζουν
γεμάτοι νοσταλγία αλλά και ξενόφερτες συνταγές! Οι συνταγές είναι εύκολες και
ορισμένες πραγματικά πρωτότυπες, δείχνοντας το εκπληκτικό μεγαλείο της
ελληνικής τοπικής γαστρονομικής παράδοσης.

Ενώ έχω ξαναγράψει για τον συνάδελφο Ηλία Μαμαλάκη, ήθελα άλλη μια φορά να
σχολιάσω το φετινό του έργο Ελληνικό Τυρί (εκδ. Τροχαλία). Είναι ένα
βιβλίο που συνδυάζει ό,τι θα έπρεπε να έχει ένα καλό, σοβαρό μαγειρικό βιβλίο­
πολλές πληροφορίες που βοηθούν τον αναγνώστη αλλά και τον καταναλωτή να
γνωρίσει και να επιλέξει τα καλύτερα τυριά του τόπου μας, και πληροφορίες για
το πώς μπορούμε να συνδυάσουμε πολλά και διάφορα ελληνικά τυριά σε δεκάδες
λαχταριστές συνταγές. Είναι, με λίγα λόγια, το αποτέλεσμα μιας καλής και
σεβαστής έρευνας για ένα θέμα επίκαιρο και τρομερά ενδιαφέρον. Είμαι λάτρης
του τυριού, και αυτό το βιβλίο θα έπρεπε να υπάρχει στο ράφι κάθε μάγειρα αλλά
και καλοφαγά που γνωρίζει ή που θέλει να γνωρίσει τον πλούτο της ελληνικής
παράδοσης.

Από την παράδοση στον… αυτοσχεδιασμό, με τα Μαλβινέζικα της γνωστής
τηλεοπροσωπικότητας Μαλβίνας Κάραλη (εκδ. Αστάρτη). Δεν ξέρω τι ακριβώς να πω
για το βιβλίο αυτό, διότι πάει κόντρα στο μαγειρικό μου ένστικτο αλλά και
ερεθίζει τη δημοσιογραφική μου μύτη. Γιατί; Διότι σε κάθε συνταγή η παρουσία
των λογοτύπων τού εκάτοστε σπόνσορα είναι τόσο δυνατή, ώστε σε κάνει, θες δεν
θες, να αναρωτηθείς το οφθαλμοφανές. Δεν φτάνει, δηλαδή, που σε κάθε συνταγή
προτείνει η Μαλβίνα ακόμα και τη μάρκα των προϊόντων, τα οποία δεν είναι και
τόσο πολύ καλά ποιοτικά, αλλά έχει και ακόμα φωτογραφίες από κύβους Knorr,
έτοιμες σάλτσες μπεσαμέλ και άλλες τέτοιες αηδίες. Ένας μάγειρας που σέβεται
τον εαυτό του δεν θα τις χρησιμοποιούσε ποτέ! Αλλά το βιβλίο αυτό έχει τελικά
άλλη αξία. Οι συνταγές είναι ονομασμένες με χιούμορ ­ η Κορμάρα με τα Πέπλα,
το Παράπονο του Γαϊδάρου στον Κόμβο Βιοκαρπέτ, η Λαχτάρα του Τραχτεριτζή, και
άλλα τέτοια συναρπαστικά ονόματα που μας κάνουν να κολλάμε στο πνεύμα της
Μαλβίνας την οποία, ούτως ή άλλως, είτε την συμπαθείς είτε την απεχθάνεσαι,
είναι διασκεδαστική.

Τέλος, σήμερα, ας δούμε λίγο τα πιο πρόσφατα έργα από δύο γνωστές Ελληνίδες
μαγείρισσες, τη Ρένα Τόγια, τη γνωστή «Ρένα της Φτελιάς», και τη Βέφα
Αλεξιάδου με συνοδεία της κόρης της Αλεξίας.

Το καινούργιο βιβλίο της Ρένας, Πίτες και Τάρτες (εκδ. Νέα Σύνορα,
Οργανισμός Λιβάνη) είναι από τα πιο νόστιμα της φετινής σοδειάς βιβλίων, κάτι
που σίγουρα θα κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών νοικοκυρών. Το βιβλίο ξεκινά
λογικά και πρακτικά με συνταγές για τη ζύμη. Ακολουθούν αυτές για τις πίτες,
πολλών ειδών, εμπνευσμένες από την ελληνική παράδοση αλλά και από την ίδια τη
Ρένα. Εδώ θα βρει κανείς πίτες με ανθότυρο, με μελιτζάνες, με κιμά, με ζαμπόν,
στριφτόπιτες, πουγκιά, ρολά και πολλές άλλες εκδοχές τού πιο αγαπητού
ελληνικού φαγητού.

Το καινούργιο βιβλίο των Βέφας και Αλεξίας Αλεξιάδου, Νηστήσιμα Υγιεινά
(εκδ. Β. & Α. Αλεξιάδου), έχει σίγουρα τις καλύτερες φωτογραφίες από όλα
τα φετινά βιβλία. Δείχνουν, μάλιστα, τεράστια πρόοδο από τις άλλες παλαιότερες
εκδόσεις της κ. Βέφας. Οι συνταγές ακολουθούν την πεπατημένη και είναι ένα ποτ
πουρί διεθνών αλλά και ελληνικών γκραν σουξέ. Οι οδηγίες είναι εύκολες, τα
υλικά προσιτά, και η όλη προσέγγιση του βιβλίου μαζική, εξ ου η γκραν σουξέ
της ίδιας της κ. Βέφας.