Αντεπιτίθεται στο ευρώ το γιεν

Νέο γιεν. Ο Ιάπωνας υπουργός Οικονομικών Κίτσι Μιγιαζάβα παρουσίασε πρόσφατα το νέο χαρτονόμισμα των 2.000 γιεν. Πιθανότατα, θα κυκλοφορήσει για λίγο καιρό, εφόσον βέβαια αφαιρεθούν δύο μηδενικά από τα ιαπωνικά νομίσματα

Τα σχέδια για τη διαγραφή δύο μηδενικών από τα χαρτονομίσματα του γιεν βγήκαν
και πάλι από το συρτάρι. Ο Μίκιο Αόκι, κυβερνητικός εκπρόσωπος της Ιαπωνίας,
ανακοίνωσε πρόσφατα ότι ο πολυκομματικός κυβερνητικός συνασπισμός εξετάζει
σχέδια για την αλλαγή της υποδιαίρεσης του γιεν, μια πρόταση που ήρθε πολλές
φορές στο προσκήνιο τις τελευταίες δεκαετίες.

Αυτήν τη φορά, ωστόσο, η συγκυρία είναι πολύ καλή για να γίνουν τα σχέδια
πράξη. Οι προσπάθειες της ιαπωνικής κυβέρνησης να προωθήσουν το γιεν ως
διεθνές νόμισμα εντείνονται λόγω της έλευσης του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.
Το ευρώ έχει αρχίσει να γίνεται δημοφιλές μεταξύ επενδυτών και πολυεθνικών
επιχειρήσεων. «Θέσαμε ως στόχο τον Ιανουάριο του 2002, όταν το ευρώ θα
κυκλοφορήσει σε φυσική μορφή», δήλωσε ο Χιντεγιούκι Αϊζάβα, επικεφαλής της
επιτροπής του ιαπωνικού Κοινοβουλίου, που δημιουργήθηκε για να μελετήσει το
θέμα.

Η συμφωνία για την αλλαγή της υποδιαίρεσης του γιεν είναι πολύ πιθανό να
δημιουργήσει πολιτικές επιπλοκές. Η αλλαγή του νομίσματος ήταν ένα σχέδιο που
προτάθηκε κατ’ αρχήν από το φιλελεύθερο κόμμα, το οποίο έχει επανειλημμένα
απειλήσει με αποχώρηση από τον πολυκομματικό κυβερνητικό συνασπισμό. Πάντως, η
αλλαγή του νομίσματος πιθανότητα θα προκαλέσει ­ τουλάχιστον προσωρινά ­
επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας και αύξηση των καταναλωτικών
δαπανών, ένας στόχος ο οποίος βρίσκεται πολύ υψηλά στη λίστα των
προτεραιοτήτων όλων των ιαπωνικών κυβερνήσεων της τελευταίας δεκαετίας.

Τι σημαίνει η αλλαγή

Με την αλλαγή της υποδιαίρεσης του ιαπωνικού νομίσματος το χαρτονόμισμα των
100 γιεν θα αντικατασταθεί με άλλο, του ενός γιεν. Σήμερα, η ισοτιμία του γιεν
έναντι του δολαρίου είναι 105,93 γιεν. Μετά την αλλαγή της υποδιαίρεσης αυτή η
ισοτιμία θα γίνει 1,0593 γιεν έναντι του δολαρίου, πολύ κοντά στην ισοτιμία
του ένα προς ένα. Η μετατροπή είναι μια τυπική κίνηση και δεν πρόκειται να
μειώσει την αγοραστική δύναμη του ιαπωνικού νομίσματος ­ οι τιμές των αγαθών,
όμως, θα μειωθούν ταυτόχρονα με τη μετατροπή των υποδιαιρέσεών του. Ωστόσο, το
γιεν θα γίνει πιο εύκολα ανταλλάξιμο στις διεθνείς συναλλαγές, μόνο και μόνο
από το γεγονός ότι τα ποσά θα είναι μικρότερα και οι υπολογισμοί θα είναι πολύ απλούστεροι.

