Φρένο στον πετρελαιαγωγό

Παρά τις πιέσεις από την Ουάσιγκτον, τα σχέδια για την κατασκευή ενός
στρατηγικού πετρελαιαγωγού από το Αζερμπαϊτζάν προς την Τουρκία παραμένουν στα χαρτιά.

Στη Σύνοδο Κορυφής που έγινε την περασμένη εβδομάδα στην Κωνσταντινούπολη, οι
ΗΠΑ διατυμπάνισαν τη σχετική συμφωνία σαν έναν μεγάλο θρίαμβο. «Αυτή η
συμφωνία είναι πραγματικά ιστορική», είχε πει ο πρόεδρος Κλίντον. «Θα
προωθήσει την ευημερία και την ασφάλεια σε αυτή την κρίσιμη περιοχή του κόσμου».

Όμως, πίσω από το πολιτικό προσκήνιο η εμπορική διάσταση του ζητήματος
παραμένει εκκρεμής. Η ΒΡ Amoco, η μεγαλύτερη εταιρεία από αυτές που
δραστηριοποιούνται στην περιοχή, αντιμετωπίζει τα αμερικανοτουρκικά σχέδια με
σκεπτικισμό.

Ήδη, μια προσπάθεια να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των ενδιαφερόμενων
πετρελαϊκών εταιρειών κατέληξε σε αποτυχία.

Στο γενικότερο πλαίσιο, αυτές οι εξελίξεις εντάσσονται στον ανταγωνισμό για
την απόκτηση εμπορικού, πολιτικού και στρατηγικού πλεονεκτήματος στην Κεντρική
Ασία και τον Καύκασο. Βασικοί «παίκτες» είναι η Αμερική, η Τουρκία, η Ρωσία
και το Ιράν, ενώ επιρροή ασκεί και η Βρετανία μέσω των βρετανικών εταιρειών πετρελαίου.

Το πρόβλημα εστιάζεται στα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Αζερμπαϊτζάν.

Η χώρα δεν έχει πρόσβαση στη θάλασσα και έτσι το πετρέλαιο πρέπει να φτάσει
εκεί με αγωγό.

Η Αμερική και η Τουρκία υποστηρίζουν ότι το πετρέλαιο πρέπει να καταλήγει στο
τουρκικό λιμάνι Τζεϊχάν.

Οι εταιρείες πετρελαίου προτιμούν ένα φθηνότερο αγωγό που θα καταλήγει στη
Σούπσα της Γεωργίας, στη Μαύρη Θάλασσα.

Πολιτικά κίνητρα

Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι αυτό θα έχει κόστος για το περιβάλλον της περιοχής,
αλλά το πραγματικό κίνητρο για τις αντιρρήσεις της είναι πολιτικό: η
Ουάσιγκτον και η Άγκυρα θέλουν να διατηρήσουν τον έλεγχο ενός στρατηγικού
διαδρόμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης, κρατώντας τις χώρες της περιοχής και το
πετρέλαιο μακριά από την επιρροή της Ρωσίας και του Ιράν. Η ΒΡ είναι η
μεγαλύτερη εταιρεία στο εντεκαμελές κονσόρτσιουμ Azerbaijan International
Operating Company και ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στον πετρελαϊκό κλάδο.

Αντιδρά στον αγωγό του Τζεϊχάν, γιατί τον θεωρεί οικονομικά ασύμφορο. Η
βρετανική εταιρεία δέχεται ισχυρές πιέσεις από τις ΗΠΑ, που ανέθεσαν την
υπόθεση στον διπλωμάτη Τζον Γουλφ.

Η βρετανική κυβέρνηση πιστεύει και αυτή ότι η απόφαση πρέπει να ληφθεί με
εμπορικά κριτήρια. Ανησυχεί λιγότερο από τις ΗΠΑ για τον ρόλο του Ιράν στην
περιοχή.

Σήμερα, η θέση της ΒΡ είναι ότι ο αγωγός μπορεί να ξεκινήσει από το Μπακού και
να φτάσει μέχρι ενός σημείου, από το οποίο θα μπορεί να συνεχιστεί είτε μέχρι
την Τουρκία είτε μέχρι τη Γεωργία – η απόφαση για τη συνέχεια θα ληφθεί αργότερα.