«Η ιδέα δεν είναι παράλογη και υποθέτω ότι αν προσπαθούν να κάνουν τις
ιαπωνικές επιχειρήσεις να αυξήσουν τις δαπάνες τους, αυτή η κίνηση είναι μια
λύση», εκτιμά ο Μάρσαλ Γκίτλερ, επικεφαλής του τμήματος ασιατικών αγορών
συναλλάγματος, του καταστήματος της Μπανκ οφ Αμέρικα στο Χονγκ Κονγκ.

Αντιδράσεις

Οι πρώτες, πάντως, αντιδράσεις για το όλο εγχείρημα έχουν ήδη εμφανιστεί. Οι
αντιδρώντες υποστηρίζουν ότι η περικοπή των μηδενικών από το ιαπωνικό νόμισμα
θα πιέσει την κατανάλωση, επειδή οι Ιάπωνες καταναλωτές θα καθυστερήσουν τις
αγορές ακριβών προϊόντων, όπως ηλεκτρονικοί υπολογιστές, πριν γίνει η
μετατροπή. Και αυτό θα γίνει σε μια εποχή που η ιαπωνική κυβέρνηση προσπαθεί
να πείσει τους Ιάπωνες καταναλωτές να αυξήσουν τις δαπάνες τους.

Το υπουργείο Οικονομικών της Ιαπωνίας για πάρα πολλά χρόνια αντιδρά στα σχέδια
για την αλλαγή των υποδιαιρέσεων του γιεν. Ωστόσο, πρόσφατα οι αντιρρήσεις του
είναι λιγότερες πλέον από τους φόβους του για τη μείωση της σημαντικότητας του
γιεν στη διεθνή αγορά συναλλάγματος. Συγκεκριμένα, οι Ιάπωνες φοβούνται ότι το
γιεν θα εκτοπιστεί από την έλευση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.

«Αν δημιουργηθεί μια αγορά δολαρίων και ευρώ με μεγάλη ρευστότητα, υπάρχει ο
κίνδυνος το γιεν να γίνει νόμισμα δεύτερης κατηγορίας», λέει ο Γκίτλερ. «Δεν
θέλουν να δουν το γιεν να μετατρέπεται σε γαλλικό φράγκο της Ασίας».

Η αλλαγή της υποδιαίρεσης του ιαπωνικού νομίσματος «μπορεί να έχει μια θετική
επίδραση στο να κάνει το γιεν ένα περισσότερο κατανοητό νόμισμα διεθνώς», λέει
ο Τακατόσι Ίτο, υφυπουργός Οικονομικών, αρμόδιος για θέματα διεθνούς
οικονομίας. «Ένα δολάριο, ένα ευρώ, ένα γιεν ­ κάνοντας πράξεις μεταξύ τους σε
εύρος 10% έως 15%. Η αλλαγή αυτή θα βελτιώσει τη διαφάνεια στις ισοτιμίες»,
κάνοντάς τες περισσότερο κατανοητές. Ωστόσο, αρκετοί διεθνείς επενδυτές και
στελέχη πολυεθνικών επιχειρήσεων, εδώ και πολλά χρόνια δείχνουν να προτιμούν
το δολάριο αντί για το γιεν. Και πιθανόν θα χρειαστούν πολλά περισσότερα
πράγματα από την εξαφάνιση δύο μηδενικών για να αλλάξει αυτή η προτίμησή τους.

Πολλές ξένες επιχειρήσεις, που εισάγουν ιαπωνικά προϊόντα, δεν δέχονται να
κλείνουν συμφωνίες σε γιεν, πιθανόν διότι θεωρούν το ιαπωνικό νόμισμα
εξαιρετικά ευμετάβλητο σε σχέση με άλλα νομίσματα. Ο Γκίτλερ είπε ότι μόλις
πριν από μία εβδομάδα μιλούσε με στέλεχος μιας ταϊλανδέζικης επιχείρησης, η
οποία αποφάσισε να μην ξανακλείσει συμφωνίες σε ιαπωνικό νόμισμα. «Πολλοί
έχουν καεί από τις έντονες διακυμάνσεις του γιεν, και η απέχθειά τους προς το
ιαπωνικό νόμισμα είναι εν μέρει δικαιολογημένη»

Η Ιαπωνία δεν είναι η μοναδική χώρα που εξετάζει την περίπτωση αλλαγής της
υποδιαίρεσης του νομίσματός της. Η Γαλλία έχει κατά καιρούς εξετάσει το
ενδεχόμενο να αλλάξει τις υποδιαιρέσεις του φράγκου, το Ισραήλ αντικατέστησε
τις λίρες με τα σέκελς και στη συνέχεια αντικετέστησε τα σέκελς με νέα σέκελς.
Η Αργεντινή εγκατέλειψε τα πέσος υιοθετώντας τα όστραλς και στη συνέχεια
επέστρεψε στα πέσος. Πρόκειται για δύο από τις προσαρμογές του εθνικού της
νομίσματος τα τελευταία 28 χρόνια. Η Βραζιλία, από το 1984 έως το 1994, όταν
τελικά υιοθέτησε το ρεάλ, άλλαξε έξι διαφορετικά νομίσματα. Πρακτικά, η
αφαίρεση δύο μηδενικών από τα ιαπωνικά χαρτονομίσματα μπορεί να έχει κάποια
επίδραση στην πραγματική οικονομία της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου. Οι
εταιρείες που θα αναλάβουν την κοπή και εκτύπωση των νέων νομισμάτων και
χαρτονομισμάτων ­ όπως για παράδειγμα οι κατασκευαστές χαρτιού και μελανιού ­
θα επωφεληθούν από την αλλαγή του γιεν λόγω της αύξησης των εσόδων τους.

Τα έσοδά τους θα αυξήσουν και οι εταιρείες ανάπτυξης λογισμικού, αφού αυτές θα
μετατρέψουν το λογιστικά προγράμματα στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές των
επιχειρήσεων. Αντίθετα οι εταιρείες, που θα πρέπει να υιοθετήσουν νέα
λογιστικά προγράμματα, θα επιβαρυνθούν το σχετικό κόστος. «Συνολικά, η
μετατροπή αυτή θα είναι ισοσκελισμένη όσον αφορά τα έσοδα και το κόστος»,
υποστηρίζει ο Ίτο.Αξίζει να σημειωθεί ότι σε ανάλογη κατάσταση βρίσκονται τα
τελευταία χρόνια οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις λόγω της έλευσης του κοινού
ευρωπαϊκού νομίσματος.

Οι επιχειρήσεις των 11 χωρών που έχουν από την 1η Ιανουαρίου του 1999
υιοθετήσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα ­ έστω και σε λογιστική μορφή ­ έχουν
τροποποιήσει τα λογιστικά τους συστήματα αλλά και τη γενικότερη εμπορική τους
λειτουργία εκδίδοντας τιμολόγια, τιμοκαταλόγους, τόσο στο εθνικό τους νόμισμα
όσο και σε ευρώ. Μετά την 1-1-2002 θα τεθεί σε κυκλοφορία του ευρώ σε φυσική
μορφή και σύμφωνα με τις αποφάσεις που ισχύουν μέχρι σήμερα, τα εθνικά
νομίσματα θα αποσυρθούν τελείως από την κυκλοφορία μέχρι την 1η Ιουλίου του
2002. Κατά τη διάρκεια αυτού του εξαμήνου εξοικείωσης των καταναλωτών με το
ευρώ, τα εθνικά νομίσματα και το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα θα κυκλοφορούν
παράλληλα. Πάντως, ας σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το
ενδεχόμενο να μειωθεί η διάρκεια αυτής της περιόδου παράλληλης κυκλοφορίας
προκειμένου να μη δημιουργηθεί σύγχυση στους Ευρωπαίους καταναλωτές.